Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tính minh bạch và sự độc lập khách quan giữa các chủ thể tham gia đấu thầu là nguyên tắc tối thượng để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trong chi tiêu đầu tư công.

Pháp luật đấu thầu hiện hành nghiêm cấm mọi hành vi cài cắm tiêu chí hoặc duy trì các mối quan hệ thiếu độc lập giữa bên mời thầu, đơn vị tư vấn và nhà thầu. Tuy nhiên, hoạt động lựa chọn nhà thầu tại các dự án xây dựng trường học trên địa bàn phường Xuân Hương Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng thời gian có thể thấy một số vấn đề cần được xem xét, đối chiếu thêm, đòi hỏi sự rà soát kỹ lưỡng từ cơ quan quản lý nhà nước.

Mối quan hệ lịch sử đấu thầu

Dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận mối quan hệ của ba doanh nghiệp: Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng, Công ty Cổ phần Thi Trần và Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng tại các gói thầu trường học do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt làm chủ đầu tư.

Cụ thể, tại Gói thầu số 05: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị thuộc dự án Xây dựng trường tiểu học Mê Linh (phường Xuân Hương, Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng là đơn vị tư vấn lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT.

Kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu có giá 26,715 tỷ đồng nêu trên ghi nhận đơn vị trúng thầu là Liên danh Mê Linh với giá 26,577 tỷ đồng (đạt tỷ lệ tiết kiệm khoảng 0,51%). Liên danh này gồm hai thành viên: Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng (đứng đầu liên danh) và Công ty Cổ phần Thi Trần. Do gói thầu chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ tham dự, Tổ chuyên gia đã thực hiện đánh giá E-HSDT và phê duyệt kết quả theo quy định.

Đáng chú ý, dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng từng tham gia 8 gói thầu do Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng làm bên mời thầu/đơn vị tư vấn đánh giá. Trong đó, Nhà Phát Lâm Đồng được đánh giá đáp ứng yêu cầu và trúng 7 gói thầu với tổng giá trị hơn 110 tỷ đồng.

Việc đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ từng ghi nhận tỷ lệ trúng thầu cao của một doanh nghiệp trong quá khứ, nay tiếp tục đánh giá đạt cho liên danh có sự tham gia của doanh nghiệp này tại gói thầu hơn 26,7 tỷ đồng đang thu hút sự chú ý từ dư luận. Một số ý kiến cho rằng các cơ quan chức năng cần rà soát để bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tuân thủ đúng các quy định của Luật Đấu thầu.

Góc nhìn pháp lý và bài toán trách nhiệm giải trình

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, việc một doanh nghiệp tư vấn có lịch sử đánh giá hồ sơ trúng thầu liên tục cho một nhà thầu trong quá khứ, sau đó tiếp tục đánh giá đạt cho liên danh của chính nhà thầu này là vấn đề cần được xem xét thận trọng dưới góc độ tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công.

Luật sư phân tích: "Căn cứ quy định pháp luật hiện hành tại Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, nhà thầu tham dự thầu gói thầu xây lắp phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với nhà thầu tư vấn lập thiết kế, lập dự toán cho gói thầu đó. Đồng thời, khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 cũng nghiêm cấm các hành vi không bảo đảm công bằng, minh bạch, đặc biệt là việc nhà thầu tham dự thầu xây lắp tại gói thầu do chính mình cung cấp dịch vụ tư vấn thiết kế bản vẽ thi công hoặc lập dự toán."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, chấn chỉnh các hành vi dung túng, dàn xếp và khắc phục triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí trong hồ sơ mời thầu mang tính định hướng dẫn đến hạn chế hoặc tạo lợi thế cho một số nhà thầu cụ thể. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhưng thực tế chỉ thu hút duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu cần được cơ quan quản lý rà soát tận gốc, đặc biệt là rà soát xem hồ sơ mời thầu có tồn tại các điều khoản mang tính chất hạn chế nhà thầu, vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 và khoản 2 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP hay không.

Với tư cách là người đứng đầu cơ quan làm chủ đầu tư, trực tiếp ký ban hành các quyết định phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phê duyệt hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và kết quả lựa chọn nhà thầu (KQLCNT) cho cả hai gói thầu xây dựng trường học lớn nói trên, ông Mai Cao Kỳ - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt cần thực hiện nghiêm túc trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý nhà nước và dư luận.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.