Mới đây, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố 3 bị can gồm Nguyễn Văn Hợi (tức Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (tức Vua Quạt) về các hành vi lợi dụng mạng xã hội để gây rối trật tự công cộng, phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Khánh Sky bị cáo buộc phạm 2 tội danh, mức hình phạt sẽ nghiêm khắc

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống về diễn biến trên, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Nguyễn Văn Hợi (Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (Vua Quạt) cho thấy thái độ quyết liệt của cơ quan chức năng trước tình trạng một số người lợi dụng mạng xã hội để chửi bới, xúc phạm, đe dọa, phát tán thông tin chưa được kiểm chứng, gây mất trật tự và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về tội Gây rối trật tự công cộng theo khoản 2 Điều 318 và tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ theo khoản 2 Điều 331 Bộ luật Hình sự; Hồ Văn Khoa về tội Gây rối trật tự công cộng; Trần Đình Tiệp về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ.

Diễn biến trên cho thấy, đây không còn là câu chuyện “chửi nhau trên mạng” hay những cuộc livestream để mua vui. Khi hành vi từ không gian mạng chuyển thành việc kéo người đến doanh nghiệp, gây náo loạn, ảnh hưởng hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời sử dụng mạng xã hội để xúc phạm, đưa thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và quyền lợi hợp pháp của người khác, khi đó ranh giới giữa quyền tự do biểu đạt và hành vi vi phạm pháp luật đã bị vượt qua.

Phân tích tội danh các đối tượng bị cáo buộc, luật sư Cường cho biết, đối với tội Gây rối trật tự công cộng, Điều 318 Bộ luật Hình sự bảo vệ trật tự, an toàn xã hội. Người có hành vi gây rối nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và đáp ứng các dấu hiệu luật định có thể bị xử lý hình sự.

Khoản 1 Điều 318 quy định người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Khoản 2 quy định mức phạt tù từ 2 năm đến 7 năm nếu thuộc các trường hợp như có tổ chức, dùng vũ khí, hung khí, phá phách, gây cản trở giao thông nghiêm trọng, gây đình trệ hoạt động công cộng hoặc xúi giục người khác gây rối.

Theo thông tin ban đầu, Hợi và Khoa không chỉ livestream tranh cãi mà còn trực tiếp đến Công ty TNHH KF FAN của Tiệp để tiếp tục phát trực tiếp, chửi bới, đe dọa, thách thức, làm ảnh hưởng hoạt động của doanh nghiệp. Cơ quan điều tra xác định Hợi có dấu hiệu thuộc khoản 2 Điều 318. Đây là tình tiết cho thấy mức độ nguy hiểm của hành vi đã vượt khỏi phạm vi một cuộc tranh cãi cá nhân.

Đối với tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, Khoản 1 Điều 331 quy định mức hình phạt là cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Nếu thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, trong đó có hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm; người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 50 triệu đồng và bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

Với Hợi, cơ quan điều tra đã xác định dấu hiệu của khoản 2 Điều 331; còn Tiệp bị khởi tố về tội danh này và mức độ trách nhiệm cụ thể sẽ phụ thuộc kết quả điều tra, chứng cứ và việc xác định hậu quả, mức độ ảnh hưởng của hành vi.

Không thể biện minh bằng lý do câu view, câu like, kiếm tiền hay bị kích động

Tại cơ quan công an, Nguyễn Văn Hợi (Khánh “Sky”) khai nhận, bản thân nhận thấy các nội dung mâu thuẫn, tranh cãi trên mạng xã hội thu hút sự chú ý rất lớn từ dư luận. Vì muốn lợi dụng sức hút này để nổi tiếng, Hợi bám đuổi các chủ đề “hot”. “Trong khi chửi bới lại càng thấy đông view và đông người xem thì tôi lại càng chửi nhiều“, Khánh Sky khai.

Trong khi đó, khai báo về động cơ thực hiện chuỗi hành vi vi phạm, bị can Hồ Văn Khoa thừa nhận: “Mục đích của tôi là livestream tương tác để câu view, câu like để bán hàng thôi. Tôi không nghĩ những lời nói, phát ngôn của mình lại đi xa như vậy“.

“Vua quạt” Trần Đình Tiệp thừa nhận đã thu thập nhưng chưa kiểm chứng nhiều thông tin của một số cá nhân. “Tôi cứ nghĩ là lên đấy nói thì là nói chuyện vui thôi nhưng mà tôi không ngờ hậu quả lại xảy ra lớn như thế này. Xuất phát từ cái nguyên nhân là tôi bị kích động“, Tiệp khai nhận.

