Giữa lúc bóng đá thế giới vẫn đang bị cuốn vào những màn tranh tài của các cầu thủ con người, một cuộc đua khác cũng đang diễn ra trên sân cỏ nhưng với những “cầu thủ” hoàn toàn khác. Tại RoboCup 2026 tổ chức ở Incheon, Hàn Quốc, các đội robot hình người Trung Quốc tiếp tục thể hiện ưu thế vượt trội khi giành trọn ba vị trí dẫn đầu ở nội dung robot hình người cỡ lớn.

Đội Hỏa Thần của Đại học Thanh Hoa bảo vệ thành công chức vô địch RoboCup ở nội dung robot hình người cỡ lớn.

Trong trận chung kết, đội Hỏa Thần của Đại học Thanh Hoa đánh bại Sơn Hải đến từ Đại học Nông nghiệp Trung Quốc với tỷ số 6-2, qua đó bảo vệ thành công chức vô địch. Đội Water của Đại học Khoa học và Công nghệ Thông tin Bắc Kinh đứng thứ ba, tạo nên một bục trao giải hoàn toàn thuộc về các đại diện Trung Quốc. Đáng chú ý, cả ba đội đều sử dụng nền tảng robot Booster T1 của công ty Tăng Tốc Tiến Hóa, cho thấy lợi thế không chỉ đến từ thuật toán mà còn từ sự chuẩn hóa phần cứng.

Bóng đá là bài kiểm tra khắc nghiệt của AI

RoboCup được tổ chức lần đầu năm 1997 với một mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2050, robot hình người có thể tự chủ hoàn toàn và đánh bại đội tuyển vô địch World Cup của con người. Sau gần ba thập kỷ, mục tiêu này vẫn còn rất xa, nhưng những tiến bộ mới đang khiến cuộc đua trở nên đáng chú ý hơn.

Lý do bóng đá được chọn làm bài kiểm tra không nằm ở việc đây là môn thể thao phổ biến nhất thế giới, mà bởi sân bóng tạo ra một môi trường cực kỳ phức tạp đối với AI và robot hình người. Khác với cờ vua hay cờ vây, nơi bàn đấu gần như cố định và mọi thông tin đều có thể quan sát, bóng đá diễn ra liên tục với vô số tình huống không thể dự đoán trước.

Một robot phải nhận diện bóng, đồng đội và đối thủ trong thời gian thực, đồng thời tính toán vị trí dù tầm nhìn đôi lúc bị che khuất. Sau khi đưa ra quyết định, hệ thống còn phải chuyển lệnh thành những chuyển động chính xác như chạy, đổi hướng, giữ thăng bằng, chuyền bóng hoặc sút. Khi có nhiều robot cùng xuất hiện, bài toán lại được nâng lên một cấp độ khác: máy không chỉ cần “đá giỏi” mà còn phải hiểu chiến thuật và phối hợp với đồng đội.

Theo ban tổ chức, năng lực này có thể mang ý nghĩa vượt ra ngoài bóng đá. Khả năng định vị, nhận diện môi trường, đưa ra quyết định và phối hợp nhóm có thể được ứng dụng vào kho vận, sản xuất công nghiệp hay các hệ thống robot tuần tra.

Từ những thất bại cơ khí đến bước ngoặt AI

Đằng sau chức vô địch của Hỏa Thần là hơn hai thập kỷ phát triển. Đội được thành lập từ năm 2004 và lần đầu tham dự RoboCup vào năm 2005. Trong nhiều năm, họ từng tiến sâu nhưng liên tục bỏ lỡ cơ hội vô địch vì những sự cố liên quan đến phần cứng.

Bước ngoặt xuất hiện khi đội bắt đầu tách bài toán phần cứng khỏi nghiên cứu thuật toán. Công ty Tăng Tốc Tiến Hóa do cựu đội trưởng Trình Hạo thành lập vào năm 2023 đảm nhận việc phát triển nền tảng robot, giúp nhóm nghiên cứu tập trung nhiều hơn vào phần mềm và AI.

Phương pháp điều khiển cũng thay đổi đáng kể. Thay vì dựa chủ yếu vào những bộ quy tắc được lập trình trước, robot được huấn luyện bằng học tăng cường và mô hình Thị giác - Ngôn ngữ - Hành động (VLA). Cách tiếp cận này giúp máy phản ứng linh hoạt hơn trước những tình huống phát sinh trên sân, thậm chí tự phục hồi sau khi ngã.

Sau chức vô địch năm 2025, Hỏa Thần tiếp tục cải thiện khả năng phối hợp và chuyền bóng để bảo vệ ngôi đầu năm nay. Thành công này cho thấy cuộc cạnh tranh trong RoboCup đang dần chuyển từ việc xây dựng một robot có khả năng vận động tốt sang phát triển cả “bộ não” có thể xử lý chiến thuật phức tạp.

Robot được chuẩn hóa, cuộc đua AI tăng tốc

Ba vị trí dẫn đầu đều thuộc về các đội Trung Quốc sử dụng nền tảng robot Booster T1, cho thấy lợi thế ngày càng lớn của hệ sinh thái robot hình người nước này.

Một trong những thay đổi đáng chú ý của RoboCup nằm ở cách các đội tiếp cận phần cứng. Booster T1 cao 1,18 m, nặng khoảng 30 kg, có 23 bậc tự do và sử dụng nền tảng tính toán Nvidia AGX Orin với năng lực khoảng 2.000 TOPS.

Thay vì mỗi đội phải tự chế tạo toàn bộ robot, nền tảng chuẩn hóa cho phép các nhà nghiên cứu tập trung vào thuật toán, thị giác máy tính và chiến thuật. Tăng Tốc Tiến Hóa thậm chí cung cấp robot cùng các công cụ phát triển như Booster Gym và Booster Studio, giúp giảm đáng kể rào cản gia nhập.

Quy mô sử dụng nền tảng này cũng cho thấy sức ảnh hưởng ngày càng lớn. Tại RoboCup năm nay, 38 đội sử dụng robot của công ty đã giành toàn bộ huy chương vàng ở bảng thi đấu robot hai chân. Trong khi đó, Booster T2 dự kiến ra mắt với chip Nvidia Jetson Thor, hứa hẹn tiếp tục nâng năng lực tính toán cho thế hệ robot tiếp theo.

2050 vẫn xa, nhưng robot đã bắt đầu tăng tốc

Dù robot Trung Quốc đang thống trị RoboCup, khoảng cách giữa một trận đấu của robot với robot và cuộc đối đầu thực sự với các cầu thủ chuyên nghiệp vẫn rất lớn. Robot hiện vẫn phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về độ chính xác, tốc độ, khả năng giữ thăng bằng và phối hợp chiến thuật.

Mục tiêu năm 2050 vì thế vẫn là một thử thách khổng lồ. Tuy nhiên, RoboCup 2026 cho thấy tiến bộ không còn chỉ nằm ở khả năng robot tự đi hoặc sút bóng. Các cỗ máy đang ngày càng biết quan sát, suy luận, phối hợp và phản ứng với môi trường theo thời gian thực.

Nếu tốc độ phát triển của robot hình người và embodied AI tiếp tục được duy trì, sân bóng có thể trở thành nơi chứng kiến một trong những bài kiểm tra đáng chú ý nhất của trí tuệ nhân tạo. Và đến năm 2050, câu hỏi không còn chỉ là robot có thể chơi bóng hay không, mà là liệu chúng có đủ thông minh để đánh bại những nhà vô địch World Cup thực sự hay chưa.