Ở Nam Cực, nơi người ta thường hình dung là một thế giới trắng xóa, có một khu vực kỳ lạ đến mức trông như đến từ một hành tinh khác: Các thung lũng khô McMurdo. Đây là một hệ thống các thung lũng rộng lớn nằm gần biển Ross, được xem là một trong những vùng khô hạn và lạnh giá nhất trên Trái Đất.
Điều đặc biệt là phần lớn khu vực này gần như không có băng tuyết trên bề mặt. Những sườn núi đá trơ trụi, các lớp sỏi và đất khô trải dài giữa những đỉnh núi phủ băng tạo nên cảnh tượng giống một sa mạc hơn là Nam Cực.
Ảnh: sworld.co
Nguyên nhân nằm ở địa hình và những cơn gió katabatic mạnh. Không khí lạnh, đặc và khô từ các cao nguyên băng ở độ cao lớn tràn xuống thung lũng với tốc độ có thể lên tới hàng trăm km/giờ. Những cơn gió này làm bốc hơi hoặc thổi bay tuyết, khiến độ ẩm trong khu vực cực kỳ thấp. Một số nơi đã không có mưa đáng kể trong hàng triệu năm.
Ảnh: alluringworld
Nhưng gọi thung lũng khô McMurdo là vùng “chết” sẽ là một sai lầm. Dưới lớp đất lạnh giá và trong những hồ nước mặn, các nhà khoa học phát hiện nhiều dạng vi sinh vật có khả năng tồn tại trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt. Một số vi khuẩn và sinh vật quang hợp sống trong các khe đá hoặc những lớp đất rất sâu, nơi chúng tránh được tác động trực tiếp của môi trường bên ngoài.
Đặc biệt, các hồ băng ở đây chứa những hệ sinh thái gần như bị cô lập. Hồ Vida, chẳng hạn, có lớp băng dày và nước bên dưới có độ mặn rất cao. Những môi trường như vậy trở thành phòng thí nghiệm tự nhiên để nghiên cứu cách sự sống tồn tại khi nước ở trạng thái cực kỳ hạn chế và nhiệt độ xuống thấp.
Ảnh: curlytales
Các thung lũng khô McMurdo còn có một ý nghĩa đặc biệt đối với việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất. Địa hình khô lạnh, đất đá và những môi trường cực hạn ở đây có một số điểm tương đồng với điều kiện từng tồn tại trên sao Hỏa. Vì vậy, các nhà khoa học thường sử dụng khu vực này để thử nghiệm thiết bị, nghiên cứu địa chất và tìm hiểu những giới hạn của sự sống.
Điều nghịch lý là thung lũng khô McMurdo không phải “ốc đảo” theo nghĩa thông thường. Chúng gần như không có cây cối, không có rừng và cũng chẳng có những dòng sông xanh mát. Thế nhưng giữa một trong những môi trường khắc nghiệt nhất hành tinh, sự sống vẫn tìm được những khe nứt nhỏ để tồn tại. Chính điều đó khiến nơi đây trở thành một trong những địa điểm hấp dẫn nhất trên Trái Đất.
