Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, thông qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Thương mại N.T.P (MSDN: 0301658057, địa chỉ tại 391/50 Sư Vạn Hạnh, xã Hòa Hưng, TP HCM) nổi lên đáng nể trong lĩnh vực cung cấp vật tư ngành nước. Dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy một bức tranh trúng thầu với tỷ lệ gần như tuyệt đối của doanh nghiệp này tại nhiều chủ đầu tư lớn, đặc biệt là các công ty cấp thoát nước đóng vai trò huyết mạch hạ tầng tại khu vực phía Nam.
Những con số "biết nói" từ lịch sử đấu thầu
Cụ thể, tại CTCP Cấp nước Chợ Lớn, nhà thầu này đã tham gia và trúng 35/35 gói thầu, tổng giá trị trúng thầu đạt hơn 65 tỷ đồng. Tương tự, tại CTCP Cấp thoát nước Long An, doanh nghiệp tham gia và trúng 17/17 gói thầu với tổng giá trị hơn 72,4 tỷ đồng. Tại CTCP Cấp thoát nước Bến Tre, con số ghi nhận là 7/7 gói thầu với tổng giá trị hơn 11,4 tỷ đồng. Hàng loạt các đơn vị khác như Cấp nước Cần Thơ 2 (trúng 7/7 gói, trị giá 52,4 tỷ đồng), Cấp nước Gia Định (6/6 gói, 29,9 tỷ đồng), Cấp nước Tiền Giang (11/11 gói, 30,9 tỷ đồng) cũng ghi nhận chuỗi thành tích trúng thầu 100% của Công ty TNHH Thương mại N.T.P.
Việc một doanh nghiệp có đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm để trúng thầu liên tiếp là tín hiệu tích cực của thị trường. Tuy nhiên, đi sâu bóc tách vào từng hồ sơ mở thầu, báo cáo đánh giá E-HSDT và các quyết định phê duyệt, nhiều con số tài chính đã bộc lộ thực trạng đáng suy ngẫm về tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả sử dụng nguồn vốn mua sắm đầu tư.
Kịch bản "một mình một ngựa" và tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt
Tại gói thầu "Mua sắm van và phụ kiện HDPE theo kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2026" do CTCP Cấp nước Bà Rịa - Vũng Tàu làm chủ đầu tư (Mã TBMT: IB2600141138), Công ty TNHH Thương mại N.T.P là nhà thầu duy nhất tham dự. Ngày 14/05/2026, Tổng Giám đốc Nguyễn Lương Điền đã ký Quyết định số 63/QĐ-CN phê duyệt cho doanh nghiệp này trúng thầu với giá 7.747.596.000 đồng.
Đáng nói, so với giá dự toán gói thầu là 7.856.735.400 đồng, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách đầu tư chỉ đạt mức thấp là 1,39%. Dư luận đặt câu hỏi, vì sao một gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, hướng tới sự cạnh tranh công bằng trên toàn quốc nhưng thực tế lại biến thành sân chơi "một mình một ngựa"?
Kịch bản "độc diễn" này tiếp tục lặp lại tại gói thầu "Mua sắm vật tư thay thế và vô nước mới" của CTCP Cấp thoát nước Long An (Mã TBMT: IB2600143440). Mặc dù tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng, kết quả mở thầu ngày 28/04/2026 ghi nhận chỉ có Công ty TNHH Thương mại N.T.P nộp E-HSDT. Tuy nhiên, điểm sáng hiếm hoi của gói thầu này là quá trình thương thảo quyết liệt từ phía chủ đầu tư đã kéo giá dự thầu ban đầu từ 4.873.176.000 đồng xuống mức giá trúng thầu 4.848.612.480 đồng. So với dự toán ban đầu 5.173.570.440 đồng, tỷ lệ tiết kiệm đạt 6,28%, mang lại hiệu quả kinh tế ở mức tốt, thể hiện rõ vai trò tiết giảm chi phí khi người đứng đầu thực hiện đúng trách nhiệm.
Trái ngược với tỷ lệ tiết kiệm khả quan tại Long An, tình trạng trúng thầu bám sát giá trần lại diễn biến phức tạp hơn tại gói thầu "Cung cấp van, phụ kiện, thiết bị truyền dữ liệu (data logger) phục vụ công tác lắp đặt, sửa chữa đồng hồ nước DN15mm và theo dõi lưu lượng, áp lực trên mạng lưới cấp nước năm 2026" do CTCP Cấp thoát nước Bến Tre làm chủ đầu tư (Mã TBMT: IB2600153076).
Tại Quyết định phê duyệt số 99/QĐ-HĐQT ngày 30/05/2026, Công ty TNHH Thương mại N.T.P trúng thầu với mức giá 3.498.012.000 đồng. So với giá gói thầu 3.519.612.000 đồng, ngân sách chỉ tiết kiệm được 21.600.000 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm rất thấp, chỉ đạt 0,61%.
Biên bản mở thầu gói thầu này ghi nhận có 03 nhà thầu tham gia. Tuy nhiên, đối thủ chào giá thấp nhất là Công ty TNHH MTV Sản xuất và Thương mại Hưng Hưng Thành (chào giá 3.082.851.000 đồng) lại bị loại ở bước kỹ thuật do sai sót phụ kiện PP nối ống HDPE. Đối thủ còn lại chào giá cao hơn nên không được đưa vào xét duyệt. Việc đối thủ trực tiếp gục ngã trước rào cản kỹ thuật là yếu tố khách quan, tạo điều kiện thuận lợi để Công ty TNHH Thương mại N.T.P trúng thầu sát nút giá dự toán.
Dù việc tham gia và trúng thầu của doanh nghiệp là quyền lợi hợp pháp khi đáp ứng đủ các tiêu chí, nhưng việc hàng loạt gói thầu xuất hiện tình trạng một nhà thầu tham dự hoặc mang lại tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% đòi hỏi các cơ quan quản lý cần có cái nhìn tổng quan. Tính cạnh tranh của môi trường đấu thầu tại các doanh nghiệp cấp thoát nước đang bị đặt dấu chấm hỏi lớn, đặc biệt là khâu khảo sát giá và xây dựng hồ sơ mời thầu từ phía các chủ đầu tư.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 2] Đấu thầu rộng rãi và nghịch lý 'một mình một ngựa' ngành nước
Nguyên tắc bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng trong hoạt động đấu thầu qua mạng
Hoạt động đấu thầu không chỉ là một quy trình mua sắm đơn thuần mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để Nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước và các công ty cổ phần có vốn nhà nước tối ưu hóa dòng tiền đầu tư. Để đạt được mục tiêu này, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) đã quy định vô cùng chặt chẽ về nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh tại Điều 6.
Theo đó, nhà thầu nộp hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu; hoàn toàn độc lập với các nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu. Đây là nền tảng cốt lõi để loại bỏ tình trạng "sân sau" hay lợi ích nhóm chằng chịt trong công tác mua sắm. Bên cạnh đó, nhằm ngăn chặn từ sớm các rủi ro làm méo mó thị trường, Điều 16 Luật Đấu thầu nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu. Điển hình là các hành vi dàn xếp, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, cố ý đưa ra các điều kiện bất hợp lý, các tiêu chí không liên quan trực tiếp đến gói thầu trong hồ sơ mời thầu.
Những rào cản này thường được tạo ra nhằm mục đích thu hẹp số lượng nhà thầu đủ điều kiện, tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu nhất định, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng, dẫn đến kết quả trúng thầu sát giá dự toán.
Thực tiễn cho thấy, khi một nhà thầu liên tục "độc diễn" tham gia và trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm rất thấp tại một chủ đầu tư trong một thời gian dài, dù dưới hình thức đấu thầu rộng rãi, đó là một chỉ báo về sự bất ổn của hệ thống mua sắm nội bộ. Lúc này, các cơ quan chức năng, thanh tra chuyên ngành cần thiết phải rà soát, kiểm tra lại toàn bộ quy trình lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, quy trình xác định giá dự toán và đánh giá hồ sơ dự thầu. Việc này nhằm đảm bảo môi trường đấu thầu thực sự minh bạch, bảo vệ tối đa nguồn vốn đầu tư công, vốn nhà nước, đảm bảo hiệu quả kinh tế theo đúng tinh thần thượng tôn pháp luật.