Bà Đ.T.N, 52 tuổi, Hà Nội rất ngạc nhiên vì thường xuyên mệt mỏi, co cứng cơ... nhưng khi đi khám bác sĩ cho biết, bà không bị loãng xương do thiếu canxi nhưng lại thiếu canxi trong máu gây chuột rút, tê tay chân và ảnh hưởng tới thần kinh, tim mạch.

Canxi không chỉ dành cho xương và răng

Trao đổi về vấn đề này, BS Đinh Minh Trí, Đại học Y Dược TP HCM cho biết, nhắc đến canxi, nhiều người thường nghĩ ngay đến xương chắc, răng khỏe. Theo BS Trí, đây là vai trò quan trọng của canxi nhưng chưa phải toàn bộ chức năng của khoáng chất này.

BS Trí phân tích, canxi là khoáng chất có lượng nhiều nhất trong cơ thể. Phần lớn canxi được dự trữ trong xương và răng, góp phần tạo nên cấu trúc vững chắc của hệ xương. Tuy nhiên, cơ thể cũng liên tục sử dụng canxi cho nhiều hoạt động sống, trong khi xương không ngừng diễn ra quá trình tái tạo.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, canxi góp phần xây dựng hệ xương đang phát triển. Ở người trưởng thành, khoáng chất này tiếp tục tham gia duy trì và tái tạo xương. Khi tuổi cao, mật độ xương có xu hướng giảm nên việc bảo đảm đủ canxi càng cần được chú ý.

Không chỉ liên quan đến xương, canxi còn tham gia quá trình co và giãn cơ. Mỗi lần đứng lên, bước đi, cầm nắm hay vận động đều cần sự phối hợp của các tế bào cơ. Tim cũng là một khối cơ hoạt động liên tục nên canxi có vai trò trong hoạt động bình thường của cơ tim.

Canxi đồng thời tham gia dẫn truyền tín hiệu thần kinh và quá trình đông máu. Vì vậy, đây là khoáng chất cần thiết trong suốt cuộc đời, không chỉ ở người cao tuổi.

Chuột rút, tê tay chân có phải do thiếu canxi?

BS Đinh Minh Trí cho biết, một số biểu hiện như chuột rút, tê hoặc châm chích ở tay chân, cơ giật, co cứng cơ có thể xuất hiện khi canxi trong máu giảm thấp. Tuy nhiên, đây đều là những triệu chứng không đặc hiệu.

Chẳng hạn, chuột rút còn có thể liên quan đến mất nước, thiếu magie, vận động quá sức hoặc một số loại thuốc. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một biểu hiện để tự kết luận cơ thể đang thiếu canxi.

Khi canxi máu thấp, cơ và hệ thần kinh có thể trở nên dễ kích thích hơn. Người bệnh có thể cảm thấy kiến bò, tê nhẹ ở đầu ngón tay, ngón chân hoặc quanh miệng; một số trường hợp xuất hiện co giật cơ hoặc co cứng không chủ ý.

Cảm giác mệt mỏi, yếu sức cũng có thể xuất hiện khi cân bằng khoáng chất bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, mệt mỏi có rất nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải cứ mệt là thiếu canxi.

Đáng lưu ý, thiếu canxi kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương mà không nhất thiết gây triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Cơ thể luôn có cơ chế duy trì nồng độ canxi trong máu để bảo đảm hoạt động của tim, cơ và thần kinh. Vì vậy, những thay đổi ở xương có thể diễn ra âm thầm.

Nếu xuất hiện co thắt cơ rõ, rối loạn nhịp tim, co giật hoặc các cảm giác bất thường kéo dài, người bệnh cần được đánh giá y tế thay vì tự ý bổ sung canxi tại nhà.

Muốn xương khỏe, không chỉ bổ sung canxi

Theo BS Đinh Minh Trí, canxi rất quan trọng nhưng sức khỏe xương còn liên quan đến nhiều yếu tố khác. Vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi; protein góp phần duy trì cấu trúc xương và cơ bắp; vận động phù hợp tạo kích thích cần thiết cho hệ cơ xương.

Canxi có thể được cung cấp qua thực phẩm như sữa, sữa chua, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ và một số loại rau. Với những người khó đáp ứng đủ nhu cầu từ chế độ ăn, bổ sung canxi bằng viên uống có thể là một lựa chọn.

Tuy nhiên, việc bổ sung cần phù hợp với nhu cầu của từng người. Không nên coi mọi biểu hiện như chuột rút, tê bì hay mệt mỏi là dấu hiệu chắc chắn của thiếu canxi để tự mua thuốc sử dụng.