Theo tài liệu thu thập của phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công dành cho trang thiết bị cơ sở vật chất giáo dục luôn là một trong những dòng vốn ngân sách cực kỳ quan trọng, cần được bảo vệ nghiêm ngặt bằng sự cạnh tranh công bằng, lành mạnh và minh bạch tối đa. Việc xây dựng Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) một cách khách quan, khoa học không chỉ giúp chủ đầu tư tìm kiếm được những nhà thầu thực chất, có năng lực cung ứng tốt nhất mà còn tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại địa phương.

Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án "Mua sắm thiết bị dạy học tối thiểu lớp 11 và lớp 12 cho các trường THPT và Trung tâm GDNN-GDTX các huyện, thành phố" do Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long làm Chủ đầu tư lại đang bộc lộ những dấu hiệu đáng chú ý. Cụ thể, tại Quyết định số 399/QĐ-BQL ban hành ngày 07/05/2026, Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long Lê Thanh Sơn đã ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho Gói thầu số 2 "Cung cấp và lắp đặt thiết bị" (Mã TBMT: IB2500482526). Gói thầu này có giá dự toán được duyệt là 158.557.667.000 đồng, đơn vị trúng thầu độc lập là Công ty Sao Việt với giá trúng thầu chính thức là 144.446.044.000 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm tài chính cho ngân sách nhà nước là 8,9% (tương ứng với giá trị tiết kiệm đạt 14.111.623.000 đồng).

Sự bất thường mang tên "áo blouse nghe nhìn"

Qua nghiên cứu chi tiết hồ sơ mời thầu (E-HSMT) của gói thầu này, một số tiêu chí kỹ thuật đã nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn về tính linh hoạt và khả năng tạo điều kiện cho các nhà thầu. Đáng chú ý, tại danh mục STT 116 'Áo khoác phòng thí nghiệm (Hóa học)' thuộc Chương V, các yêu cầu kỹ thuật chi tiết đã ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi khác nhau.

Bản chất của hàng hóa này là một mặt hàng trang phục bảo hộ dệt may phổ thông – chiếc áo khoác blouse trắng dài tay phục vụ cho học sinh và giáo viên trong quá trình thực hiện các giờ thực hành thí nghiệm hóa học. Sản phẩm dệt may này cực kỳ phổ biến trên thị trường, vốn là thế mạnh sản xuất của hàng ngàn doanh nghiệp may mặc trong nước với giá thành rất rẻ và đa dạng về nguồn cung. Thông thường, đối với một trang phục may mặc thông dụng như áo blouse thí nghiệm, cơ quan mời thầu chỉ cần đưa ra các tiêu chuẩn dệt may cơ bản để đánh giá kỹ thuật như chất liệu vải (kaki hoặc cotton pha), độ bền sợi, độ bền màu khi giặt, hay quy cách đường chỉ may chắc chắn.

Thế nhưng, thật khó tin khi E-HSMT của Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long lại quy định một tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính bắt buộc và chỉ định cứng:

Nhãn hiệu: EAV

Hãng sản xuất: Nghe Nhìn Giáo Dục (Việt Nam)

Dưới góc nhìn của các chuyên gia đấu thầu và dệt may học đường, việc chỉ định cụ thể nhãn hiệu và hãng sản xuất thiết bị công nghệ số hóa lên một sản phẩm may mặc thông thường là một sự phi lý kỹ thuật và thiếu khách quan. Công ty Cổ phần Nghe Nhìn Giáo Dục là một doanh nghiệp chuyên hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, lập trình phần mềm và sản xuất xuất bản phẩm điện tử. Việc cơ quan quản lý nhà nước ấn định cụ thể nhãn hiệu độc quyền của một đơn vị chuyên về nghe nhìn kỹ thuật số cho một sản phẩm dệt may bảo hộ lao động thông thường là sự rập khuôn nguyên bản catalog thương mại của hãng phân phối. Tiêu chí này vô hình trung trở thành một "hàng rào kỹ thuật", trực tiếp ngăn cản các nhà thầu dệt may hoặc các đơn vị cung ứng trang bị bảo hộ y tế chính quy khác trên thị trường tham dự thầu rộng rãi.

Ma trận nhãn hiệu tại E-HSMT

Sự bất thường này không dừng lại ở chiếc áo blouse phòng thí nghiệm. Đi sâu rà soát toàn diện vào Danh mục hàng hóa mời thầu, có thể nhận thấy một ma trận nhãn hiệu EAV bao phủ dày đặc cả những thiết bị phi công nghệ khác. Điển hình tại STT 159 "Bộ học liệu điện tử Sinh học", và STT 216 "Bộ học liệu điện tử môn Tiếng Anh THPT", E-HSMT tiếp tục khóa chặt yêu cầu Nhãn hiệu EAV, Hãng sản xuất Nghe Nhìn Giáo Dục.

Việc đưa các thông số kỹ thuật mang tính đặc thù từ catalog của một đơn vị cung cấp vào hồ sơ mời thầu có thể làm giảm tính cạnh tranh của gói thầu. Điều này vô hình trung thu hẹp số lượng nhà thầu có khả năng đáp ứng, tạo ra sự hạn chế nhất định trong quá trình lựa chọn nhà thầu tại địa phương.

Kết quả đánh giá kỹ thuật tại Bảng số 04 cho thấy 4 nhà thầu tham dự đã bị loại, chỉ còn duy nhất một nhà thầu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Thực trạng này làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ hạn chế tính cạnh tranh và ảnh hưởng đến hiệu quả tiết kiệm ngân sách. Thiết nghĩ, cơ quan chức năng và thanh tra địa phương cần sớm xem xét, kiểm tra tính hợp lý của E-HSMT nhằm bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Giải mã "gọng kìm" pháp lý loại bỏ 6 đối thủ tại gói giáo dục trăm tỷ Vĩnh Long