Khi “cánh cửa” trong tim gặp trục trặc

Các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, tim có bốn van, hoạt động như những “cánh cửa” một chiều, giúp điều tiết dòng máu qua các buồng tim. Van hai lá và van ba lá kiểm soát dòng máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất; van động mạch chủ và van động mạch phổi giúp đưa máu từ tim đến các cơ quan và phổi.

Bệnh van tim thường gặp dưới ba dạng: hẹp van, khi van không mở đủ rộng khiến dòng máu bị cản trở; hở van, khi van đóng không kín làm máu trào ngược; hoặc một van đồng thời bị hẹp và hở.

Nguyên nhân gây bệnh khá đa dạng. Ở người trẻ, di chứng thấp tim sau nhiễm liên cầu khuẩn vẫn là một nguyên nhân quan trọng. Ở người cao tuổi, bệnh có thể liên quan đến quá trình thoái hóa, vôi hóa van.

Ngoài ra, bệnh còn có thể xuất phát từ dị tật bẩm sinh, biến chứng sau nhồi máu cơ tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn và một số bệnh lý toàn thân.

Khó thở, phù chân có thể là tín hiệu suy tim

Theo các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, khi van tim bị tổn thương, tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì lượng máu cung cấp cho cơ thể. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể làm thay đổi cấu trúc, chức năng các buồng tim và dẫn đến suy tim.

Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường xuất hiện khi vận động. Người bệnh có thể mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng gắng sức, khó thở khi đi lại hoặc khi nằm, phải kê cao đầu khi ngủ. Một số trường hợp xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực hoặc đau ngực.

Khi bệnh tiến triển, hai chân có thể phù, người bệnh có thể gan to, tĩnh mạch cổ nổi. Trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, ngất hoặc suy tim cấp.

Vì vậy, khó thở khi leo cầu thang, cảm giác nặng chân vào cuối ngày hay phù hai chân không nên mặc nhiên cho rằng chỉ do tuổi tác hoặc làm việc nhiều, đặc biệt khi các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc tăng dần.

Theo dõi cân nặng đóng vai trò quan trọng trong điều trị

Siêu âm tim là phương pháp quan trọng để đánh giá mức độ hẹp, hở van và chức năng co bóp của tim, trong đó có phân suất tống máu (EF). Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm điện tâm đồ, X-quang ngực, CT, MRI tim hoặc thông tim.

Điều trị phụ thuộc vào loại van bị tổn thương, mức độ bệnh, triệu chứng và tình trạng tim. Mục tiêu là kiểm soát triệu chứng, rối loạn nhịp, đồng thời ngăn ngừa hoặc làm chậm tiến triển suy tim.

Người bệnh có thể được sử dụng thuốc lợi tiểu để giảm ứ dịch, thuốc điều trị tăng huyết áp và suy tim, thuốc chẹn beta để kiểm soát nhịp tim hoặc digoxin trong một số trường hợp suy tim, rung nhĩ.

Thuốc chống đông như Warfarin được chỉ định ở những người có nguy cơ hình thành huyết khối, tùy nguyên nhân và tình trạng bệnh, chẳng hạn một số trường hợp rung nhĩ hoặc người mang van cơ học.

Khi tổn thương van nghiêm trọng hoặc điều trị nội khoa không còn đáp ứng, bác sĩ có thể cân nhắc nong van hai lá bằng bóng, phẫu thuật sửa van, thay van cơ học hoặc van sinh học. Một số trường hợp có thể cần can thiệp điều trị rối loạn nhịp.

Đặc biệt, theo dõi tại nhà đóng vai trò quan trọng, nhất là ở người đã được chẩn đoán bệnh van tim hoặc suy tim.

Người bệnh nên cân vào một thời điểm cố định mỗi ngày. Nếu cân nặng tăng nhanh, khoảng trên 2 kg trong một tuần, đặc biệt khi đi kèm phù chân hoặc khó thở tăng, đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang giữ nước. Khi đó, người bệnh cần liên hệ bác sĩ điều trị.

Ngoài cân nặng, nên theo dõi huyết áp, nhịp tim, mức độ phù chân và lượng nước tiểu theo hướng dẫn.

Người dùng Warfarin cần kiểm tra INR đúng lịch và lưu ý các dấu hiệu chảy máu bất thường như chảy máu chân răng, bầm tím dưới da, tiểu máu hoặc đi ngoài phân đen.

Về sinh hoạt, người bệnh nên hạn chế muối; kiểm soát lượng nước nếu có suy tim theo hướng dẫn của bác sĩ; hạn chế rượu bia, thuốc lá. Có thể duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ nếu được cho phép và tránh gắng sức quá mức.

"Bệnh van tim có thể khởi phát bằng những triệu chứng rất nhẹ. Khó thở khi gắng sức, hồi hộp, phù chân hoặc tăng cân bất thường là những thay đổi không nên bỏ qua. Phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi thường xuyên giúp hạn chế biến chứng, đặc biệt là suy tim, đồng thời duy trì chất lượng cuộc sống", các bác sĩ Viện tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Châm cứu, nặn máu đầu ngón tay không giúp hạ áp mà còn mất "thời gian vàng", cấp cứu.