Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, đằng sau những quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu trị giá hàng chục tỷ đồng trên địa bàn TP Đồng Nai là những diễn biến dự thầu đáng chú ý. Sự cọ xát thực chất về mặt thương mại và kỹ thuật có dấu hiệu bị hạn chế khi nhiều đối thủ trượt thầu đáng tiếc do sai sót hồ sơ dự thầu, hoặc một số dự án lại rơi vào tình trạng vắng bóng hoàn toàn sự tham gia của các doanh nghiệp khác.

Đối thủ trượt thầu do sai sót E-HSDT, Xây lắp Điện 689 rộng đường

Minh chứng rõ nét nhất cho những dấu hiệu cần làm rõ về tính cạnh tranh thể hiện qua Gói thầu số 24 (xây dựng và thiết bị): Thi công hệ thống điện chiếu sáng thuộc Dự án thành phần 1 thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu giai đoạn 1. Gói thầu này mang mã số E-TBMT là IB2600098085, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP Đồng Nai làm chủ đầu tư, đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật của tuyến cao tốc huyết mạch.

Căn cứ Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được phê duyệt ban đầu tại Quyết định số 130/QĐ-BQLDAĐTXD ngày 05/02/2026 và điều chỉnh bổ sung tại Quyết định số 192/QĐ-BQLDAĐTXD ngày 04/03/2026 của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP Đồng Nai, giá gói thầu được xác định ở mức 10.329.170.574 đồng.

Đến ngày 21/04/2026, thông qua Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 361/QĐ-BQLDAĐTXD do ông Nguyễn Linh – Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP Đồng Nai (ký thay Giám đốc) ban hành, Liên danh thi công Gói thầu số 24 (gồm Công ty TNHH MTV Xây lắp Điện 689 và Công ty TNHH Năng lượng xanh Hòa Phát) đã được phê duyệt trúng thầu. Mức giá chính thức sau hiệu chỉnh làm tròn là 9.521.582.000 đồng. Tại gói thầu này, ngân sách nhà nước tiết kiệm được 807.588.574 đồng, tương đương 7,82%.

Mặc dù tỷ lệ giảm giá đạt kết quả tương đối khả quan, dư luận lại đặc biệt chú ý đến diễn biến chấm thầu của Tổ chuyên gia thuộc Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Dịch vụ Vina (VINA). Gói thầu thu hút 3 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu qua mạng, hứa hẹn một cuộc cạnh tranh sòng phẳng về kỹ thuật và tài chính.

Tuy nhiên, đối thủ cạnh tranh trực tiếp là Công ty TNHH Tư vấn – Thiết kế - Xây dựng Trần Minh đã bị loại ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ của e-HSDT. Cụ thể, theo Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu số 81/BCĐG-VINA ngày 14/04/2026, nhà thầu Trần Minh đính kèm thư bảo lãnh dự thầu số 0682BG2600133 do Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) – Chi nhánh KCN Biên Hòa phát hành ngày 24/03/2026. Thư bảo lãnh này có giá trị 150.000.000 đồng, hiệu lực 180 ngày kể từ ngày 26/03/2026.

Do bên mời thầu thực hiện điều chỉnh gia hạn thời điểm đóng thầu thực tế từ ngày 26/03/2026 sang ngày 28/03/2026, thời gian hiệu lực bảo lãnh thầu của nhà thầu Trần Minh mặc nhiên bị tính ngắn hơn so với yêu cầu tối thiểu của e-HSMT (bắt buộc phải đạt ít nhất 180 ngày tính từ ngày đóng thầu thực tế 28/03/2026). Sự cố hụt ngày bảo lãnh thầu này đã trực tiếp loại bỏ nhà thầu Trần Minh khi chưa kịp bước vào vòng sát hạch năng lực kỹ thuật và tài chính.

Đối thủ còn lại là Công ty Cổ phần Kỹ thuật Điện Phú Thọ mặc dù vượt qua được bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm và đạt 85,7/100 điểm kỹ thuật (so với 89,4/100 điểm của Liên danh Công ty 689), nhưng lại đưa ra mức giá dự thầu rất cao là 10.276.471.540 đồng. Mức giá này chỉ giảm vỏn vẹn khoảng 0,51% so với giá gói thầu. Với việc bỏ giá sát trần, Công ty Phú Thọ xếp hạng thứ hai về mặt tài chính, nhường cơ hội cho Liên danh của Công ty 689 về đích thuận lợi.

