Tổng thống Donald Trump ngày 18/8 cho biết ông quyết định hoãn áp mức thuế 50% đối với lượng hàng nhập khẩu từ Canada trị giá 20 tỷ USD trong vòng 3 ngày, sau khi hai nước đạt được một thỏa thuận vào phút chót.

Đàm phán tiếp diễn

Thông báo này, được ông Trump đăng tải trên nền tảng mạng xã hội của mình, giúp kéo dài thời gian đàm phán và tạm thời tránh làm gia tăng căng thẳng trong mối quan hệ vốn đã nhiều sóng gió giữa hai đồng minh lâu đời.

“Tôi đã tạm dừng áp thuế 50% đối với hàng hóa Canada, vốn dự kiến sẽ có hiệu lực vào 19/8, trong vòng 3 ngày, dựa trên thực tế là Canada và Mỹ, tùy thuộc vào việc hoàn tất các văn bản, đã đạt được thỏa thuận!”, ông Trump đăng trên Truth Social.

Nếu được thực thi như dự kiến vào lúc 0h01 sáng 19/8, các loại thuế nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến nhiều sản phẩm của Canada. Tuy nhiên, tác động chính trị có thể sẽ lớn hơn tác động kinh tế.

Canada đã đe dọa sẽ trả đũa bằng các mức thuế của riêng mình nếu Mỹ áp thuế mới, làm trầm trọng thêm cuộc chiến thương mại giữa hai quốc gia đã trao đổi hàng hóa và dịch vụ trị giá 880 tỷ USD trong năm ngoái.

Một tuyên bố của Nhà Trắng cho biết Canada đã cam kết loại bỏ các biện pháp mà chính quyền Tổng thống Trump cho là phân biệt đối xử với các mặt hàng xuất khẩu rượu, sữa và ô tô của Mỹ. Tuy nhiên, phía Canada chưa xác nhận ngay các cam kết này.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết trong một tuyên bố rằng hai bên đã đạt được “tiến bộ đáng kể” nhưng vẫn còn nhiều việc quan trọng phải làm, đồng thời xác nhận Canada đã đồng ý với việc trì hoãn 3 ngày trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra.

Văn phòng của ông Carney cho biết, trong hai ngày qua, ông và Tổng thống Trump đã hai lần điện đàm về tiến trình đàm phán, bao gồm một cuộc gọi vào chiều ngày 18/8, nhấn mạnh nỗ lực vào phút chót nhằm đạt được thỏa thuận.

Theo AP, cả hai nước đều có lý do để "lùi bước". Được biết, gần 72% hàng xuất khẩu của Canada trong năm ngoái là sang Mỹ. Trong khi đó, chính quyền ông Trump cũng sẽ đối mặt với rủi ro khi áp mức thuế mới cao - do các nhà nhập khẩu Mỹ phải trả và có thể chuyển chi phí sang người tiêu dùng thông qua giá cả tăng cao - ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Cử tri Mỹ vốn đã rất thất vọng khi chi phí sinh hoạt tăng cao.

Nỗ lực tìm ra lối thoát

Bà Candace Laing, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại Canada, cho biết trong một tuyên bố rằng việc trì hoãn áp thuế 3 ngày đã giúp các doanh nghiệp phần nào nhẹ nhõm, nhưng vẫn chưa thể mang lại sự chắc chắn như một thỏa thuận tạm thời đã được ký kết.

“Tình trạng lấp lửng này không phải là kết quả mà bất kỳ ai mong muốn”, bà nói, đồng thời kêu gọi các nhà đàm phán nhanh chóng đạt được thỏa thuận.

“Tôi nghĩ không bên nào thực sự muốn các mức thuế này có hiệu lực. Cả hai bên đều đang rất nỗ lực để tìm ra lối thoát”, ông Ryan Majerus, đối tác tại King & Spalding và là cựu quan chức thương mại Mỹ, nhận định trước khi thông báo hoãn áp thuế được đưa ra.

Cách tiếp cận của ông Trump đối với Canada đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với mối quan hệ hợp tác truyền thống giữa hai nước. Ông Trump đã áp thuế lên hàng hóa Canada - nhằm thúc đẩy sản xuất trở lại Mỹ - và nhiều lần đưa ra những phát ngôn gây tranh cãi về việc "biến Canada thành bang thứ 51 của Mỹ".

Tổng thống Trump đã lấy chính sách thuế quan làm trọng tâm cho chương trình nghị sự kinh tế nhiệm kỳ thứ hai của mình. Năm ngoái, ông áp thuế nhập khẩu hai con số đối với hầu hết các quốc gia, với lý do thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ là một tình trạng khẩn cấp quốc gia. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng Hai đã phán quyết rằng ông đã vượt quá thẩm quyền, bác bỏ các mức thuế này.

Vì vậy, ông Trump đã tìm kiếm các cơ sở pháp lý khác để áp thuế.

Để áp thuế lên Canada, ông Trump đã viện dẫn lại Đạo luật Thuế quan năm 1930, cụ thể là Điều 338.

Gần một thế kỷ trước, khi kinh tế Mỹ và thế giới rơi vào khủng hoảng, Quốc hội Mỹ đã thông qua luật thuế năm 1930, áp thuế lên hàng nhập khẩu từ khắp nơi trên thế giới. Được biết đến với tên gọi thuế Smoot-Hawley, đạo luật này nổi tiếng trong giới kinh tế và sử học vì đã hạn chế thương mại toàn cầu và làm trầm trọng thêm cuộc Đại Suy thoái.

Điều 338 cho phép Tổng thống áp thuế lên tới 50% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia có hành động phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ mà không cần điều tra để biện minh cho các mức thuế này, cũng không có giới hạn về thời gian áp dụng thuế.

Mỹ hiện đang tái đàm phán Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) mà ông Trump đã gây sức ép buộc các nước láng giềng phải chấp nhận trong nhiệm kỳ đầu. Việc đe dọa áp thuế theo Điều 338 giúp Mỹ có thêm đòn bẩy để yêu cầu Ottawa nhượng bộ thêm.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ - Trung Quốc đạt thỏa thuận thương mại hồi tháng 5/2026