Số lượng các hãng sản xuất ôtô Trung Quốc hiện đang hoạt động có thể nói là nhiều đáng kinh ngạc. Những thương hiệu này đang chạy đua điên cuồng để tung ra những sản phẩm mới. Tuy nhiên, các lãnh đạo doanh nghiệp dường như cũng hiểu rằng tốc độ này không thể duy trì lâu dài.

Theo bài đăng của Phó Chủ tịch điều hành BYD, ông He Zhiqi, trên mạng xã hội vào tháng trước, có tổng cộng 542 mẫu xe mới đã được ra mắt thị trường Trung Quốc trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 5/2026. Con số này tương đương trung bình 3,6 mẫu xe mỗi ngày, nhưng đôi khi còn có những thời điểm vượt xa mức này. Một ví dụ là ngày 16/7, ngày đã được biết đến với tên gọi “Thứ Năm điên rồ”. Trong ngày hôm đó, có ít nhất 8 hãng xe đã giới thiệu các mẫu ôtô mới với khách hàng trong nước.

Tốc độ ra mắt ôtô và những khoảng trống kiểm chứng

Theo nhiều chuyên gia và cơ quan truyền thông Trung Quốc, nguyên nhân chính xuất phát từ việc các hãng xe đang đẩy nhanh quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm để đáp ứng cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Trước đây, một mẫu ôtô mới thường cần khoảng 36 tháng để hoàn thiện từ giai đoạn nghiên cứu đến khi ra mắt thị trường. Tuy nhiên, hiện nay nhiều doanh nghiệp đã rút ngắn chu kỳ này xuống chỉ còn khoảng 18 tháng. Thậm chí, thời gian kiểm thử phần mềm có nơi giảm từ 4 tháng xuống còn vài tuần.

Đáng chú ý hơn, các quy trình đánh giá độ bền và độ an toàn của pin – vốn cần từ 18 đến 24 tháng để hoàn tất – cũng bị rút ngắn xuống còn khoảng 12 tháng hoặc thấp hơn. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng một số công đoạn kiểm chứng quan trọng đã bị lược bỏ nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đại diện Chezhiwang nhận định nhiều doanh nghiệp đang áp dụng cách làm “nhanh ở phần nhìn thấy được”, trong khi những hạng mục khó nhận biết như kết cấu kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và thử nghiệm độ bền lại bị cắt giảm.

Số lượng ôtô tăng, doanh số sụt giảm

Trong khi hoạt động xuất khẩu xe sản xuất tại Trung Quốc đang bùng nổ, thị trường nội địa lại chứng kiến sự sụt giảm. Tổng doanh số giảm 21%, riêng xe năng lượng mới giảm 13%, một phần do các chính sách ưu đãi thuế được điều chỉnh.

Các hãng xe đang cảm nhận rõ sức ép và ông Zhiqi cho rằng tình hình hiện tại “rất khốc liệt”. Theo ông, các hãng xe có thể mất nhiều năm và 1 tỷ Nhân dân tệ (149 triệu USD) để phát triển một mẫu xe mới. Khi xe chính thức xuất hiện, thị trường ban đầu sẽ chứng kiến sự phấn khích và doanh số tăng mạnh. Tuy nhiên, điều này “thậm chí không kéo dài được 3 tháng” do quá nhiều mẫu xe mới liên tục được giới thiệu.

Nikkei Asia cho biết doanh số của BYD đã giảm 16% trong 6 tháng đầu năm nay, đánh dấu lần đầu tiên hãng ghi nhận doanh số nửa đầu năm sụt giảm trong vòng 6 năm. BYD không phải hãng xe Trung Quốc duy nhất gặp khó khăn khi Seres Group dự kiến ghi nhận khoản lỗ ròng và lợi nhuận ròng nửa đầu năm của Great Wall Motor có thể giảm khoảng 60%.

Một phần nguyên nhân có vẻ đến từ mong muốn theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá. Một số hãng xe, như Nio, dường như đã nhận ra rằng hoàn cảnh đang thay đổi và thị trường ôtô Trung Quốc ngày càng trưởng thành. Theo ông William Li, CEO của Nio, mới đây nhận định vì nhiều hộ gia đình đã sở hữu một chiếc ôtô nên thị trường cần phải chuyển từ kỷ nguyên truyền thống dựa trên việc gia tăng sản lượng sang một mô hình tăng trưởng dựa trên tiền đề rằng người tiêu dùng đã có xe.

