Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư (Mã số thuế: 3601018494, có địa chỉ trụ sở đăng ký tại xã Xuân Hòa, TP Đồng Nai) là một cái tên quen thuộc trong các dự án mua sắm trang thiết bị trường học tại địa phương. Doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 28 gói thầu, trong đó trúng 22 gói, trượt 4 gói và hiện có 2 gói chưa công bố kết quả. Riêng trong năm 2026, khi địa bàn hành chính được tổ chức sắp xếp tinh gọn thành Thành phố trực thuộc Trung ương, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư liên tiếp ghi nhận các kết quả trúng thầu sát nút tại các dự án giáo dục trọng điểm trên địa bàn TP Đồng Nai mới thành lập.

Những con số tiết kiệm ngân sách "chạm đáy"

Điển hình nhất cho việc tiết kiệm ngân sách ở mức rất thấp là Gói thầu số 16: Thiết bị văn phòng bàn ghế, thiết bị dạy học thuộc Dự án Trường tiểu học Tín Nghĩa - Hạng mục: Xây dựng mới 21 phòng học, phòng bộ môn, phòng chức năng tại địa bàn xã Xuân Thiện, TP Đồng Nai. Gói thầu này do Ban Quản lý dự án khu vực 04 làm chủ đầu tư, có giá dự toán được duyệt là 6.484.610.000 đồng.

Theo Biên bản mở thầu qua mạng hoàn thành vào lúc 09:03 ngày 22/06/2026, chỉ có duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu là Liên danh Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư, Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ HQG và Công ty TNHH Thương mại Viễn thông Việt Hồng Hà, do Công ty Hồ Sơn Tư làm thành viên đứng đầu. Đến ngày 03/07/2026, Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 04 Lê Hùng Toàn đã ký Quyết định số 935/QĐ-BQLDA phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho liên danh này với giá 6.452.110.000 đồng. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi cho gói thầu trị giá hơn 6,4 tỷ đồng nhưng thực chất không có đối thủ cạnh tranh đã khiến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt mức cực kỳ khiêm tốn là 0.501% (tương đương mức giảm giá chỉ 32.500.000 đồng).

Ở một diễn biến khác, Gói thầu số 06: Thiết bị bàn ghế trường học thuộc Dự án Nâng cấp, sửa chữa, cung cấp trang thiết bị trường Lê Quý Đôn cũng nhanh chóng được bàn giao cho nhà thầu này. Dự án có địa điểm thực hiện tại xã Xuân Đông, TP Đồng Nai do Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông làm chủ đầu tư. Theo Quyết định số 111/QĐ-TTDVTH ngày 24/06/2026 do Giám đốc Lê Thành Nhân ký, gói thầu này được đưa vào kế hoạch lựa chọn nhà thầu bổ sung theo hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Ngay ngày hôm sau, tức ngày 25/06/2026, ông Lê Thành Nhân tiếp tục ký Quyết định số 117/QĐ-TTDVTH chính thức phê duyệt chỉ định thầu cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư. Đáng chú ý, giá gói thầu được duyệt và giá trúng thầu khớp khít tuyệt đối ở mức 1.637.928.000 đồng. Gói thầu này ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm ngân sách bằng 0.00%, đồng nghĩa với việc không mang lại hiệu quả giảm giá nào cho nguồn vốn ngân sách.

Trước đó, vào giai đoạn cuối năm 2025, kịch bản tương tự cũng xuất hiện tại Gói thầu số 14 (thiết bị): Thiết bị học tập thuộc Dự án Trường mầm non Trảng Tảo (xã Xuân Thanh, TP Đồng Nai). Gói thầu này do Ban Quản lý dự án khu vực 07 TP Đồng Nai làm chủ đầu tư với giá gói thầu được duyệt là 1.816.900.000 đồng. Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 119/QĐ-QLDA ngày 11/11/2025 do Giám đốc Nguyễn Thái Học ký, Công ty Hồ Sơn Tư được phê duyệt trúng thầu độc lập dưới hình thức chỉ định thầu rút gọn với giá trúng thầu là 1.798.731.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm của gói thầu này ghi nhận ở mức rất thấp là 1.00% (giảm giá 18.169.000 đồng).

Dấu hỏi về khâu khảo sát giá và thương thảo hợp đồng

Trao đổi về các số liệu đấu thầu nêu trên, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích, việc một nhà thầu liên tục trúng các gói thầu giáo dục tiền tỷ với tỷ lệ tiết kiệm cận biên hoặc bằng không là một nội dung cần được lưu tâm dưới góc độ tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công. Theo Luật sư Hương, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) quy định tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế là bốn nguyên tắc cốt lõi không thể tách rời.

Dư luận hoàn toàn có cơ sở để đặt câu hỏi về tính cạnh tranh thực chất khi gói thầu rộng rãi số 16 chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia. Tương tự, đối với gói chỉ định thầu rút gọn số 06 trúng khít giá dự toán mà không thông qua bước thương thảo giảm giá nào, điều này đặt ra câu hỏi lớn về khâu khảo sát thực tế và lập dự toán của chủ đầu tư.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026 nhằm tăng cường quản lý, yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp khi áp dụng chỉ định thầu để tránh lãng phí. Đối chiếu quy định này với gói thầu số 06 tại trường Lê Quý Đôn, dư luận mong muốn các cơ quan chức năng làm rõ việc vì sao Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông lại chấp thuận mức tiết kiệm 0% mà không tiến hành thương thảo giảm giá theo đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính.

Để bảo đảm kỷ cương trong chi tiêu công, trách nhiệm giải trình trước hết thuộc về người đứng đầu các chủ đầu tư và bên mời thầu. Trong các dự án này, Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 04 Lê Hùng Toàn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông Lê Thành Nhân và Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 07 Nguyễn Thái Học là những người trực tiếp ký các quyết định phê duyệt. Việc để xảy ra tình trạng các gói thầu rơi vào thế độc diễn hoặc tỷ lệ tiết kiệm ngân sách chạm đáy đòi hỏi các cơ quan thanh tra kiểm tra TP Đồng Nai cần nhanh chóng vào cuộc giám sát chặt chẽ quy trình lập dự toán, khảo sát giá thị trường của các chủ đầu tư này.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Điểm nghẽn cạnh tranh, tiết kiệm và trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư