Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh hệ thống hành chính mới áp dụng mô hình chính quyền địa phương tinh gọn trên cả nước, công tác quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương đang được siết chặt hơn bao giờ hết. Ghi nhận tại TP Đồng Nai, các dự án đầu tư phát triển hạ tầng giao thông cấp cơ sở liên tục được triển khai nhằm đồng bộ hóa mạng lưới đường bộ địa phương.

Quy trình lựa chọn nhà thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ tối ưu hóa tính cạnh tranh, minh bạch và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, diễn biến thực tế tại một số gói thầu xây lắp quy mô nhỏ cho thấy trạng thái đấu thầu còn hạn chế về số lượng đơn vị tham gia, dẫn đến biên độ tiết kiệm chi phí chưa đạt như kỳ vọng của cơ quan quản lý.

Điển hình tại dự án Đường liên tổ 3 - 4, ấp Vĩnh An 1 do UBND phường Trị An, TP Đồng Nai chỉ đạo thực hiện, công tác đấu thầu gói thầu xây lắp đã hoàn tất với kết quả ghi nhận một liên danh trúng thầu.

Cụ thể, tại Quyết định số 68/QĐ-PKTHTĐT ký ngày 03/6/2026, trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Trị An đã phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho Gói thầu số 01 (Xây dựng): Xây lắp. Giá gói thầu phê duyệt ban đầu được xác định là 2.278.336.000 đồng. Đơn vị trúng thầu là Liên danh Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế TMDV Anh Tài Phát - Công ty TNHH Kỹ thuật Tuấn Phát với giá trúng thầu công bố là 2.239.600.861 đồng. Như vậy, giá trị tiết kiệm mang lại cho ngân sách địa phương sau quá trình đấu thầu qua mạng là 38.735.139 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm tương đương xấp xỉ 1,7%.

Biên bản mở thầu đóng ngày 30/5/2026 chứng minh hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất một hồ sơ dự thầu được nộp hợp lệ từ phía Liên danh Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế TMDV Anh Tài Phát - Công ty TNHH Kỹ thuật Tuấn Phát. Do rơi vào bối cảnh độc diễn và không có áp lực đối đầu về mặt giải pháp kỹ thuật cũng như giá cả, liên danh nhà thầu dễ dàng giành chiến thắng với mức giá đề nghị sát nút giá trần. Việc chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia khiến quy trình chào hàng cạnh tranh qua mạng vô tình giảm đi tính sôi động vốn có của hoạt động đấu thầu rộng rãi.

Bên cạnh diễn biến đấu thầu, hồ sơ dự án còn cho thấy những bước điều chỉnh đáng chú ý về mặt cơ cấu nguồn vốn quản lý dòng đời dự án. Trước đó, vào ngày 11/5/2026, phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Trị An đã ban hành Quyết định số 43/QĐ-PKTHTĐT nhằm đính chính nội dung tại các Phụ lục Kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã được duyệt từ Quyết định số 28/QĐ-PKTHTĐT ngày 07/5/2026.

Theo quyết định đính chính này, nguồn vốn dành cho ba gói thầu tư vấn đồng hành bao gồm Gói thầu số 02 (Tư vấn Giám sát thi công xây dựng), Gói thầu số 03 (Tư vấn Lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT) và Gói thầu số 04 (Tư vấn Thẩm tra an toàn giao thông) đã có sự thay đổi căn bản.

Toàn bộ nguồn vốn thực hiện các hạng mục tư vấn này đã được chuyển đổi từ cơ cấu "Ngân sách phường + Nhân dân đóng góp 20% xây lắp + hiến đất, cây trồng, vật kiến trúc" sang hình thức sử dụng 100% nguồn "Ngân sách phường". Việc chuyển dịch hoàn toàn gánh nặng chi phí tư vấn sang ngân sách nhà nước thay vì cơ cấu kết hợp huy động nguồn lực xã hội cho thấy sự thay đổi phương án tài chính hành chính của bên mời thầu ngay trước thềm mở thầu xây lắp.

Nhìn nhận khách quan về hiệu quả kinh tế và tính cạnh tranh của gói thầu xây lắp đường liên tổ này, hệ thống quy định pháp luật hiện hành luôn khuyến khích việc gia tăng số lượng nhà thầu tham dự để tối ưu hóa dòng vốn công.

Theo luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), việc một gói thầu chào hàng cạnh tranh qua mạng chỉ có duy nhất một đơn vị nộp hồ sơ dự thầu là hoàn toàn hợp pháp và được xử lý theo đúng quy trình xử lý tình huống được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Dù vậy, dưới góc độ hiệu quả kinh tế công, việc giá trúng thầu dịch chuyển quá sát giá dự toán với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1,7% rõ ràng chưa phản ánh hết tiềm năng tối ưu hóa chi phí ngân sách.

Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh rằng cơ quan quản lý và chủ đầu tư cần rà soát kỹ lưỡng xem các tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu có vô tình tạo ra rào cản hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp khác hay không.

​