Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công công ích nhằm ứng phó với thiên tai tại cấp cơ sở đang được triển khai khẩn trương nhằm đảm bảo an toàn giao thông và ổn định đời sống nhân dân. Trong đó, công tác lựa chọn nhà thầu đối với các công trình khẩn cấp đòi hỏi sự chính xác về quy trình pháp lý và hiệu quả trong phân bổ ngân sách.
Minh bạch thông tin gói thầu xây lắp giao thông cấp cơ sở
Dự án khắc phục sự cố sạt, lở máy taluy trên tuyến đường ĐH11 xã Sơn Điền là một trong những công trình giao thông cấp bách được triển khai trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Để thực hiện dự án này, Văn phòng HĐND và UBND xã Sơn Điền đã tiến hành các thủ tục lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 03: Thi công xây dựng công trình.
Hành lang pháp lý của gói thầu được thiết lập từ Quyết định số 41/QĐ-VP ngày 29/06/2026 về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, do Phó Chánh văn phòng K' Bơn ký thay Chánh văn phòng HĐND và UBND xã Sơn Điền. Đến ngày 03/07/2026, kết quả lựa chọn nhà thầu chính thức được ban hành thông qua Quyết định số 48/QĐ-VP, cũng do Phó Chánh văn phòng K' Bơn ký duyệt.
Căn cứ theo quyết định phê duyệt, gói thầu có giá dự toán được xác định là 1.792.991.799 đồng. Giá trúng thầu công bố chính thức của đơn vị được lựa chọn là 1.775.061.742 đồng. Dữ liệu tài chính cho thấy giá trị tiết kiệm tuyệt đối cho ngân sách nhà nước đạt 17.930.057 đồng. Mức chênh lệch này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách xấp xỉ 1%.
Gói thầu xây lắp này được thực hiện theo dòng vốn chi thường xuyên ngân sách năm 2026. Hình thức áp dụng là chỉ định thầu thông thường với phương thức một giai đoạn, một túi hồ sơ. Loại hợp đồng được ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu là hợp đồng trọn gói, thời gian triển khai thi công công trình là 150 ngày kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực.
Tần suất trúng thầu của doanh nghiệp tại địa bàn
Đơn vị được chỉ định thầu tại Gói thầu số 03 là Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh, có mã số doanh nghiệp là 0313191521. Doanh nghiệp này được thành lập vào ngày 02/04/2015, đăng ký địa chỉ trụ sở chính tại số 57/23 Bàu Cát 8, phường Tân Bình, TP HCM, hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực hàng hóa, xây lắp và tư vấn trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Thống kê dữ liệu đấu thầu lịch sử của doanh nghiệp trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy đơn vị này đã tham gia tổng cộng 14 gói thầu trên phạm vi cả nước, trong đó ghi nhận trúng 11 gói thầu, trượt 1 gói thầu, 1 gói thầu chưa có kết quả và 1 gói thầu đã bị hủy. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) đạt 35.405.957.435 đồng. Trong đó, tổng giá trị trúng thầu với tư cách độc lập đạt 8.670.547.435 đồng.
Đáng chú ý, địa bàn hoạt động thầu của doanh nghiệp tập trung lớn tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, đặc biệt là tỉnh Lâm Đồng với 7 gói thầu trúng tuyệt đối.
Hành lang pháp lý về hình thức chỉ định thầu khẩn cấp
Do tính chất đặc thù của công trình là khắc phục sự cố sạt lở máy taluy tuyến đường giao thông do ảnh hưởng của thiên tai, chủ đầu tư đã áp dụng hình thức chỉ định thầu thông thường dựa trên các văn bản hướng dẫn kinh phí khẩn cấp của UBND tỉnh Lâm Đồng. Quy trình này đảm bảo tính kịp thời trong việc bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trước mùa mưa bão.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu khắc phục hậu quả thiên tai, tai nạn bất khả kháng là hoàn toàn phù hợp với các quy định miễn trừ hình thức đấu thầu rộng rãi nhằm bảo vệ lợi ích công cộng và tính mạng nhân dân. Tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 đã quy định rất rõ ràng về thẩm quyền và các trường hợp đặc biệt được phép chỉ định thầu, đồng thời quy trình chỉ định thầu thông thường cũng được quy định chi tiết tại Điều 79 của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhà nước vẫn yêu cầu chủ đầu tư tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lập, thẩm định và phê duyệt giá dự toán gói thầu.
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt.