Nằm giữa không gian sơn thủy hữu tình của xã Hương Sơn (Hà Tĩnh), Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông là địa chỉ văn hóa - tâm linh tiêu biểu, gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Đại danh y Lê Hữu Trác (1724 - 1791). Không chỉ là nơi tưởng niệm bậc thầy của nền y học cổ truyền Việt Nam, khu di tích còn góp phần giáo dục truyền thống, lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc về y đức và tinh thần vì cộng đồng.
Theo sử liệu, Lê Hữu Trác quê gốc ở Hưng Yên nhưng phần lớn cuộc đời gắn bó với vùng đất Hương Sơn. Từ bỏ chốn quan trường, ông chuyên tâm nghiên cứu y thuật, chữa bệnh cứu người. Tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” cùng bộ sách Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 66 quyển đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của y học cổ truyền nước ta.
Khu di tích tọa lạc tại xã Hương Sơn, gồm các hạng mục: Nhà thờ, khu mộ, nhà trưng bày và vườn thuốc Nam. Trong đó, phần mộ của Đại danh y nằm trên sườn núi Minh Tự, quanh năm thông reo, tạo nên không gian tôn nghiêm, thanh tịnh. Nhà trưng bày lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật quý, phản ánh rõ nét cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của ông đối với nền y học dân tộc.
Những năm gần đây, lượng du khách về tham quan, dâng hương ngày càng tăng. Chị Diễm Phước (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) chia sẻ: “Khi đến đây, tôi cảm nhận rõ sự thanh bình và lòng kính trọng dành cho một bậc danh y suốt đời vì dân. Những lời dạy về y đức của ông vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hôm nay”.
Còn anh Lê Công Sơn (phường Thành Vinh, Nghệ An) cho biết: “Vườn thuốc Nam trong khu di tích giúp tôi hiểu hơn về nguồn dược liệu truyền thống. Đây là điểm đến bổ ích cho học sinh, sinh viên và những người làm trong ngành y.”
Đại diện lãnh đạo UBND xã Hương Sơn nhấn mạnh, địa phương luôn quan tâm công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích. “Chúng tôi xác định việc gìn giữ Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông không chỉ là trách nhiệm với tiền nhân mà còn là động lực phát triển du lịch văn hóa – tâm linh của huyện.
Với giá trị lịch sử và ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông ngày càng khẳng định vai trò là điểm đến văn hóa tiêu biểu của Hà Tĩnh. Hành trình về với Hương Sơn không chỉ là chuyến tham quan mà còn là dịp để mỗi người thêm trân trọng truyền thống “lương y như từ mẫu” – di sản tinh thần quý báu mà Đại danh y Lê Hữu Trác để lại cho hậu thế.