Cạnh tranh hạn chế, tỷ lệ tiết kiệm thấp

Tình trạng vắng bóng sự cọ xát thương mại tiếp tục lặp lại tại Gói thầu số 06: Xây dựng và thiết bị thuộc dự án Cải tạo vỉa hè, vịnh đỗ xe và Ngầm hóa đường điện Đường số 1, Khu phố Trung Tâm (Đoạn từ Trường Tiểu học Xuân Lập đến giao với Đường Xuân Lập - Hàng Gòn). Gói thầu mang mã số E-TBMT là IB2600320873, do Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Xuân Lập (TP Đồng Nai) làm chủ đầu tư.

Căn cứ Quyết định số 86/QĐ-TTDVTH ngày 19/06/2026, gói thầu có giá dự toán được duyệt là 6.534.557.678 đồng. Quá trình mở thầu và đánh giá e-HSDT do Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Cát An thực hiện cho thấy kịch bản kém cạnh tranh. Chỉ có duy nhất Liên danh Công ty TNHH MTV Xây lắp Điện 689 - Công ty TNHH Xây dựng Đông Nhật Huy nộp hồ sơ tham dự.

Việc chỉ có một nhà thầu tham dự cũng khiến khả năng so sánh về giá và năng lực giữa các nhà thầu không được thể hiện rõ trong quá trình lựa chọn. Ngày 09/07/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Xuân Lập - bà Nguyễn Đoàn Thanh Thủy đã ký Quyết định số 115/QĐ-TTDVTH phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, công nhận liên danh của Xây lắp Điện 689 trúng thầu với giá 6.358.713.080 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại dự án này chỉ đạt mức 2,69% (tương đương giảm giá 175.844.598 đồng). Trong lĩnh vực xây lắp hạ tầng điện, mức tiết kiệm dưới 3% khi tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng thường được xem là chưa thực sự tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công, đặc biệt khi hoàn toàn vắng bóng sự tham gia của các nhà thầu có năng lực khác trên thị trường.

Điểm nghẽn kỹ thuật và bài toán minh bạch

Đánh giá về bức tranh số liệu này dưới góc độ pháp lý, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) đưa ra phân tích chuyên sâu: "Dưới ánh sáng của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) cùng Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, môi trường đấu thầu phải đảm bảo được các nguyên tắc cốt lõi: cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Việc các nhà thầu không vượt qua bước đánh giá tính hợp lệ do các sai sót về hồ sơ dự thầu, điển hình như thời gian hiệu lực bảo lãnh dự thầu ngắn hơn quy định, hoặc tình trạng một gói thầu có quy mô giá trị lớn nhưng ghi nhận trạng thái độc thầu, chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia nộp hồ sơ qua mạng là những điểm nghẽn đáng lưu ý trong khâu vận hành, tổ chức lựa chọn. Dư luận hoàn toàn có cơ sở đặt câu hỏi về tính khách quan trong khâu lập hồ sơ mời thầu (e-HSMT), liệu có tồn tại các tiêu chí đặc thù có tính chất định hướng hay rào cản hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp khác. Các cơ quan chức năng cần rà soát để làm rõ đây đơn thuần là sự hạn chế về năng lực chuẩn bị hồ sơ của nhà thầu đối thủ hay có các yếu tố ảnh hưởng đến tính cạnh tranh lành mạnh thực chất của cuộc thầu".

Sự xuất hiện của các đặc trưng kỹ thuật như nhà thầu đối thủ bị loại do sai sót pháp lý, trạng thái độc thầu chỉ có một liên danh tham gia và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp đang đặt ra yêu cầu lớn về trách nhiệm giải trình của đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ và các chủ đầu tư. Đồng thời, trách nhiệm quản lý, giám sát và phê duyệt kết quả của ông Nguyễn Linh – Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP Đồng Nai (người ký phê duyệt kết quả Gói thầu số 24) cũng như bà Nguyễn Đoàn Thanh Thủy – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Xuân Lập (người ký phê duyệt kết quả Gói thầu số 06) cần được nhìn nhận một cách trực diện.

Việc rà soát, kiểm tra chéo các gói thầu này là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm từng đồng vốn ngân sách được chi tiêu minh bạch, hiệu quả, tuân thủ tuyệt đối tinh thần chỉ đạo của Trung ương và hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Dấu ấn Xây lắp Điện 689 tại TP Đồng Nai và bài toán trách nhiệm người đứng đầu