Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác đầu tư, phát triển hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ đời sống dân sinh tại địa bàn cơ sở đang được các địa phương tích cực triển khai, tuân thủ mô hình vận hành hành chính mới. Trong đó, dự án Xây mới hệ thống chiếu sáng công cộng xã Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng là một trong những công trình hạ tầng công ích trọng điểm được bố trí dòng vốn giải ngân trong giai đoạn đầu tư công năm 2026.

Thông qua quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 27/QĐ-VP do Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Tuy Phong ký, quyền thực hiện gói thầu thi công xây lắp chính của công trình đã được giao trực tiếp cho một doanh nghiệp tư nhân am hiểu địa bàn theo hình thức rút gọn.

Quy trình giao thầu hạ tầng công ích

Hồ sơ pháp lý thể hiện, công trình được phê duyệt dựa trên Quyết định số 210/QĐ-UBND ngày 21/5/2026 của UBND xã Tuy Phong về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật dự án. Tiếp đó, ngày 25/5/2026, Văn phòng HĐND và UBND xã Tuy Phong ban hành Quyết định số 21/QĐ-VP phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho một chuỗi gồm 04 gói thầu phụ trợ và xây lắp, mã số từ gói thầu số 03 đến gói thầu số 06.

Trong số các hạng mục triển khai, Gói thầu số 04: Xây lắp toàn bộ công trình (bao gồm chi phí đảm bảo an toàn giao thông) là phần việc có cấu phần chiếm tỷ trọng dòng vốn lớn nhất. Với tổng giá trị dự toán được xác định ở mức 1.323.319.151 đồng, quy mô vốn của gói thầu xây lắp này hoàn toàn nằm trong hạn mức cho phép áp dụng phương thức chỉ định thầu rút gọn theo quy định hiện hành đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Chi tiết cơ cấu phân cấp dự toán và tỷ lệ giảm giá sau đàm phán hợp đồng trọn gói

Phân tích sâu vào cấu trúc biểu giá chi tiết của gói dự toán ban đầu, nguồn kinh phí thực hiện công trình được xác định cụ thể từ nguồn kinh phí vốn đầu tư công năm 2026, căn cứ theo Quyết định số 469/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND xã Tuy Phong. Dòng vốn này được quy định rõ là chi đầu tư phát triển và chỉ sử dụng từ nguồn ngân sách tập trung theo phân cấp hành chính địa phương. Định mức chi phí xây lắp thuần của công trình là 1.272.323.973 đồng; chi phí phục vụ riêng cho công tác đảm bảo an toàn giao thông trong suốt quá trình triển khai thực địa là 6.463.839 đồng; phần chi phí dự phòng khối lượng phát sinh tính toán ở mức 3,5% tương ứng với giá trị 44.531.339 đồng.

Sau khi chủ đầu tư và đơn vị được đề xuất tiến hành các bước đối thoại kỹ thuật, đàm phán điều khoản và thương thảo giá trị hợp đồng, kết quả lựa chọn nhà thầu đã chính thức được phê duyệt tại Quyết định số 27/QĐ-VP ngày 27/5/2026. Đơn vị được chỉ định thầu là Công ty Cổ phần Nguyên Phát Bình Thuận. Giá trúng thầu sau cùng được ấn định ở mức 1.297.872.672 đồng dưới hình thức hợp đồng trọn gói, thời gian hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc trên thực địa là 90 ngày kể từ thời điểm nhận bàn giao mặt bằng sạch.

Đối chiếu chi tiết giữa dự toán gốc và giá trị hợp đồng giao thầu, biên độ giảm giá được ghi nhận trực tiếp ở hạng mục chi phí xây lắp thuần. Cụ thể, phần chi phí xây dựng sau thương thảo giảm từ 1.272.323.973 đồng xuống còn 1.246.877.494 đồng, giúp tiết kiệm cho nguồn vốn đầu tư công của địa phương số tiền là 25.446.479 đồng (đạt tỷ lệ giảm giá đúng 2% đối với riêng phần thô xây dựng). Tuy nhiên, do các cấu phần phụ trợ gồm chi phí an toàn giao thông và dự phòng khối lượng được giữ nguyên nguyên giá, tỷ lệ tiết kiệm tổng thể của toàn bộ gói thầu tính toán dựa trên tổng dự toán chỉ dừng lại ở mức xấp xỉ 1,92%.

Hồ sơ năng lực địa phương và cam kết tiến độ thi công của nhà thầu

Công ty Cổ phần Nguyên Phát Bình Thuận có mã số thuế 3401188435, đặt địa chỉ văn phòng giao dịch tại tỉnh Lâm Đồng. Khảo sát hệ thống thông tin dữ liệu hoạt động đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, doanh nghiệp này thể hiện vị thế và kinh nghiệm dày dạn trong việc đảm nhiệm các gói thầu hạ tầng kỹ thuật quy mô vừa và nhỏ tại khu vực Tuy Phong. Cho đến nay, nhà thầu này đã tham gia 6 gói thầu, trong đó trúng hoàn toàn 6 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng khoảng 2.272.937.006 đồng.

Theo đánh giá mang tính thực tiễn, việc giao dự án cho một đơn vị có sẵn trang thiết bị, nhân lực kỹ thuật và kinh nghiệm hiện trường tại chỗ là giải pháp hợp lý nhằm tối ưu hóa thời gian thực hiện, bảo đảm tiến độ đưa công trình chiếu sáng công cộng vào vận hành trong thời hạn 90 ngày theo đúng cam kết hợp đồng.

Nâng cao trách nhiệm giải trình và tối ưu hóa hiệu quả chi tiêu dòng vốn công

Xét dưới góc độ pháp lý chuyên sâu về hoạt động đầu tư công, Gói thầu số 04 có giá trị dự toán 1.323.319.151 đồng. Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập, chuyên gia chuyên sâu về đầu tư công, quy mô nguồn vốn này hoàn toàn nằm dưới hạn mức tối đa 2.000.000.000 đồng quy định đối với các gói thầu thi công xây lắp thuộc dự án đầu tư công được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 của Chính phủ. Do vậy, quy trình phê duyệt chỉ định thầu rút gọn được cơ quan hành chính cấp xã áp dụng là hoàn toàn đúng thẩm quyền pháp lý quy định, đáp ứng yêu cầu giải ngân kịp thời của địa phương.

Mặc dù vậy, dưới lăng kính kinh tế học và quản trị hiệu quả đầu tư, biên độ giảm giá sau thương thảo hợp đồng đạt xấp xỉ 1,92% tổng giá trị dự toán vẫn chưa thực sự tối ưu cho ngân sách địa phương. Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, dù khung pháp lý hiện hành không đưa ra một tỷ lệ giảm giá cố định mang tính bắt buộc cho thể thức chỉ định thầu thông thường, song tinh thần quản lý dòng vốn đầu tư phát triển tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/5/2026 của Bộ Tài chính luôn đặt ra đòi hỏi rất cao cho các chủ đầu tư. Theo đó, các đơn vị được giao quyền điều hành vốn phải chủ động thương thảo sâu, rà soát cắt giảm các chi phí trung gian hoặc chi phí phụ trợ không thiết yếu để tối ưu hóa tối đa giá trị thặng dư cho ngân sách.