Theo quá trình xác minh hồ sơ và tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 398/QĐ-BQL do Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long Lê Thanh Sơn ký ban hành ngày 07/05/2026 đã chính thức đưa Liên danh Cung cấp và lắp đặt thiết bị lớp 8 - 9, tỉnh Vĩnh Long (bao gồm hai thành viên là Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh) về đích gói thầu trang thiết bị giáo dục trị giá lên tới 131.760.366.000 đồng.

Việc phê duyệt một đơn vị trúng thầu quy mô hàng trăm tỷ đồng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước những tưởng sẽ mở ra giai đoạn bứt tốc để hoàn thiện công tác thương thảo, ký kết hợp đồng và triển khai cung ứng trang thiết bị kịp thời cho hàng ngàn học sinh Trung học cơ sở trên địa bàn. Tuy nhiên, một diễn biến bất ngờ và chứa đựng đầy rủi ro pháp lý đã phát sinh chỉ khoảng hơn 30 ngày sau khi quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu này được ban hành. Các văn bản chính thức do đại diện pháp luật của nhà thầu trúng thầu ký phát đi ở một dự án đầu tư công khác đã vô tình phơi bày những lỗ hổng nguy hiểm trong khâu thẩm định năng lực tài chính, trực tiếp đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý của Chủ đầu tư tại tỉnh Vĩnh Long.

Văn bản xin chấm dứt hợp đồng phơi bày sự kiệt quệ dòng tiền

Những minh chứng về rủi ro tài chính của doanh nghiệp không đến từ các nhận định suy đoán cảm tính bên ngoài, mà được bóc tách trực tiếp từ chính văn bản tự thừa nhận của lãnh đạo nhà thầu. Cụ thể, vào ngày 03/06/2026, ông Hồ Nhựt Linh, Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh đã ký ban hành Công văn khẩn số 10/NL-BQLDAKVBT gửi Ban Quản lý dự án Khu vực Bến Tre. Nội dung văn bản này đề xuất khẩn thiết xin chấm dứt thực hiện Hợp đồng xây lắp số 405/HĐ-BQLDA ký ngày 17/11/2025 đối với công trình "Nâng cấp, mở rộng lộ Giồng Xoài" do lỗi của nhà thầu.

Mổ xẻ chi tiết nội dung công văn kiến nghị, đại diện pháp luật của Công ty Nhựt Linh đã tự bóc trần thực trạng suy kiệt tài chính thê thảm của doanh nghiệp mình. Theo đó, nhà thầu này tự xác nhận đang phải đối mặt với tình trạng suy thoái nghiêm trọng và thua lỗ lũy kế kéo dài liên tục từ đầu năm 2025. Sức khỏe tài chính suy giảm nặng nề, dòng tiền bị đứt gãy hoàn toàn sau giai đoạn sáp nhập địa giới hành chính cấp tỉnh vào tháng 7/2025, cộng thêm áp lực giảm thầu sâu vượt xa biên độ trượt giá thực tế đã đẩy doanh nghiệp ngày càng rơi vào thế bế tắc. Đáng báo động hơn, phía Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Chi nhánh Bến Tre tại thời điểm này đang tiến hành cơ cấu lại nhóm nợ đối với Công ty Nhựt Linh do doanh nghiệp bị mất cân đối dòng tiền hoàn toàn. Hệ quả trực tiếp là nhà thầu đang phải đối mặt với rủi ro phá sản cận kề, mất khả năng thanh toán tiền lương cho người lao động và lâm vào cảnh nợ đọng kéo dài, không thể chi trả cho các nhà cung cấp vật tư xây dựng.

Trước văn bản xin rút lui vì bế tắc tài chính không thể tự khắc phục từ phía nhà thầu, ngày 10/06/2026, ông Lê Xuân Trường Giang, Giám đốc Ban Quản lý dự án Khu vực Bến Tre đã chính thức ký ban hành Quyết định số 314/QĐ-BQLDA về việc chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng do lỗi của nhà thầu. Theo quyết định này, Công ty Nhựt Linh không được hoàn trả bảo đảm thực hiện hợp đồng do vi phạm nghĩa vụ, đồng thời bị áp dụng chế tài cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với tất cả các gói thầu do Ban Quản lý dự án Khu vực Bến Tre làm chủ đầu tư hoặc mời thầu trong thời gian 3 năm liên tiếp.

