Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, đấu thầu qua mạng là một trong những giải pháp mang tính đột phá của hệ thống pháp luật nhằm tăng cường tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho nguồn vốn ngân sách Nhà nước. Đối với các dự án hạ tầng cơ sở, việc lựa chọn được nhà thầu có năng lực tốt với mức giá cạnh tranh sẽ giúp địa phương tiết kiệm được nguồn lực đáng kể để tái đầu tư.

Tuy nhiên, việc rà soát các gói thầu xây lắp tại một số xã, phường trên địa bàn tỉnh Tây Ninh thời gian gần đây lại bộc lộ những chỉ số tài chính vô cùng đặc thù. Điển hình là chuỗi dự án do Công tyTNHH Thông Thuận Phát (Mã số thuế: 3900369003; trụ sở tại Số 9, Tổ 9, Ấp Bắc Bến Sỏi, Xã Ninh Điền, tỉnh Tây Ninh) thực hiện, với kịch bản trúng thầu liên tiếp nhưng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách lại nằm ở ngưỡng thấp, chỉ mang tính chất "gọt phần số lẻ".

Kịch bản trúng thầu sát giá tại các gói "Chào hàng cạnh tranh"

Dữ liệu đấu thầu thể hiện, chỉ trong khoảng thời gian ngắn từ tháng 5 đến tháng 6/2026, Công ty TNHH Thông Thuận Phát đã được công bố trúng liên tiếp 4 gói thầu xây lắp trọng điểm tại cấp xã, phường thuộc tỉnh Tây Ninh với tổng giá trị hơn 20,3 tỷ đồng. Điểm chung kỳ lạ của cả 4 dự án này là tỷ lệ giảm giá đều không vượt qua mức 0,1%, một mức tiết kiệm gần như không đáng kể so với quy mô của các dự án đầu tư công, để lại nhiều băn khoăn cho dư luận địa phương về tính hiệu quả của dòng vốn ngân sách.

Cụ thể, tại gói thầu "Xây lắp (Bao gồm: Xây dựng + ĐBGT)" thuộc dự án Nâng cấp đường liên ấp Phước Tân 2 - Phước Tân 3 do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Dương Minh Châu làm chủ đầu tư. Đây là gói thầu được tổ chức theo hình thức Chào hàng cạnh tranh qua mạng. Theo Quyết định phê duyệt số 156/QĐ-BQL ngày 02/06/2026 do Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Phạm Minh Tùng ký, giá gói thầu được đưa ra là 4.064.687.606 đồng. Tại Biên bản mở thầu ghi nhận, chỉ có duy nhất Công ty TNHH Thông Thuận Phát tham dự. Kết quả, giá trúng thầu của doanh nghiệp này là 4.064.000.000 đồng. Làm một phép toán đơn giản, một dự án quy mô hơn 4 tỷ đồng nhưng ngân sách Nhà nước chỉ tiết kiệm được 687.606 đồng, tương đương tỷ lệ 0,017%.

Kịch bản "làm tròn số lẻ" tiếp tục lặp lại ở gói thầu "Xây lắp (Bao gồm: Xây dựng + ĐBGT)" thuộc dự án Nâng cấp đường số 11, số 2 liên ấp Phước Long 1 - Phước Long 2, cũng do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Dương Minh Châu làm chủ đầu tư và áp dụng hình thức Chào hàng cạnh tranh. Quyết định số 159/QĐ-BQL ngày 02/06/2026 ghi nhận giá dự toán gói thầu là 5.311.954.523 đồng. Tương tự kịch bản trước, Công ty TNHH Thông Thuận Phát lại là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu và trúng thầu với mức giá 5.310.000.000 đồng. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chưa tới 2 triệu đồng, đạt tỷ lệ cực kỳ thấp là 0,037%.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại gói thầu "Xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo an toàn giao thông)" thuộc dự án Hệ thống cống thoát nước khu vực trung tâm cụm xã do Văn phòng Hội đồng nhân dân và UBND xã Phước Vinh làm Bên mời thầu kiêm Chủ đầu tư. Dựa trên Quyết định phê duyệt số 406/QĐ-VP ngày 05/06/2026 do Chánh Văn phòng Lê Xuân Hồng ký, gói thầu có giá 4.133.828.364 đồng. Dù được thông báo rộng rãi qua mạng, nhưng một lần nữa, Công ty TNHH Thông Thuận Phát lại là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ. Kết quả, đơn vị này dễ dàng trúng thầu với giá 4.132.000.000 đồng, tiết kiệm cho ngân sách xã Phước Vinh khoảng 1,8 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ 0,044%.

Tại cả ba gói thầu Chào hàng cạnh tranh qua mạng nêu trên, Công ty TNHH Thông Thuận Phát đều băng băng về đích trong thế "một mình một ngựa", không vấp phải bất kỳ sự cạnh tranh nào từ các đối thủ cùng ngành trên địa bàn hoặc các tỉnh lân cận.

Đối thủ "rơi đài" bằng lỗi sơ đẳng tại gói "Đấu thầu rộng rãi"

Nếu như tại các gói Chào hàng cạnh tranh, sự vắng bóng đối thủ là lý do trực tiếp dẫn đến việc nhà thầu không cần phải giảm giá sâu, thì tại gói thầu áp dụng hình thức Đấu thầu rộng rãi qua mạng, những dấu hiệu bất thường lại xuất hiện ở một khía cạnh khác. Đáng chú ý nhất là tại gói thầu số 03: "Thi công xây dựng (bao gồm chi phí đảm bảo an toàn giao thông phục vụ thi công)" thuộc dự án Hẻm 17 đường Lạc Long Quân do Ban Quản lý dự án phường Tân Ninh làm Chủ đầu tư.

Theo Biên bản mở thầu và Báo cáo đánh giá E-HSDT số 38/BC-TCG, gói thầu này có giá 6.883.890.000 đồng và thu hút được 2 nhà thầu tham dự, tạo ra kỳ vọng về một cuộc cạnh tranh giá khốc liệt để tiết kiệm ngân sách. Tuy nhiên, đối thủ cạnh tranh duy nhất của Công ty TNHH Thông Thuận Phát là Công ty TNHH Tân Thuận Hà TN lại bất ngờ bị Tổ chuyên gia chấm "Không đạt" ngay từ bước đánh giá kỹ thuật. Đáng nói, lý do trượt thầu được ghi nhận trong báo cáo đánh giá là một lỗi cực kỳ sơ đẳng đối với một doanh nghiệp tham gia đấu thầu xây lắp: "E-HSDT của nhà thầu không có đề xuất về kỹ thuật".

Bất kỳ một nhà thầu xây dựng chuyên nghiệp nào cũng hiểu rằng, đề xuất kỹ thuật bao gồm biện pháp tổ chức thi công, tiến độ, chất lượng là "trái tim" của hồ sơ dự thầu. Việc một doanh nghiệp cất công chuẩn bị hồ sơ tài chính nhưng lại không nộp đề xuất kỹ thuật là một sự việc rất khó lý giải theo logic kinh tế thông thường.

Nhờ sự sơ suất khó hiểu của đối thủ, Công ty TNHH Thông Thuận Phát, với hồ sơ được chuẩn bị kỹ lưỡng, đã nghiễm nhiên trở thành nhà thầu duy nhất vượt qua bước kỹ thuật. Tại Quyết định số 589/QĐ-BQLDA ngày 01/06/2026 do Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án phường Tân Ninh Trần Thị Lan Phượng ký, Công ty TNHH Thông Thuận Phát được công bố trúng thầu với giá 6.880.000.000 đồng. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước trong một dự án đấu thầu rộng rãi quy mô gần 7 tỷ đồng chỉ 3,89 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ 0,057%.

Dấu hỏi về tính minh bạch và hiệu quả kinh tế

Phân tích về hiện tượng trúng thầu sát giá kết hợp với những lỗi sơ đẳng từ phía đối thủ, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Dưới góc độ chuyên môn pháp lý về đấu thầu, mục tiêu tối thượng của việc tổ chức đấu thầu qua mạng là lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực, đồng thời tiết kiệm tối đa nguồn vốn đầu tư công. Việc một nhà thầu tham gia dự thầu gói thầu xây lắp hàng tỷ đồng nhưng lại không nộp đề xuất kỹ thuật là một hiện tượng bất thường, đi ngược lại logic thông thường của hoạt động kinh doanh. Khi kịch bản vắng bóng đối thủ hoặc đối thủ tạo ra lỗ hổng lặp đi lặp lại, đi kèm với việc bỏ thầu theo phương thức gọt số lẻ, các cơ quan chức năng hoàn toàn có cơ sở để đặt câu hỏi về tính minh bạch, sự cạnh tranh thực chất và tiến hành rà soát các dấu hiệu vi phạm theo quy định của Luật Đấu thầu".

Những con số biết nói từ các gói thầu cấp cơ sở trên cho thấy, dù hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được thiết kế nhằm tạo ra môi trường mở, nhưng trên thực tế, tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế mang lại tại một số dự án vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Việc ngân sách Nhà nước thất thu tiềm năng tiết kiệm từ các dự án này đòi hỏi sự quan tâm đúng mức và các biện pháp rà soát nghiêm túc từ các cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu tại địa phương nhằm đảm bảo kỷ cương dòng vốn đầu tư công.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Mối quan hệ giữa Thông Thuận Phát và Tư vấn Đại Hưng tại Tây Ninh