Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh đầu tư công năm 2026 đòi hỏi hiệu quả kinh tế tối đa nhằm tối ưu hóa ngân sách, công tác mua sắm công tại một số địa phương thuộc TP HCM đang xuất hiện những điểm nghẽn đáng suy ngẫm.

Dấu ấn "0 đồng" tại các dự án công ích phường Bình Đông

Dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại MK (Mã số thuế: 0313938235; đăng ký địa chỉ trụ sở tại phường Bình Đông, TP HCM) hoạt động chính trong lĩnh vực xây lắp. Dù có quy mô của một doanh nghiệp siêu nhỏ, tính đến tháng 7 năm 2026, Công ty MK đã tham gia tổng cộng 34 gói thầu, trong đó trúng thầu tới 31 gói. Đáng chú ý, trong tổng doanh thu đấu thầu độc lập của Công ty MK, có đến hơn 10,3 tỷ đồng đến từ các quyết định chỉ định thầu.

Đi sâu phân tích các dữ liệu gốc được phê duyệt trong những tháng đầu năm 2026, dư luận không khỏi ngỡ ngàng trước chuỗi gói thầu công ích liên tục được bàn giao cho doanh nghiệp này với tỷ lệ tiết kiệm đúng bằng không.

Bằng chứng đầu tiên nằm ở dự án Chợ hoa tết Bình Đông - Xuân Bính Ngọ năm 2026 do Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Bình Đông làm chủ đầu tư. Tại Gói thầu số 5: "Thực hiện ngôi nhà chung, gian hàng kinh doanh" có giá gói thầu được duyệt là 276.920.000 đồng. Theo Quyết định phê duyệt kết quả chỉ định thầu số 09/QĐ-TTCUDVC ngày 20/01/2026 do Giám đốc Trung tâm Huỳnh Đức Thuận ký, Công ty MK được lựa chọn làm đơn vị trúng thầu với giá đúng bằng 276.920.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm thực tế được ghi nhận ở mức siêu thấp là 0,00%, đồng nghĩa với việc dòng ngân sách nhà nước không tiết giảm được một đồng nào sau quy trình thương thảo hợp đồng.

Kịch bản "tiết kiệm 0 đồng" tiếp tục được lặp lại một cách trọn vẹn tại chính đơn vị chủ đầu tư này chỉ vài tháng sau đó. Ngày 03/06/2026, Q.Giám đốc Trung tâm Nguyễn Duy Tâm ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 28/QĐ-TTCUDVC, giao thẳng gói thầu "Thực hiện gian nhà nông sản và kinh doanh" thuộc dự án Tuần lễ nông sản vùng miền cho Công ty MK với giá trúng thầu đúng bằng giá dự toán là 493.000.000 đồng. Như vậy, ngân sách tiếp tục phải chi trả trọn vẹn 100% giá dự toán cho nhà thầu.

Dấu hỏi về hiệu quả kinh tế và quá trình thương thảo hợp đồng

Hiện tượng chỉ định thầu sát nút giá dự toán không chỉ dừng lại ở địa bàn phường Bình Đông mà còn xuất hiện tại phường Chánh Hưng lân cận.

Tại dự án Lắp đặt hệ thống logo hoa mai và chiếu sáng trang trí do Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Chánh Hưng làm chủ đầu tư, Gói thầu số 2 có giá dự toán là 442.692.608 đồng. Theo Quyết định số 21/QĐ-TTCUDVC ngày 12/02/2026 do Giám đốc Nguyễn Trần Thục Đoan ký duyệt, Công ty MK được chỉ định thầu với giá trúng thầu là 436.052.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm thực tế cho ngân sách nhà nước chỉ đạt mức 1,5%. Mức tiết kiệm này thuộc dải phân loại "Thấp", thể hiện kết quả thương thảo giá trị hợp đồng rất hạn chế của chủ đầu tư trước khi ban hành quyết định phê duyệt.

Chuyên gia lên tiếng: Trách nhiệm thuộc về ai?

Bình luận về chuỗi số liệu đấu thầu có tính hệ thống của Công ty MK tại hai địa bàn trên, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Việc các gói thầu dịch vụ phi tư vấn liên tục có giá trúng thầu trùng khớp 100% hoặc chỉ chênh lệch giảm giá dưới mức 2% so với giá dự toán là điều cực kỳ hiếm gặp trên thị trường. Khi không qua đấu thầu rộng rãi để cạnh tranh trực tiếp về giá, toàn bộ động lực tiết giảm chi phí ngân sách đều phụ thuộc hoàn toàn vào trách nhiệm, năng lực và đạo đức công vụ của chủ đầu tư trong khâu đàm phán, thương thảo hợp đồng."

Có thể thấy, việc hàng loạt gói thầu sử dụng vốn đầu tư công ích được phê duyệt giá trúng sát nút hoặc bằng khít giá dự toán đang tạo ra những điểm nghẽn lớn trong mục tiêu tối ưu hóa chi ngân sách nhà nước. Trách nhiệm trực tiếp trước hết thuộc về người đứng đầu các chủ đầu tư, cụ thể là Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Bình Đông và phường Chánh Hưng, khi đã thực hiện công tác đàm phán, thương thảo giá mang tính hình thức, không đạt được mức tiết kiệm tối ưu cho dòng vốn công ích địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Sửa trường học tại phường Bình Đông và Chánh Hưng: Hiệu quả tiết kiệm ngân sách đi về đâu?