Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với các luật được Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất thông qua. Trong đó có Luật Kiến trúc.

Luật sửa đổi Luật Kiến trúc có hiệu lực từ ngày 1/3/2027

Tại buổi họp báo, ông Nguyễn Tường Văn, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, Luật số 19/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Theo giới thiệu của Bộ Xây dựng, Luật cơ bản kế thừa, phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả, thực tiễn không có vướng mắc; đồng thời luật hóa quy định về phân định trách nhiệm, thẩm quyền phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Luật tiếp tục phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đồng thời xử lý, tháo gỡ những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn.

Một nội dung đáng chú ý là cụ thể hóa, luật hóa các quy định về thẩm quyền quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Các quy định này luật hóa nội dung tại Nghị định số 140/2025/NĐ-CP và Nghị định số 144/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực kiến trúc; Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Luật sửa đổi cũng làm rõ nội hàm “bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc”, gắn kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền.

Đồng thời, khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền, phù hợp với điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội của từng địa phương theo Điều 5.

Theo Bộ Xây dựng, quy định này nhằm xây dựng các yếu tố nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình văn hóa đặc thù, đồng thời thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Luật cũng hoàn thiện các công cụ quản lý kiến trúc, trong đó có quy chế quản lý kiến trúc và thi tuyển phương án kiến trúc; sửa đổi, bổ sung quy định phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, thống nhất với quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Luật bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng kiến trúc và tuyển chọn ý tưởng, phương án kiến trúc; bổ sung các công trình không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc.

Trường hợp cần thiết phải thi tuyển kiến trúc, người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án. Các yêu cầu về phát triển kiến trúc xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu cũng được lồng ghép, bổ sung.

Đơn giản hóa thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc

Luật sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc nhằm hoàn thiện cơ chế hành nghề theo chuẩn quốc tế, phát triển hành nghề kiến trúc trong quá trình hội nhập theo hướng minh bạch, cạnh tranh.

Việc sửa đổi cũng hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực kiến trúc.

Bên cạnh đó, Luật đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc, thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Điều 2 quy định Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Đồng thời, Luật sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 40 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15, theo đó: “Thời gian thẩm định nhiệm vụ quy hoạch không quá 15 ngày, thời gian thẩm định quy hoạch không quá 20 ngày kể từ ngày cơ quan thẩm định nhận được đầy đủ hồ sơ.”

Điều 3 quy định các nội dung chuyển tiếp đối với Quy chế quản lý kiến trúc, Danh mục công trình kiến trúc có giá trị đã được ban hành theo Luật số 40/2019/QH14; các Quy chế quản lý kiến trúc, Danh mục công trình kiến trúc có giá trị đang được trình thẩm định, phê duyệt để ban hành trước ngày Luật số 19/2026/QH16 có hiệu lực.

Luật cũng quy định chuyển tiếp về hiệu lực của chứng chỉ hành nghề kiến trúc theo Luật số 40/2019/QH14, xử lý các trường hợp thu hồi, mất, hư hỏng chứng chỉ; xử lý trường hợp hồ sơ thiết kế kiến trúc trong thiết kế xây dựng đang thực hiện thẩm định trước ngày Luật mới có hiệu lực.

Ngoài ra, quy định chuyển tiếp đối với cá nhân đảm nhiệm chức danh chủ nhiệm thiết kế xây dựng, chủ trì thiết kế kiến trúc thuộc trường hợp không bắt buộc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ.