Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, điểm nghẽn trong công tác đấu thầu tại Gói thầu số 04: Xây lắp thuộc công trình Đường kết nối đường Huỳnh Văn Nghệ và đường ven sông Đồng Nai (đường Nguyễn Bỉnh Khiêm nối dài) trên địa bàn phường Trấn Biên, TP Đồng Nai không chỉ dừng lại ở hiện tượng độc diễn của một liên danh duy nhất. Những biến động bất thường về giá trị dự toán trước thời điểm mở thầu, kết hợp với một hệ sinh thái các đơn vị tư vấn quen thuộc và ma trận trúng thầu sát giá trần của thành viên liên danh, đang là những mắt xích quan trọng cần được các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, làm rõ nhằm bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật.

Bất thường điều chỉnh tăng giá dự toán trước giờ mở thầu

Dữ liệu từ hồ sơ pháp lý dự án bộc lộ những con số tài chính rất đáng chú ý. Ban đầu, Gói thầu số 04: Xây lắp có giá dự toán được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt ở mức 4.315.912.681 đồng. Tuy nhiên, trước khi chính thức phát hành thông báo mời thầu, mức giá dự toán này đã được phê duyệt điều chỉnh tăng vọt lên mức 6.662.441.767 đồng thông qua Quyết định số 145/QĐ-TTDVTH ký ngày 03/07/2026 bởi Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Trấn Biên là ông Trần Khắc Thiết. Như vậy, giá trị gói thầu đã tăng thêm hơn 2,3 tỷ đồng ngay trước giờ mở thầu.

Mặc dù việc điều chỉnh dự toán gói thầu là nghiệp vụ có thể xảy ra trong quá trình triển khai dự án do biến động vật giá hoặc thay đổi thiết kế cơ sở, nhưng việc một gói thầu có giá trị được điều chỉnh tăng mạnh ngay trước thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu lại chỉ thu hút được duy nhất một hồ sơ tham dự của Liên danh thi công kết nối đường ven sông bao gồm Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Vận tải Đông Bắc và Công ty TNHH Một thành viên Xây lắp điện 689 là dấu hiệu cần đặc biệt lưu tâm. Thông qua Quyết định số 250/QĐ-TTDVTH do ông Trần Khắc Thiết ký ngày 18/07/2026, liên danh duy nhất này trúng thầu với giá 6.462.568.587 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt sát ngưỡng 3% dù nằm ở ngưỡng an toàn về mặt cơ học, nhưng nếu đặt trong bối cảnh giá dự toán vừa được điều chỉnh tăng hơn 2,3 tỷ đồng, dư luận hoàn toàn có cơ sở đặt dấu hỏi về tính hiệu quả kinh tế thực sự của dự án công này.

Ma trận nhà thầu quen trúng sát giá trần của Công ty Đông Bắc

Để làm rõ bức tranh đấu thầu tại dự án này, không thể không phân tích vai trò của các đơn vị tư vấn phụ trợ, những tổ chức được giao nhiệm vụ thiết lập luật chơi kỹ thuật. Theo Kế hoạch lựa chọn nhà thầu điều chỉnh, bổ sung năm 2026, quy trình đánh giá và thẩm định Gói thầu số 04 được giao cho các đơn vị tư vấn thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn. Cụ thể, Gói thầu số 05: Tư vấn lập HSMT, đánh giá HSDT gói thầu xây lắp có giá dự toán 22.821.959 đồng được giao cho Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Cát An. Ngay sau đó, khâu hậu kiểm kỹ thuật được thực hiện thông qua Gói thầu số 06: Tư vấn thẩm tra HSMT và kết quả LCNT gói thầu xây lắp có giá dự toán 13.649.538 đồng do Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Lập Xuân đảm nhiệm.

Sự phân vai này đặt ra một nghi vấn lớn về mặt kỹ thuật: Trong quá trình Công ty Cát An thiết lập Hồ sơ mời thầu cho Gói thầu số 04, liệu có tồn tại những tiêu chí kỹ thuật chuyên biệt mang tính chất rào cản hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp khác? Và khi tiến hành thẩm định lại bộ hồ sơ này, Công ty Lập Xuân đã phát huy vai trò giám sát độc lập ra sao để tham mưu cho Chủ đầu tư bảo đảm hồ sơ không chứa đựng các điều khoản gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng?

