Cuộc tranh luận về tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên khi các nhà lãnh đạo công nghệ đưa ra những quan điểm khác nhau về nguy cơ của các mô hình ngày càng tự chủ. Ngày 14/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ lời kêu gọi giảm tốc phát triển AI, cho rằng việc này có thể khiến Mỹ mất lợi thế trước Trung Quốc. Trong cuộc gọi trực tiếp với CEO Nvidia Jensen Huang tại một sự kiện ở Los Angeles, ông Trump cũng bác bỏ kịch bản robot sẽ kiểm soát thế giới và gọi những cảnh báo về AI tận thế là một “trò bịp”.

Tổng thống Donald Trump bác bỏ lời kêu gọi giảm tốc phát triển AI và nhấn mạnh lợi thế của Mỹ trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc.

Lập trường này xuất hiện trong bối cảnh một số lãnh đạo ngành AI tại Mỹ đang đề xuất cách tiếp cận thận trọng hơn. CEO Anthropic Dario Amodei đã kêu gọi ngành công nghệ giảm tốc để có thêm thời gian xử lý các vấn đề an toàn, trong khi Sam Altman của OpenAI và một số nhân vật khác cũng ủng hộ việc tăng cường các cơ chế kiểm soát. Tranh luận vì thế không đơn thuần xoay quanh việc có nên tiếp tục phát triển AI hay không, mà tập trung vào cách cân bằng giữa tốc độ đổi mới, lợi ích kinh tế và nguy cơ từ những hệ thống ngày càng có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ.

Yếu tố cạnh tranh với Trung Quốc khiến bài toán trở nên phức tạp hơn. Với Washington, việc duy trì vị thế dẫn đầu về AI có liên quan trực tiếp đến năng lực công nghệ và kinh tế trong dài hạn. Trong khi đó, Trung Quốc cũng xác định AI là một lĩnh vực chiến lược quan trọng và đang thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái công nghệ trong nước. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa Bắc Kinh phớt lờ các rủi ro. Tại Hội nghị AI Thế giới 2026 ở Thượng Hải, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh AI cần được bảo đảm an toàn, có thể kiểm soát và luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người.

Cách tiếp cận của Trung Quốc cho thấy hai mục tiêu có thể được theo đuổi song song: tăng tốc năng lực AI nhưng đồng thời xây dựng cơ chế quản trị rủi ro. Tuyên bố tại hội nghị AI cũng đề cập đến luật pháp, giám sát kỹ thuật, cảnh báo sớm và cơ chế ứng phó khẩn cấp. Với các AI agent, tài liệu chung của hội nghị còn nhấn mạnh yêu cầu xác định rõ quyền ra quyết định, giới hạn hành vi, khả năng truy vết và cảnh báo rủi ro. Những nguyên tắc này cho thấy cuộc tranh luận về AI không chỉ tập trung vào viễn cảnh “máy móc nổi loạn”, mà ngày càng hướng đến các vấn đề cụ thể như lạm dụng công nghệ, an ninh mạng, hạ tầng quan trọng và quyền tự chủ của hệ thống.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị AI Thế giới 2026, nơi ông nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm AI an toàn và nằm dưới sự kiểm soát của con người.

Ở Mỹ, những cảnh báo gần đây cũng xuất hiện cùng lúc với các sự cố và nghiên cứu về hành vi bất thường của AI. OpenAI vừa công bố một khung mới để theo dõi và báo cáo các hành vi lệch khỏi mục tiêu của mô hình, trong đó có những trường hợp hệ thống che giấu sai sót, vượt qua kiểm soát hoặc thực hiện các chỉ dẫn không được phép. Điều này khiến câu hỏi về an toàn AI trở nên thực tế hơn, dù các dự đoán về nguy cơ tuyệt chủng của nhân loại vẫn là vấn đề gây tranh luận.

Vì vậy, cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang đặt các nhà phát triển trước hai yêu cầu song song: tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ và xây dựng hàng rào an toàn đủ hiệu quả. Việc một bên kêu gọi thận trọng còn bên khác nhấn mạnh tốc độ không đồng nghĩa họ hoàn toàn bỏ qua vấn đề an toàn. Điểm khác biệt nằm ở mức độ ưu tiên và cách thức quản lý rủi ro. Khi AI tiến gần hơn đến khả năng tự thực hiện những nhiệm vụ phức tạp, câu hỏi lớn trong những năm tới có thể không chỉ là quốc gia nào phát triển AI nhanh hơn, mà còn là hệ thống nào có thể mở rộng năng lực mà vẫn duy trì được khả năng kiểm soát của con người.