Những hành tinh bay theo quỹ đạo kỳ quái còn hơn cả khoa học viễn tưởng

Vũ trụ không phải lúc nào cũng vận hành theo những quỹ đạo tròn trịa, ổn định như các hành tinh quen thuộc trong Hệ Mặt Trời.

Khi quan sát các ngoại hành tinh, các nhà thiên văn phát hiện một sự thật thú vị: quỹ đạo của hành tinh có thể kỳ dị hơn rất nhiều so với tưởng tượng của chúng ta. Có hành tinh đi theo những đường elip kéo dài như quỹ đạo sao chổi, có hành tinh nghiêng gần như ngược hẳn với chuyển động quay của ngôi sao, thậm chí có những hệ mà các hành tinh cùng tồn tại trên những mặt phẳng quỹ đạo khác nhau.

Ảnh: blog.naver

Một trong những ví dụ ấn tượng nhất là HD 80606 b, một hành tinh khí khổng lồ có khối lượng hơn 4 lần Sao Mộc. Nó hoàn thành một vòng quanh ngôi sao của mình trong khoảng 111 ngày, nhưng quỹ đạo có độ lệch tâm tới 0,93 – cực kỳ dẹt và kéo dài.

Điều này khiến HD 80606 b có một “năm” kỳ quặc. Phần lớn thời gian, nó ở rất xa ngôi sao, nhưng rồi lao nhanh vào vùng lân cận ngôi sao trước khi lại văng ra xa. Ở điểm gần nhất, khoảng cách chỉ khoảng 0,03 đơn vị thiên văn, trong khi ở xa nhất có thể tới khoảng 0,85 đơn vị thiên văn.

Ảnh: beyondearthlyskies.blogspot

Đặc biệt, nhiệt độ của nó thay đổi dữ dội chỉ trong vài giờ. Quan sát bằng kính thiên văn Spitzer từng cho thấy nhiệt độ khí quyển của hành tinh tăng từ khoảng 800 lên 1.500 kelvin trong khoảng sáu giờ khi nó tiến gần ngôi sao. Những quan sát mới hơn bằng James Webb cũng tiếp tục cho thấy sự nóng lên cực mạnh khi hành tinh lao qua điểm cận sao.

Nhưng quỹ đạo kỳ dị không chỉ có nghĩa là “quá dẹt”. WASP-17b từng gây chú ý vì chuyển động theo quỹ đạo ngược chiều quay của ngôi sao, một cấu hình được gọi là quỹ đạo nghịch hành. Các nghiên cứu cho rằng những quỹ đạo như vậy có thể là dấu vết của một lịch sử hỗn loạn, khi các hành tinh tương tác hấp dẫn mạnh, thậm chí bị hất tung và thay đổi quỹ đạo.

Ảnh: themondonews

Những quỹ đạo kỳ dị vì thế không chỉ là những “con đường” bất thường trong không gian. Chúng giống như dấu vết hóa thạch của quá trình hình thành hệ hành tinh. Một quỹ đạo nghiêng, kéo dài hoặc nghịch hành có thể kể cho các nhà thiên văn câu chuyện về những vụ va chạm, những cuộc tương tác hấp dẫn và những hành tinh từng “lang thang” trước khi tìm được vị trí hiện tại.

Có lẽ điều thú vị nhất là Hệ Mặt Trời với những quỹ đạo tương đối trật tự của nó có thể không phải là kiểu hệ hành tinh duy nhất và cũng chưa chắc là kiểu phổ biến nhất.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Thế kỷ 18, người phụ nữ bị xem là 'người giúp việc' đã phát hiện 8 sao chổi

Có một thời, bầu trời đêm gần như được xem là lãnh địa của đàn ông, nhưng một phụ nữ đã lặng lẽ dùng kính thiên văn để thay đổi điều đó.

Sinh năm 1750 tại Hannover, Caroline Herschel ban đầu không được định hướng trở thành nhà khoa học. Tuổi thơ của bà bị ảnh hưởng bởi bệnh thương hàn, khiến cơ thể phát triển thấp bé. Mẹ bà cũng không muốn con gái được học hành quá nhiều, chủ yếu để Caroline làm việc nhà. Thế nhưng cuộc đời bà thay đổi khi năm 1772, ở tuổi 22, Caroline sang Anh sống cùng người anh William Herschel.

Hubble hé lộ hình thập giác kỳ lạ trên cực nam của Sao Thổ

Các nhà thiên văn học đã phát hiện một làn sóng khí quyển có hình dạng 10 cạnh ở cực Nam của sao Thổ, điều trước đó đã từng xuất hiện ở cực Bắc.

Các nhà khoa học theo dõi thời tiết trên sao Thổ vừa phát hiện một hình đa giác kỳ lạ bao quanh cực Nam của hành tinh này. Ở phía ngược lại, cực Bắc của hành tinh đã từng nổi bật với một luồng khí hình lục giác tối màu kéo dài ít nhất 45 năm khi Voyager của NASA bay ngang qua hành tinh khổng lồ có vành đai vào năm 1980 và 1981.

090126-mb-saturn-main.jpg
Hubble chụp được một làn sóng khí quyển 10 cạnh bao quanh cực nam của Sao Thổ

Hố đen đầu tiên được chụp như thế nào với 5 petabyte dữ liệu và 8 kính thiên văn?

Ghi lại một thực thể cách Trái Đất chục triệu năm ánh sáng, một “bức ảnh” lịch sử được tạo ra từ dữ liệu của những kính thiên văn rải rác khắp hành tinh.

Ngày 10/4/2019, thế giới lần đầu tiên nhìn thấy hình ảnh của một hố đen. Đó là hố đen siêu khối lượng M87*, nằm tại trung tâm thiên hà Messier 87, cách Trái Đất khoảng 55 triệu năm ánh sáng và có khối lượng tương đương 6,5 tỷ Mặt Trời. Nhưng điều đáng kinh ngạc là các nhà khoa học thực ra không “chụp” hố đen theo cách một chiếc máy ảnh chụp một vật thể.

Đọc nhiều nhất

Tin mới