Theo luật sư Cường, những lời khai của các bị can trên cho thấy một vấn đề đáng báo động: Thuật toán và sự chú ý của cộng đồng mạng đang có thể bị biến thành động cơ để một số người cố tình tạo ra nội dung tiêu cực. Càng gây sốc, càng chửi bới, càng đối đầu, càng nhiều người xem; càng nhiều lượt xem càng tăng khả năng bán hàng, quảng cáo, kiếm tiền và nổi tiếng. Từ đó hình thành một vòng xoáy nguy hiểm: Nội dung lệch chuẩn tạo tương tác, tương tác tạo lợi ích, lợi ích lại thúc đẩy việc sản xuất nội dung lệch chuẩn.

Đây là bài học rất lớn đối với những người đang hoạt động trên mạng xã hội. Không thể lấy mục tiêu nổi tiếng, kiếm tiền hay “câu view” để biện minh cho hành vi xúc phạm, đe dọa, bịa đặt, cổ xúy bạo lực hoặc gây rối trật tự xã hội.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó chuyển đổi số và không gian mạng ngày càng gắn chặt với đời sống xã hội. Vì vậy, tuân thủ pháp luật phải trở thành thói quen và văn hóa ứng xử, cả trong đời thực và trên không gian mạng. Không thể có quan niệm rằng lên mạng, muốn nói gì cũng được, muốn xúc phạm ai, muốn đe dọa ai cũng được. Mạng xã hội không phải “vùng trắng pháp luật.

Mở rộng điều tra vụ án là cần thiết

Theo Công an tỉnh Bắc Ninh, Cơ quan CSĐT vẫn đang tiếp tục mở rộng vụ án, làm rõ vai trò của các đối tượng liên quan.

Luật sư Cường cho rằng, vụ án được dư luận đặc biệt quan tâm, cho thấy xã hội đang dành sự chú ý rất lớn đối với việc xử lý những người thường xuyên tạo ra nội dung gây tranh cãi, lệch chuẩn trên mạng xã hội. Sự quan tâm đó cũng đặt ra yêu cầu cơ quan chức năng phải xử lý khách quan, đúng người, đúng hành vi, đúng pháp luật, không bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không hình sự hóa những hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

“Tôi cho rằng việc điều tra mở rộng vụ án là cần thiết. Cơ quan điều tra cần làm rõ toàn bộ diễn biến, động cơ, vai trò của từng người, hậu quả của từng hành vi và những vi phạm khác nếu có. Đối với những cá nhân có liên quan, trong đó có Bùi Xuân Huấn, nếu quá trình điều tra phát hiện hành vi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì phải được xử lý theo pháp luật. Cơ quan chức năng cũng đã cho biết vụ án đang được tiếp tục mở rộng, làm rõ vai trò của những người liên quan”, luật sư Cường nêu ý kiến.

Qua vụ việc trên, luật sư Cường cho rằng, về lâu dài, cần đồng thời thực hiện 3 nhóm giải pháp: Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của người sử dụng và nền tảng mạng xã hội; tăng cường cơ chế phát hiện, cảnh báo, hạn chế và xử lý nhanh nội dung bạo lực, đe dọa, xúc phạm, thông tin sai sự thật; đồng thời giáo dục trẻ em và người trẻ về kỹ năng số, kỹ năng kiểm chứng thông tin và văn hóa ứng xử trên mạng.

Điều quan trọng nhất là phải thay đổi nhận thức: một lượt xem không thể có giá trị hơn danh dự của người khác; một triệu lượt tương tác không thể đứng trên pháp luật; và sự nổi tiếng có được bằng việc cổ xúy cho bạo lực, xúc phạm người khác hay coi thường pháp luật cuối cùng không phải là thành công, mà có thể trở thành cái giá phải trả bằng chính trách nhiệm pháp lý của mình.

“Vụ án Hợi, Khoa và Tiệp vì vậy không chỉ là câu chuyện xử lý 3 cá nhân. Đây phải được xem là một thông điệp mạnh mẽ đối với cả hệ sinh thái nội dung số: không gian mạng phải được tự do, nhưng đó phải là sự tự do có trách nhiệm; sáng tạo phải được khuyến khích, nhưng không thể sáng tạo bằng sự độc hại và kiếm tiền trên mạng phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật”, luật sư Cường nhấn mạnh.

>>> Mời độc giả xem thêm video ám ảnh lời kể nhân chứng vụ xả súng tại Thái Lan: