Trong bối cảnh cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran bị đình trệ, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đang tìm cách tiếp cận một phạm vi rộng hơn các quốc gia có thể giúp gây áp lực lên Tehran hoặc làm dịu lập trường cứng rắn của nước này khi các nhà trung gian "truyền thống" chưa thành công.

Trong khi các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman, cũng như giữa Iran và Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar, vẫn tiếp diễn, chính quyền Mỹ đã âm thầm mở rộng phạm vi tiếp cận của mình sang cả những đối tác có vẻ không ngờ tới ở Châu Âu.

Tuần này, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã trực tiếp gặp Ngoại trưởng Áo tại Washington vào ngày 11/8 và điện đàm với Ngoại trưởng Hy Lạp vào ngày 12/8.

Những cuộc trao đổi giữa các vị Ngoại trưởng được cho là không có gì đáng chú ý ngoài phạm vi quan hệ thông thường giữa Mỹ và hai đồng minh thân cận ở Châu Âu. Bản tóm tắt chính thức của Bộ Ngoại giao Mỹ về các cuộc thảo luận không hề đề cập đến Iran như một chủ đề được bàn luận.

Tuy nhiên, sau cuộc trao đổi với ông Rubio, Ngoại trưởng Áo và Hy Lạp được cho là đã nói chuyện với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vào ngày 13/8.

Động thái mới nhằm phá vỡ bế tắc trong đàm phán Mỹ - Iran xuất hiện trong bối cảnh Mỹ và Iran đều đang tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, hành lang vận chuyển dầu mỏ quan trọng.

Nỗ lực "tuyệt vọng" chấm dứt xung đột Mỹ - Iran?

Các nhà phân tích cho rằng, sự tham gia của Áo và Hy Lạp có lẽ không phải là một nỗ lực hòa giải chính thức, mà phản ánh nhiều hơn là một nỗ lực tuyệt vọng nhằm chấm dứt xung đột do tác động của nó đến ngày càng nhiều quốc gia, không chỉ riêng khu vực Trung Đông.

Điều này cũng cho thấy việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã buộc các quốc gia vốn là những người ngoài cuộc trung lập trong cuộc xung đột này phải sử dụng bất kỳ ảnh hưởng ngoại giao nào mà họ có thể có đối với các đối tác Iran và Mỹ để khởi động một giải pháp lâu dài.

Tuy nhiên, Mona Yacoubian, Giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định rằng mọi nỗ lực của Hy Lạp, Áo hay bất kỳ quốc gia nào khác không đóng vai trò trung gian hòa giải đều có thể trở nên vô ích.

“Mặc dù các cuộc gọi tới cả hai phía có thể bao gồm việc khuyến khích Iran và Mỹ quay trở lại bàn đàm phán, nhưng những nỗ lực đó vẫn chưa đạt đến mức độ hòa giải, vốn là một nỗ lực rất phức tạp và đòi hỏi người trung gian phải xây dựng được lòng tin với cả hai bên”, Mona Yacoubian nói.

"Đây không phải là điều mà bất kỳ quốc gia nào có thể vội vàng thực hiện", Mona Yacoubian nhấn mạnh.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 14/8 khẳng định rằng ông Rubio không yêu cầu Ngoại trưởng Áo hay Hy Lạp liên lạc với Iran hoặc chuyển lời nhắn cho ông Araghchi. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao thừa nhận rằng Iran là một chủ đề được đề cập trong các cuộc thảo luận của ông Rubio, diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đang phải đối mặt với những khó khăn chính trị nghiêm trọng liên quan đến cuộc chiến mà ông đã liên tục thay đổi mục tiêu.

Mục tiêu trước mắt không còn chỉ đơn thuần là ngăn chặn Iran sản xuất vũ khí hạt nhân mà là mở lại eo biển Hormuz.

Áo - Hy Lạp nói gì?

Trong các tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Áo, Hy Lạp và Iran, rõ ràng Iran là chủ đề hàng đầu trong tất cả cuộc thảo luận tuần này.

Bộ Ngoại giao Hy Lạp cho biết Ngoại trưởng George Gerapetritis đã được ông Araghchi thông báo về “những diễn biến trong khu vực, đặc biệt là các cuộc đàm phán đang diễn ra liên quan đến eo biển Hormuz”. Bộ này cho biết thêm ông Gerapetritis “nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do hàng hải và an ninh hàng hải”.

Về phần mình, Bộ Ngoại giao Áo đưa ra đề xuất để Áo đóng vai trò là địa điểm tổ chức các cuộc đàm phán tiềm năng tiếp theo, và cho biết Ngoại trưởng Beate Meinl-Reisinger đã nhấn mạnh với ông Araghchi “sự cấp thiết phải khôi phục ổn định trong khu vực thông qua những nỗ lực ngoại giao nghiêm túc”.

"Không thể có giải pháp quân sự. Giải pháp ngoại giao vẫn khả thi. Ưu tiên của chúng tôi là bảo vệ quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz", tuyên bố cho biết.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Iran ngày 14/8 cho biết trong các cuộc điện đàm của ông Araghchi với các đối tác Châu Âu, họ đã thảo luận về “cơ chế quản lý cho eo biển Hormuz trong tương lai”.

Trong cả hai cuộc điện đàm, Ngoại trưởng Iran đều cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận tạm thời được hai bên ký kết hồi tháng 6/2026 nhằm chấm dứt các hành động thù địch tức thời và bắt đầu các cuộc đàm phán rộng hơn để chấm dứt cuộc chiến.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ - Iran đạt thỏa thuận khung chấm dứt xung đột hồi tháng 6/2026