Dưới góc độ quản lý kinh tế và đầu tư công, chuỗi diễn biến này đang phơi bày một nghịch lý hết sức khó hiểu. Một doanh nghiệp tự nhận liên tục thua lỗ lũy kế triền miên kéo dài từ năm 2025, bị ngân hàng cơ cấu nợ và mất hoàn toàn khả năng thanh khoản dòng tiền vào đầu tháng 6/2026, vậy bằng cách nào lại có thể dễ dàng vượt qua vòng thẩm định hồ sơ năng lực tài chính khắt khe của Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bến Tre và Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long? Việc nhà thầu này vẫn được tổ chuyên gia chấm đạt năng lực tài chính và được ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long đặt bút ký Quyết định phê duyệt số 398/QĐ-BQL cho liên danh Thiên Bình Nhựt Linh trúng gói thầu khổng lồ lên tới 131.760.366.000 đồng vào ngày 07/05/2026 (hơn 30 ngày trước khi công văn "tự thú" kiệt quệ tài chính được ký ban hành) là một điểm nghẽn nghiêm trọng, bộc lộ rủi ro cực kỳ lớn đối với công tác kiểm tra, thẩm định hồ sơ dự thầu của chủ đầu tư.

Bài toán rủi ro dự án và trách nhiệm giải trình của Người đứng đầu

Hoạt động mua sắm công, đặc biệt là các gói thầu cung cấp thiết bị giáo dục có giá trị lớn, đòi hỏi nhà thầu không chỉ đạt tiêu chuẩn kỹ thuật mà bắt buộc phải sở hữu một nền tảng tài chính lành mạnh, nguồn vốn lưu động dồi dào để bảo đảm khả năng mở bảo lãnh, nhập khẩu thiết bị và bàn giao đúng tiến độ. Việc phê duyệt trúng thầu cho một doanh nghiệp đang bế tắc dòng tiền nặng nề sẽ đẩy dòng vốn ngân sách nhà nước trước những rủi ro cực kỳ nguy hiểm như chậm trễ bàn giao thiết bị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng hoặc giảm chất lượng sản phẩm.

Phân tích góc độ pháp lý của vụ việc, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) nhấn mạnh: "Đây là một điểm đỏ pháp lý và rủi ro tài chính cực kỳ nguy hiểm cho ngân sách đầu tư công của địa phương. Nguyên tắc tối thượng trong khâu thẩm định năng lực tài chính của nhà thầu là phải dựa trên số liệu thực tế về doanh thu, tài sản ròng, số dư tiền mặt và khả năng thanh khoản tại thời điểm tham gia dự thầu. Việc một nhà thầu đã gánh khoản lỗ lũy kế đè nặng từ năm 2025, bị ngân hàng cơ cấu nợ và hoàn toàn mất khả năng thanh toán ngay tại thời điểm tháng 5/2026 vẫn được đánh giá đạt năng lực tài chính và được duyệt trúng gói thầu khổng lồ 131.760.366.000 đồng đòi hỏi các cơ quan chức năng phải lập tức tiến hành kiểm tra, rà soát toàn diện quy trình chấm thầu của đơn vị tư vấn và Chủ đầu tư."

Trách nhiệm giải trình trực tiếp của người đứng đầu

Mũi nhọn về trách nhiệm giải trình trực tiếp trong vụ việc này đang hướng về phía Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long – ông Lê Thanh Sơn. Với tư cách là người đứng đầu cơ quan Chủ đầu tư, trực tiếp ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 398/QĐ-BQL ngày 07/05/2026, ông Sơn chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và UBND tỉnh Vĩnh Long về tính chính xác, khách quan của kết quả xét thầu.

Theo quy định pháp luật đấu thầu hiện hành, Chủ đầu tư không thể né tránh trách nhiệm bằng cách đổ lỗi cho đơn vị tư vấn hay tổ chuyên gia. Dưới sự chỉ đạo đanh thép tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 5557/BTC-QLDT ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính, người đứng đầu Chủ đầu tư có nghĩa vụ giải trình minh bạch trước cơ quan quản lý cấp trên về quy trình đánh giá đạt tài chính đối với Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh, đồng thời phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra thất thoát, lãng phí hoặc nguy cơ đổ vỡ hợp đồng tại gói thầu trang thiết bị giáo dục trăm tỷ này.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.