Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, bức tranh đầu tư công giai đoạn 2025 - 2026 tại Phòng Kinh tế xã Bình An (tỉnh An Giang) ghi nhận một số lượng lớn các dự án được thực hiện theo hình thức "Chỉ định thầu rút gọn". Dưới góc độ pháp lý, căn cứ khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc chủ đầu tư áp dụng chỉ định thầu đối với các dự án xây lắp có giá trị không quá 02 tỷ đồng là hoàn toàn nằm trong khung quy định cho phép. Cơ chế này nhằm rút ngắn thời gian thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Tuy nhiên, việc áp dụng hình thức này một cách dày đặc, đi kèm với những con số tỷ lệ tiết kiệm được áp dụng đồng loạt đã khiến dư luận băn khoăn về tính hiệu quả kinh tế thực chất.

Phân tích sâu vào các quyết định phê duyệt do Trưởng phòng Danh Phương ký, dễ dàng nhận diện được sự tồn tại của hai "nhóm tỷ lệ giảm giá" rất rập khuôn.

Nhóm thứ nhất, đối với các công trình mang tính chất sửa chữa, cải tạo cơ sở vật chất và nạo vét kênh mương, mức tiết kiệm dường như luôn neo ở mốc 5% tròn trĩnh. Điển hình nhất là trường hợp của Công ty TNHH Một thành viên Đại Việt Gia. Hồ sơ thể hiện, doanh nghiệp này đã liên tiếp được chủ đầu tư chỉ định thầu trúng 3 dự án bao gồm: Sửa chữa nhà ăn UBND xã Bình An; Sửa chữa cải tạo các khu làm việc thuộc đảng bộ xã; và Nâng cấp cải tạo nhà chức năng Trung tâm Văn hóa. Tổng quy mô tài chính của 3 gói thầu này rơi vào khoảng 1,68 tỷ đồng và đều mang về cho ngân sách tỷ lệ tiết kiệm 5% (hoặc 1,8% ở dự án nhà chức năng).

Tương tự, tại dự án Nạo vét các công trình thủy lợi xã Bình An năm 2026, gói thầu Nạo vét 12 tuyến kênh cũng được chỉ định thẳng cho Công ty TNHH Một thành viên Vạn Phát 68 với kịch bản giảm giá 5% y hệt.

Nhóm thứ hai, đối với các dự án xây dựng mới đường giao thông nông thôn (có giá trị thường cao hơn, dao động từ hơn 400 triệu đến gần 2 tỷ đồng), tỷ lệ tiết kiệm lại được áp dụng đồng loạt ở mức đúng 1%. Đơn cử, căn cứ Quyết định số 68/QĐ-PKT ngày 20/04/2026, Gói thầu thi công Xây dựng mới Đường Phòng thuốc Nam (giai đoạn 01) có giá dự toán 1.893.677.445 đồng đã được giao trực tiếp cho Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Hương Nhi thực hiện với giá 1.874.740.671 đồng. Mức giảm này tương đương đúng 1% giá trị gói thầu.

Tại một dự án khác là Đường Xà Xiêm - An Thới, gói thầu xây dựng cũng được chỉ định cho Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Hải Đăng Kiên Giang với kịch bản giảm giá 1% (chỉ định thầu ở mức giá 414.573.460 đồng).

Nhìn vào bài toán tài chính tổng thể, việc áp dụng mức giảm giá 1% đối với các công trình có giá trị hàng tỷ đồng mang lại hiệu quả tiết kiệm cho ngân sách rất khiêm tốn. Ví dụ, gói thầu đường Phòng thuốc Nam với quy mô gần 1,9 tỷ đồng nhưng phần tiền tiết kiệm ngân sách chỉ chưa tới 19 triệu đồng.

Bình luận về vấn đề này, Chuyên gia đấu thầu Đào Giang phân tích: "Theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, quá trình thực hiện chỉ định thầu rút gọn yêu cầu chủ đầu tư phải tiến hành thương thảo hợp đồng để bảo đảm giá trúng thầu đạt được sự tiết kiệm. Việc hồ sơ ghi nhận các mức giảm giá 1% hay 5% xuất hiện đồng loạt, rập khuôn ở nhiều gói thầu cho thấy các con số này có dấu hiệu được áp dụng theo 'barem' thủ tục chứ chưa hẳn là kết quả của một quá trình khảo sát, thương lượng tối ưu chi phí vật tư thực tế. Tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg là kiên quyết không lạm dụng chỉ định thầu để tạo ra cơ chế khép kín, thiếu minh bạch".

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3] Tuân thủ 'Quy trình II' trong đấu thầu qua mạng tại xã Bình An: Bài toán tiết kiệm thời gian

​