Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, việc sử dụng nguồn vốn đầu tư công để phát triển hạ tầng cơ sở, đặc biệt là hạ tầng giao thông và các công trình văn hóa nông thôn, luôn đòi hỏi sự minh bạch, cạnh tranh và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế. Đây là nguyên tắc sống còn được quy định rõ tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Tuy nhiên, một hiện tượng mang dấu hiệu thiếu tính cạnh tranh khách quan vừa được ghi nhận qua dữ liệu đấu thầu tại địa bàn xã Tân Hưng, tỉnh Cà Mau.

Hiện tượng lạ tại các dự án hạ tầng cơ sở

Cụ thể, hồ sơ trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và các quyết định phê duyệt thể hiện, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang (Mã số doanh nghiệp: 2001274631, địa chỉ trụ sở tại đường Vành Đai, ấp Đồng Tâm, xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau) đã và đang nổi lên như một "hiện tượng" trong lĩnh vực xây lắp tại địa phương.

Tính đến ngày 9/6/2026, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 19 gói thầu với tư cách nhà thầu độc lập và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%, không ghi nhận bất kỳ một lần trượt thầu hay bị hủy thầu nào. Tổng giá trị các gói thầu mà Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang đã trúng lên tới 13.931.649.185 đồng. Điểm đáng chú ý nhất là có tới hơn 10,4 tỷ đồng trong tổng doanh thu này hoàn toàn đến từ các gói thầu được chủ đầu tư áp dụng hình thức "Chỉ định thầu".

Hầu hết nguồn việc dồi dào nói trên đều tập trung tại một số ít bên mời thầu quen thuộc, trong đó tiêu biểu nhất là Phòng Kinh tế xã Tân Hưng, tỉnh Cà Mau với 8 gói thầu liên tiếp được giao cho doanh nghiệp này thi công. Việc một doanh nghiệp liên tục được "chọn mặt gửi vàng" thông qua cơ chế chỉ định thầu trực tiếp, không phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các nhà thầu khác đã phần nào lý giải cho tỷ lệ thắng tuyệt đối của đơn vị này. Câu hỏi đặt ra là, liệu việc trao quyền thực hiện hàng loạt dự án cho một nhà thầu duy nhất có thực sự mang lại hiệu quả tối ưu cho dòng vốn ngân sách nhà nước?

Hàng loạt gói thầu chốt giá tiết kiệm... 5%

Không chỉ dừng lại ở tỷ lệ trúng thầu 100%, việc đi sâu vào phân tích các thông số tài chính từ hồ sơ gốc còn bộc lộ một sự trùng hợp mang tính hệ thống. Tại hàng loạt gói thầu do Phòng Kinh tế xã Tân Hưng làm chủ đầu tư, biên độ giảm giá thương thảo luôn dừng lại ở một tỷ lệ phần trăm cố định.

Chỉ tính riêng trong một ngày 08/01/2026, cơ quan này đã ban hành liên tiếp 4 quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang. Bóc tách dữ liệu cho thấy, tại gói thầu số 04 về thi công xây dựng dự án Tuyến đường kênh 9 Lù, ấp Tân Hòa (Quyết định số 11/QĐ-PKT), giá dự toán của gói thầu là 1.353.696.442 đồng, sau thương thảo, giá chỉ định thầu chốt ở mức 1.286.011.000 đồng. Kết quả tính toán cho thấy tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước đạt mức 5,00%.

Tiếp đó, tại gói thầu số 04 thuộc dự án Xây dựng nhà bia ghi danh (Quyết định số 12/QĐ-PKT), mức giá đưa ra mời thầu là 1.493.890.741 đồng, giá trúng thầu được phê duyệt là 1.419.196.000 đồng, tỷ lệ tiết kiệm tiếp tục lặp lại chính xác con số 5,00%.

Kịch bản này không hề thay đổi tại gói thầu số 04 thi công xây dựng dự án Tuyến đường Cựa Gà, ấp Cái Giếng (Quyết định số 10/QĐ-PKT), với giá gói thầu 428.801.593 đồng và giá trúng thầu 407.361.000 đồng. Một lần nữa, tỷ lệ giảm giá lại đúng bằng 5,00%. Thậm chí, ở gói thầu số 04 về Xây dựng 04 phòng kho lưu trữ (Quyết định số 14/QĐ-PKT) trị giá 1.142.213.100 đồng, doanh nghiệp cũng trúng với giá 1.085.102.000 đồng, tiếp tục "đóng khung" ở mức 5,00%.

Đáng nói hơn, không chỉ có mức tiết kiệm 5,00%, trước đó vào ngày 30/12/2025, tại Quyết định số 20/QĐ-PKT về việc Sửa chữa Cầu ngã ba Ông Tài, giá gói thầu đưa ra là 75.265.000 đồng và giá trị trúng thầu cũng là 75.265.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ở gói thầu này bằng 0,00%, nghĩa là ngân sách nhà nước không tiết giảm được bất kỳ một đồng nào.

Góc nhìn chuyên gia về tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế

Sự xuất hiện của hàng loạt con số giảm giá mang tính "lập trình" tại cùng một địa phương đã đặt ra nhiều góc nhìn đa chiều về công tác quản lý tài sản công. Bản chất của đấu thầu là thông qua cạnh tranh để lựa chọn nhà thầu có năng lực tốt nhất với chi phí hợp lý nhất. Việc các gói thầu thiếu vắng yếu tố cạnh tranh, dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt hoặc bị rập khuôn theo một công thức cứng nhắc, cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Phân tích hiện tượng này, Chuyên gia đấu thầu Đào Giang nhận định, theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu không chỉ là chọn được nhà thầu thi công mà còn phải đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc một chuỗi gói thầu xây lắp hạ tầng công cộng liên tục được phê duyệt chỉ định thầu cho một doanh nghiệp với biên độ giảm giá cố định chính xác 5,00% hoặc 0,00% là biểu hiện rất hiếm gặp trên thị trường đấu thầu.

Chuyên gia Đào Giang nhấn mạnh: "Khi dòng vốn ngân sách được giải ngân thông qua các quy trình chỉ định thầu, thiếu vắng sự cạnh tranh trực tiếp từ các nhà thầu đối thủ bằng các bộ hồ sơ E-HSDT, giá trúng thầu thường phụ thuộc phần lớn vào định mức chủ quan. Nếu quy trình lập dự toán và thương thảo giá không bám sát vào những biến động thực tế của chi phí nhân công, vật liệu trên thị trường, mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả kinh tế sử dụng vốn đầu tư công sẽ bị suy giảm".

Việc rà soát lại quy trình thương thảo, đánh giá năng lực thực tế của nhà thầu và tính minh bạch trong quá trình phê duyệt là điều cần thiết để đảm bảo từng đồng vốn ngân sách được chi tiêu một cách xứng đáng.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Dấu hỏi từ quy trình giấu kín thông tin đấu thầu hàng trăm ngày ở xã Tân Hưng

​