Điều đó nhiều khả năng đồng nghĩa với việc doanh số thấp hơn nhưng ổn định hơn, đồng thời tốc độ ra mắt các mẫu xe mới cũng sẽ giảm. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, một số doanh nghiệp có thể sẽ không muốn bị bỏ lại phía sau.

Khiếu nại và triệu hồi tăng mạnh

Các số liệu mới công bố trong nửa đầu năm 2026 cho thấy số lượng khiếu nại và các đợt triệu hồi xe tại quốc gia này đang gia tăng với tốc độ đáng báo động. Đầu tháng 7/2026, nền tảng tiếp nhận phản ánh chất lượng ôtô Chezhiwang công bố báo cáo quý II với hơn 78.100 khiếu nại hợp lệ, tăng 58,3% so với quý trước và tăng tới 83,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức cao nhất kể từ khi nền tảng này đi vào hoạt động. Tính chung 6 tháng đầu năm, số lượng khiếu nại đã vượt 120.000 trường hợp, riêng tháng 6 ghi nhận hơn 30.500 phản ánh từ người sử dụng.

Ba nhóm vấn đề xuất hiện nhiều nhất đều liên quan đến những công nghệ đang được các hãng xe Trung Quốc xem là lợi thế cạnh tranh, gồm lỗi nâng cấp phần mềm từ xa (OTA), hệ thống hỗ trợ lái không hoạt động như quảng cáo và các sự cố liên quan đến pin. Đây cũng là những lĩnh vực được các nhà sản xuất xe điện và xe thông minh Trung Quốc đầu tư mạnh trong những năm gần đây.

Không chỉ khiếu nại tăng, số lượng xe bị triệu hồi cũng ghi nhận mức tăng đột biến. Theo thống kê của Chezhiwang, trong nửa đầu năm 2026, các thương hiệu nội địa Trung Quốc đã triệu hồi tổng cộng 308.431 xe, cao hơn 681,2% so với cùng kỳ năm trước.

Một trong những đợt triệu hồi lớn nhất liên quan đến hơn 246.000 xe do lỗi phần mềm khiến màn hình trung tâm bị đen trong quá trình vận hành. Bên cạnh đó, các trường hợp triệu hồi liên quan đến pin cũng gia tăng đáng kể, phản ánh những thách thức mà ngành công nghiệp xe điện đang phải đối mặt.

Người tiêu dùng đang gánh rủi ro?

Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu và Công nghệ Ô tô Trung Quốc (CATARC) cho thấy chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026 đã có hàng trăm mẫu xe mới hoặc phiên bản nâng cấp được tung ra thị trường. Bình quân mỗi ngày có gần 4 mẫu xe mới xuất hiện, trong đó khoảng 30 mẫu hoàn toàn mới được giới thiệu mỗi tháng.

Tốc độ phát triển này được xem là chưa từng có trong lịch sử ngành ôtô thế giới. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những cảnh báo từ chính các lãnh đạo trong ngành. Ông Li Fenggang, Chủ tịch liên doanh Beijing Hyundai, cho rằng việc rút ngắn quá mức quy trình phát triển có thể khiến một số hãng xe bỏ qua các bước thử nghiệm cần thiết, vô hình trung biến khách hàng thành những người thử nghiệm sản phẩm.

Trong bối cảnh biên lợi nhuận toàn ngành ôtô Trung Quốc hiện chỉ còn khoảng 3,4%, riêng khâu sản xuất chỉ đạt khoảng 1,5%, áp lực cắt giảm chi phí ngày càng lớn. Với một chiếc xe bán giá 200.000 Nhân dân tệ, phần lợi nhuận giữ lại cho nhà máy chỉ vào khoảng 3.000 Nhân dân tệ. Điều này khiến việc rút gọn quy trình kiểm chứng trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với nhiều doanh nghiệp.

Những lỗi liên quan đến phần mềm, hệ thống hỗ trợ lái hay pin thường chỉ xuất hiện sau một thời gian sử dụng, thay vì bộc lộ ngay khi xe vừa ra mắt. Vì vậy, giới chuyên môn đặt câu hỏi liệu có bao nhiêu trong số hàng trăm mẫu ôtô mới xuất hiện trong nửa đầu năm 2026 đã thực sự trải qua đầy đủ quy trình phát triển và kiểm nghiệm tiêu chuẩn.