Hoại tử lan rộng sau chườm nóng

Người bệnh L.V.K., 48 tuổi (Hà Nội) trước đó khỏe mạnh, không ghi nhận bệnh nền đáng chú ý. Khoảng 3 tuần trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông xuất hiện cảm giác tê bì, lạnh và khó chịu ở hai bàn chân.

Cho rằng cần làm ấm chân, người bệnh tự chườm nóng tại nhà. Sau đó, da hai bàn chân xuất hiện tổn thương, sưng tấy ngày càng nhiều, kèm sốt. Tình trạng viêm nhiễm tiến triển nhanh, tổn thương lan rộng.

Người bệnh được điều trị khoảng 10 ngày tại một cơ sở y tế và phẫu thuật cắt lọc tổ chức hoại tử. Tuy nhiên, hoại tử vẫn tiếp tục tiến triển nên được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh, Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, ê-kíp tiếp tục cắt lọc qua nhiều lần nhằm loại bỏ tổ chức hoại tử và kiểm soát nhiễm trùng.

Khi tình trạng hoại tử được kiểm soát, hai bàn chân để lại khuyết hổng mô mềm rộng và sâu, khoảng một nửa diện tích gan bàn chân, tập trung ở các vùng chịu lực khi đứng và đi lại.

Không thể chỉ đóng kín vết thương

Theo các bác sĩ, Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, điều trị tổn thương gan bàn chân phức tạp không chỉ dừng ở việc che phủ vết thương. Đặc biệt, các vùng chịu lực phải đáp ứng được áp lực và ma sát lặp đi lặp lại trong quá trình đứng, đi lại.

“Da và mô mềm ở vùng tỳ đè của gan bàn chân không đơn thuần chỉ có nhiệm vụ che phủ. Đây là cấu trúc được tạo ra để chịu lực khi con người đứng và đi”, ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh cho biết.

Với khuyết hổng sâu và rộng ở vùng chịu lực, ghép da mỏng thông thường khó đáp ứng yêu cầu chịu lực lâu dài, có thể dễ tổn thương, trợt loét khi vận động. Trong trường hợp này, nền tổn thương sâu, từng viêm nhiễm, lộ gân và thiếu mô mềm càng khiến việc che phủ đơn thuần trở nên khó khăn.

Nếu không tái tạo được lớp mô đủ dày, có sức sống tốt và khả năng chịu lực, chức năng bàn chân có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Với tổn thương quá nặng, nguy cơ phải cắt cụt chi có thể được đặt ra.

Hai ê-kíp vi phẫu tái tạo cùng lúc

Trước tổn thương phức tạp, các bác sĩ quyết định sử dụng vạt tự do vi phẫu để tái tạo đồng thời hai bàn chân. Khối mô gồm da, mô mềm và hệ thống mạch máu nuôi được lấy từ vị trí khác trên cơ thể, chuyển đến vùng tổn thương để bổ sung phần mô bị thiếu.

Dưới kính hiển vi phẫu thuật, các bác sĩ nối những mạch máu rất nhỏ của vạt với mạch máu nhận tại vùng cổ chân. Khi dòng máu được tái lập, vạt mô có nguồn nuôi mới, tiếp tục sống và tham gia quá trình liền thương.

TS.BS Dương Mạnh Chiến, phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa cho biết, một ca chuyển vạt vi phẫu thông thường đã đòi hỏi nhiều giờ phẫu thuật và sự phối hợp chặt chẽ của ê-kíp. Nếu thực hiện lần lượt từng bàn chân, tổng thời gian phẫu thuật và gây mê sẽ kéo dài đáng kể.

Do đó, khoa bố trí 2 ê-kíp vi phẫu thực hiện song song 2 vạt trong cùng một cuộc mổ. Toàn bộ quá trình kéo dài khoảng 5,5-6 giờ, thay vì phải cộng dồn thời gian của 2 cuộc chuyển vạt riêng biệt.

Sau phẫu thuật 14 ngày, hai vạt vi phẫu sống tốt, vết mổ liền thuận lợi và người bệnh được cắt chỉ. Người bệnh bắt đầu được hướng dẫn đặt chân xuống đất, tập chịu lực từng bước để phục hồi khả năng đi lại.

Tê bì bàn chân không nên tự chườm nóng

Từ trường hợp trên, ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh lưu ý, người có giảm hoặc mất cảm giác bàn chân có thể không nhận biết đầy đủ nhiệt độ. Việc sử dụng nước nóng hoặc nguồn nhiệt quá mức vì thế có thể gây bỏng mà người bệnh không phát hiện kịp thời.

Tổn thương da sau bỏng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm mô tế bào, nhiễm trùng sâu và hoại tử nếu không được xử trí phù hợp. Nguy cơ này cần đặc biệt lưu ý ở người mắc đái tháo đường, bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc các tình trạng gây rối loạn cảm giác bàn chân.

TS.BS Dương Mạnh Chiến khuyến cáo, khi bàn chân xuất hiện tê bì bất thường, sưng nóng đỏ, phỏng nước, đổi màu da, đau, chảy dịch hoặc dấu hiệu nghi ngờ hoại tử, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm.

Người có rối loạn cảm giác bàn chân cũng không nên tự thử nhiệt độ nước bằng bàn chân, ngâm chân trong nước quá nóng hoặc tự đắp lá, thuốc và các chất không rõ thành phần lên vùng da tổn thương.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Bộ Y tế đề xuất xây dựng bài tập dưỡng sinh phù hợp với người Việt