Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, để chuyên nghiệp hóa công tác lựa chọn nhà thầu và bảo đảm tính minh bạch, khách quan trong các dự án đầu tư công, hệ thống pháp luật quy định chủ đầu tư được phép thuê các đơn vị tư vấn độc lập để thực hiện các khâu chuyên môn như lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT). Tổ chuyên gia tư vấn đóng vai trò "người gác cổng", có trách nhiệm thẩm định năng lực thực tế của nhà thầu một cách trung thực, bám sát các tiêu chí đã công khai.

Tại Phòng Kinh tế xã Bình An (tỉnh An Giang), công tác rà soát, đánh giá năng lực nhà thầu thông qua các đơn vị tư vấn cũng được thực hiện thường xuyên trong giai đoạn 2025 - 2026. Điển hình cho việc áp dụng sát sao các quy định của Mạng đấu thầu quốc gia là Gói thầu số 01: Mua phân bón (Mã TBMT: IB2500557977). Đây là gói thầu cung cấp hàng hóa thuộc dự án Sản xuất lúa cánh đồng lớn vụ Đông Xuân 2025-2026. Theo Quyết định số 71/QĐ-PKT ngày 19/12/2025, dự án có dự toán 1.071.600.000 đồng, được tổ chức thực hiện theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng.

Để đảm bảo tính độc lập, Phòng Kinh tế xã Bình An đã giao trách nhiệm đánh giá E-HSDT cho Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Thanh Hà 268. Quá trình ghi nhận tại thời điểm đóng/mở thầu cho thấy, hệ thống ghi nhận sự tham gia cạnh tranh của hai doanh nghiệp: Công ty TNHH MTV Nông nghiệp xanh 886 Kiên Giang và Công ty TNHH MTV Sản xuất Thương mại Dịch vụ Á Châu.

Dư luận từng đặt câu hỏi về việc vì sao cả hai nhà thầu cùng nộp hồ sơ, nhưng ở bước đánh giá kỹ thuật, Công ty Á Châu lại không được chấm điểm. Tuy nhiên, khi đi sâu vào rà soát Báo cáo đánh giá E-HSDT số 34/BCĐG-TH268 ngày 15/12/2025 do Công ty Thanh Hà 268 lập, bản chất của vấn đề đã được làm sáng tỏ bằng các quy định pháp luật rành mạch.

Cụ thể, theo dữ liệu trích xuất từ Bảng số 02 (Kết quả mở thầu) của báo cáo trên, Công ty 886 Kiên Giang có giá dự thầu thấp hơn (1.038.768.000 đồng) nên được Hệ thống tự động xếp hạng 1. Công ty Á Châu có giá dự thầu cao hơn (1.052.448.000 đồng) và xếp hạng 2.

Đối với hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, Tổ chuyên gia đã áp dụng đúng "Quy trình II" (Quy trình đánh giá nhà thầu xếp hạng 1 trước). Do Công ty 886 Kiên Giang (xếp hạng 1 về giá) đã được đánh giá "Đạt" ở tất cả các bước (Tính hợp lệ, Năng lực kinh nghiệm, Kỹ thuật), nên theo quy định của pháp luật đấu thầu qua mạng, Tổ chuyên gia không cần thiết và không tiến hành đánh giá tiếp hồ sơ của nhà thầu xếp hạng 2 là Công ty Á Châu.

Như vậy, hồ sơ pháp lý khẳng định Công ty Á Châu hoàn toàn không bị "đánh trượt" hay bị "gây khó dễ" ở vòng kỹ thuật. Việc hồ sơ của nhà thầu này ghi "Không đánh giá" là sự tuân thủ tuyệt đối quy trình rút gọn trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Thao tác nghiệp vụ này của Tổ chuyên gia tư vấn (Công ty Thanh Hà 268) đã giúp chủ đầu tư Phòng Kinh tế xã Bình An tiết kiệm được rất nhiều thời gian thẩm định, nhanh chóng chốt được nhà thầu đáp ứng đủ năng lực với mức giá cạnh tranh nhất để đưa dự án đi vào triển khai.

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Dưới góc độ pháp lý, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Thông tư số 79/2025/TT-BTC đã thiết kế cơ chế đánh giá vô cùng linh hoạt cho đấu thầu qua mạng. Việc áp dụng 'Quy trình II' - tức là chỉ đánh giá chi tiết hồ sơ của nhà thầu có giá thấp nhất - là một bước tiến lớn nhằm cắt giảm thủ tục hành chính. Nếu nhà thầu hạng 1 đã xuất sắc vượt qua mọi tiêu chuẩn, thì việc bỏ ra hàng chục giờ đồng hồ để chấm tiếp nhà thầu hạng 2, hạng 3 là sự lãng phí không cần thiết. Trong trường hợp gói thầu Mua phân bón tại xã Bình An, đơn vị tư vấn đã làm đúng chức trách, thể hiện tính chuyên nghiệp và tôn trọng hệ thống luật pháp hiện hành. Điều này vừa bảo vệ quyền lợi của nhà thầu bỏ giá tốt nhất, vừa tối ưu hóa nguồn lực cho cơ quan nhà nước".

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 4] Trách nhiệm người đứng đầu và những sai sót hành chính 'râu ông nọ cắm cằm bà kia'

​