Đặc biệt, rà soát sâu lịch sử đấu thầu lũy kế của thành viên đứng đầu liên danh là Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Vận tải Đông Bắc, ma trận quan hệ thầu quen sát giá trần càng bộc lộ rõ nét. Với tổng giá trị trúng thầu lũy kế khổng lồ lên tới hơn 1.562 tỷ đồng, Công ty Đông Bắc ghi nhận mật độ trúng thầu tuyệt đối tại nhiều chủ đầu tư quen thuộc trên địa bàn TP Đồng Nai. Điển hình như tại Ban Quản lý dự án khu vực 02, Công ty Đông Bắc tham gia 10 gói thầu và trúng thầu trọn vẹn cả 10 gói, đạt tỷ lệ thắng tuyệt đối 100%, với tổng giá trị trúng thầu đạt hơn 287 tỷ đồng, tỷ lệ giá trúng thầu bình quân so với giá dự toán đạt mức cực sát là 99,6%, nghĩa là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp chỉ khoảng 0,4%. Tương tự, tại Ban Quản lý dự án huyện Xuân Lộc cũ, doanh nghiệp này tham gia 6 gói thầu, trúng 5 gói và hủy 1 gói với tổng giá trị hơn 148 tỷ đồng, tỷ lệ giá trúng thầu bình quân neo sát nút ở mức 99,62%, đem lại chỉ số tiết kiệm ngân sách thấp chỉ khoảng 0,38%. Ngay cả đối với các gói thầu do Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Trình Phúc Thịnh làm tư vấn mời thầu, Công ty Đông Bắc cũng tham gia và trúng 5/5 gói thầu với tỷ lệ giá trúng thầu đạt sát trần ở mức 99,5%.

Cảnh báo rủi ro quá tải năng lực thi công

Không chỉ phát lộ ma trận thầu quen sát giá trần, hồ sơ năng lực của thành viên liên danh phụ là Công ty TNHH Một thành viên Xây lắp điện 689 cũng đặt ra cảnh báo về rủi ro quá tải công trường thực tế. Đây là doanh nghiệp nhỏ với quy mô nhân sự đóng bảo hiểm mỏng. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử ghi nhận trong vòng chưa đầy 10 ngày của tháng 07/2026, nhà thầu nhỏ này liên tục được phê duyệt trúng thầu đồng thời 2 công trình xây lắp quy mô lớn tại địa bàn TP Đồng Nai. Cụ thể, ngày 09/07/2026, doanh nghiệp được phê duyệt trúng Gói thầu số 06: Xây dựng và Thiết bị tại Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Xuân Lập với tư cách liên danh chính trị giá hơn 6,3 tỷ đồng; đến ngày 18/07/2026 tiếp tục trúng Gói thầu số 04 tại phường Trấn Biên trị giá hơn 6,4 tỷ đồng. Ngoài ra, ngày 17/07/2026, nhà thầu này còn tham gia mở thầu một gói thầu xây lắp khác của Công ty Điện lực Đồng Nai với vai trò liên danh chính và hiện đang chờ kết quả đánh giá.

Nhận định về vấn đề dưới góc độ chuyên môn và pháp lý, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích, theo hệ thống pháp luật, đặc biệt là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, vai trò và trách nhiệm của đơn vị tư vấn đấu thầu cùng chủ đầu tư đã được siết chặt chưa từng có. Khi một gói thầu đấu thầu rộng rãi chỉ có một đơn vị nộp hồ sơ, trọng tâm xem xét phải hướng về nội dung của đề bài và người duyệt đề bài là Chủ đầu tư. Chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ dẫn chiếu, tinh thần của Công văn số 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính và Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ luôn nhấn mạnh yêu cầu phải triệt để tiết kiệm trong đầu tư công. Việc nhà thầu phụ quy mô nhỏ liên tiếp gánh các gói thầu xây lắp hàng tỷ đồng phát sinh rủi ro pháp lý rất lớn về việc quá tải năng lực thi công thực tế và nguy cơ trùng lặp bố trí nhân sự, thiết bị thi công chủ yếu theo thỏa thuận quy định tại khoản 1 Điều 20 và khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Nếu cơ quan thanh tra vào cuộc và phát hiện có sự cài cắm tiêu chí trong HSMT nhằm hạn chế cạnh tranh hoặc gian lận hồ sơ năng lực, các đơn vị tư vấn và Chủ đầu tư sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới trước pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Lãnh đạo phường Trấn Biên và bài toán trách nhiệm giải trình trước hiện tượng độc thầu