Quan sát của PV Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, việc 10 nhà thầu đồng loạt bị tổ chuyên gia đánh giá "Không đạt" ở bước kỹ thuật và tính hợp lệ tại gói thầu Cung cấp và lắp đặt thiết bị (mã số TBMT: IB2500482459) do Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long làm chủ đầu tư kiêm bên mời thầu không đơn thuần là một xác suất ngẫu nhiên trong hoạt động thương mại. Đi sâu bóc tách và phân tích chi tiết Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) do Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bến Tre thiết lập, hàng loạt điểm nghẽn kỹ thuật đã dần lộ diện. Những tiêu chí này mang tính chất đặc thù hẹp, vô hình trung tạo thành những rào cản hạn chế sự tham gia cạnh tranh sòng phẳng của các nhà thầu có năng lực trên thị trường.

Dấu hiệu khu biệt hóa tiêu chí kỹ thuật trong E-HSMT

Một cuộc đấu thầu rộng rãi qua mạng với giá trị dự toán khổng lồ lên tới 144.080.308.000 đồng đòi hỏi tổ chuyên gia và đơn vị tư vấn lập E-HSMT phải xây dựng hệ thống tiêu chí kỹ thuật mang tính chất phổ quát, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn hiện hành của ngành giáo dục nhằm mở rộng tối đa biên độ cạnh tranh. Mục tiêu tối thượng của việc tổ chức đấu thầu rộng rãi là thu hút được nhiều nhà sản xuất, nhiều đại lý phân phối thiết bị chính hãng cùng tham gia chào giá, từ đó mang lại hiệu quả cao nhất cho việc sử dụng ngân sách nhà nước. Thế nhưng, thực tế diễn ra tại E-HSMT gói thầu này lại xuất hiện những nút thắt kỹ thuật liên quan mật thiết đến phần phần mềm và học liệu điện tử.

Cụ thể, theo phản ánh từ hồ sơ vụ việc, trong phần yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống thiết bị giảng dạy, E-HSMT đã đặt ra yêu cầu nhà thầu phải bóc tách Quyết định xuất bản theo từng lớp học, đồng thời áp đặt định dạng tệp tin đuôi chạy chương trình bắt buộc phải là .exe. Dưới góc độ công nghệ thông tin và giáo dục số, các thông số kỹ thuật chuyên biệt này có mức độ tương thích đến kinh ngạc với một bộ sản phẩm học liệu điện tử duy nhất đang lưu hành trên thị trường: Bộ sản phẩm do Công ty Cổ phần Nghe Nhìn Giáo Dục (đối tác liên kết chiến lược của Nhà xuất bản Dân Trí) phát triển và phân phối độc quyền.

Sự trùng hợp này tiếp tục lặp lại ở bước mở thầu khi dữ liệu ghi nhận, đây cũng chính là bộ sản phẩm học liệu điện tử duy nhất được Liên danh gói thầu: Cung cấp và lắp đặt thiết bị lớp 8 - 9, tỉnh Vĩnh Long (bao gồm Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh) lựa chọn đưa vào hồ sơ dự thầu. Nhờ việc đáp ứng trọn vẹn "chiếc áo kỹ thuật" được xây dựng vừa vặn này, Liên danh Thiên Bình - Nhựt Linh đã thuận lợi vượt qua vòng đánh giá kỹ thuật gắt gao.

Ngược lại, 10 đối thủ còn lại bao gồm những liên danh quy mô lớn và sở hữu những hồ sơ tài chính cực kỳ cạnh tranh, chào giá thấp hơn giá gói thầu ban đầu từ 20 đến gần 40 tỷ đồng đều phải ngậm ngùi dừng bước vì vướng phải rào cản không thể cung cấp chính xác định dạng học liệu được yêu cầu trong E-HSMT. Hệ quả của việc siết chặt tiêu chí kỹ thuật một cách cứng nhắc này là ngân sách nhà nước đã đánh mất đi cơ hội tiếp cận những giải pháp tài chính tiết kiệm hơn rất nhiều, dẫn đến mức chênh lệch tài chính lên tới gần 40 tỷ đồng so với phương án chào giá cạnh tranh nhất.

Sự trùng khớp ngẫu nhiên trong hệ sinh thái địa giới

Không chỉ dừng lại ở các yếu tố đánh giá kỹ thuật chuyên môn, cuộc thầu trăm tỷ này còn thu hút sự quan tâm đặc biệt của công luận khi được đặt vào trong bối cảnh lịch sử của sự thay đổi địa giới hành chính. Căn cứ theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, ba tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long đã được sáp nhập thành một thực thể hành chính duy nhất.

Quá trình sáp nhập địa giới mang tính lịch sử này đã vô tình hợp nhất không gian hoạt động của các chủ thể cầm cân nảy mực tham gia vào dự án mua sắm công này. Pháp nhân chịu trách nhiệm tư vấn, lập E-HSMT và trực tiếp đánh giá hồ sơ dự thầu là Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bến Tre – một đơn vị có trụ sở và gốc gác hoạt động lâu năm tại Bến Tre cũ, nay có địa chỉ giao dịch đăng ký tại Số 50 Nguyễn Trung Trực, phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long.

Song song đó, thành viên cốt lõi nắm giữ vai trò quan trọng trong liên danh trúng thầu là Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh (có địa chỉ tại Số 133A, Khu Phố 2, Phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long) lại chính là một doanh nghiệp có bề dày lịch sử hoạt động thầu và là gương mặt cực kỳ quen thuộc đến từ Bến Tre cũ. Dữ liệu lịch sử từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận, tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Bến Tre cũ, Công ty Nhựt Linh từng tham gia 13 gói thầu xây lắp độc lập và xác lập kỷ lục trúng thầu tuyệt đối 13/13 gói, mang về tổng doanh thu ấn tượng đạt 650.526.042.857 đồng. Sức ảnh hưởng của doanh nghiệp này tiếp tục được thể hiện rõ nét khi họ duy trì tỷ lệ trúng tuyệt đối 6/6 gói thầu độc lập tại địa bàn xã Bình Đại, tỉnh Vĩnh Long.

Sự xuất hiện đồng thời của một đơn vị tư vấn gốc Bến Tre đảm nhận việc lập hồ sơ, chấm thầu và một nhà thầu "quen mặt" gốc Bến Tre thuận lợi vượt qua 10 đối thủ lớn để trúng trọn gói thầu khổng lồ đang tạo ra những luồng dư luận đa chiều. Dù có thể đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên của các doanh nghiệp cùng chung địa bàn hoạt động, nhưng nó đòi hỏi Chủ đầu tư – Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long, đứng đầu là Giám đốc Lê Thanh Sơn cần có trách nhiệm rà soát chặt chẽ, giải trình minh bạch về tính hợp lý và phổ quát của các tiêu chí kỹ thuật. Việc này nhằm mục đích cao nhất là bảo đảm E-HSMT thực sự tuân thủ nguyên tắc khách quan, bình đẳng, không tạo lập các rào cản kỹ thuật vô hình để định hướng dòng tiền ngân sách.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Ban QLDA Vĩnh Long: Bài toán tài chính nhà thầu Nhựt Linh và trách nhiệm Chủ đầu tư