Công an TP Hà Nội mới đây khởi tố Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi), chủ lò mổ tập trung Vạn Phúc tại xã Nam Phù, Hà Nội về hành vi Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Cùng tội danh là bị can Đỗ Văn Thanh, Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát.

Trong vụ án này, 3 cán bộ Chi cục chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội bị khởi tố về tội Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản gồm Lê Ngọc Anh (52 tuổi), Trạm trưởng Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ cùng 2 cấp dưới là Nguyễn Phong Nam, (43 tuổi) và Nguyễn Thị Phương Lan (42 tuổi). Riêng đối tượng Vũ Kim Tuấn (53 tuổi), cán bộ Chi cục chăn nuôi thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ, bị khởi tố về tội Giả mạo trong công tác.

Các bị can trên bị khởi tố liên quan đường dây thu gom lợn bệnh từ tại các tỉnh như: Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội giết mổ tập trung và đưa ra tiêu thụ trên thị trường, với số lượng lên tới 3600 con, tương đương với khoảng 300 tấn.

Viết giả khoảng trên 100 tờ giấy chứng nhận kiểm dịch

Điều tra ban đầu cho thấy, Nguyễn Thị Hiền là chủ cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, thành phố Hà Nội) đã có hành vi giết mổ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi. Đây là một lò mổ cung cấp lượng thịt lợn lớn chủ yếu cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và các cung ty cung cấp thực phẩm lớn của Thành phố Hà Nội.

Hiền cùng một số đối tượng đã cấu kết chặt chẽ, hình thành đường dây khép kín từ khâu thu gom lợn bệnh tại các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang vận chuyển về Hà Nội, giết mổ tập trung và đưa ra tiêu thụ trên thị trường. Bên cạnh đó, các đối tượng đã móc nối với một số cán bộ kiểm dịch để bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc, cho phép lợn bệnh, thậm chí lợn đã chết được đưa vào giết mổ.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các đối tượng đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn). Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Cơ quan công an đã thu giữ số hàng hoá của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Qua kiểm tra, các cán bộ đơn vị phát hiện, một số sản phẩm thịt của công ty dương tính với dịch tả châu Phi. Đại diện Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát đồng thời khai nhận đã cung cấp thực phẩm cho các trường học ở Hà Nội.

Hiện Công an TP Hà Nội đang rà soát từ hàng trăm trường tiểu học và trường mầm non trên địa bàn thành phố có liên quan đến đường dây đưa thịt lợn bệnh vào vào bếp ăn.

Đáng chú ý, một số cán bộ kiểm dịch đã thông qua việc cấp hơn 100 giấy chứng nhận kiểm dịch giả đã giúp hợp thức hóa nguồn thịt lợn bệnh này. Theo cán bộ điều tra, lợi dụng sự lỏng lẻo của cơ quan quản lý nhà nước, thiếu trách nhiệm của cán bộ kiểm dịch, các cán bộ tỉnh ngoài như Phú Thọ đã cấp giấy chứng nhận kiểm dịch giả để đưa cho các đối tượng làm giả, viết giả ra khoảng trên 100 tờ. Việc lợi dụng chức vụ để trục lợi, đồng thời giả mạo hồ sơ, tài liệu là hành vi đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm nghiêm trọng đến hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước.

Tại cơ quan công an, Trạm trưởng trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ, Chi cục chăn nuôi thuỷ sản và thú y Hà Nội khai nhận, các cơ sở giết mổ lợn đều chủ động cảm ơn. "Thấy lương anh em thấp quá nên người ta cảm ơn thì đồng ý cho anh em có thêm nguồn thu. Cán bộ lương trung bình 6 triệu đồng, không đủ sống", người này trình bày.

Xử lý thế nào?

Dưới góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, hành vi phạm tội của các bị can không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh mà còn vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội, coi thường tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng, trong đó có rất nhiều người là học sinh, thậm chí là các trường mầm non, tiểu học...

Dẫn Luật An toàn thưc phẩm, luật sư Cường cho biết, Luật an toàn thực phẩm cũng nghiêm cấm hành vi: “Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm.”( khoản 4, Điều 5); “7. Cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả kiểm nghiệm thực phẩm”; “8. Che dấu, làm sai lệch, xóa bỏ hiện trường, bằng chứng về sự cố an toàn thực phẩm hoặc các hành vi cố ý khác cản trở việc phát hiện, khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm.”.

Kết quả xác minh bước đầu của cơ quan chức năng, trong đường dây phạm tội khép kín này có 3 nhóm đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật gồm: các đối tượng mua gom lợn mắc dịch bệnh, chủ lò mỏ và các đối tượng thuộc cơ quan quản lý nhà nước về thú y. Cả 3 nhóm đối tượng này đều có các hành vi vi phạm điều cấm của Luật an toàn thực phẩm.

Bởi vậy, với các đối tượng có chủ đích đi mua lợn mắc dịch bệnh để bán “cho có lợi nhuận cao”, hoặc các đối tượng biết là dịch bệnh nhưng vì hám lợi mà vẫn bán, giúp sức cho việc mua bán (ví dụ như đơn vị chăn nuôi biết là lợn dịch bệnh, phải thông báo cho cơ sở thú y để tiêu hủy nhưng không tiêu hủy lại mang bán), các chủ lò mổ và những người có liên quan đến hoạt động vận chuyển, giết mổ phải tiêu thụ biết rõ lợn mắc bệnh dịch nhưng vẫn thực hiện các hành vi mua gom, giết mổ và mang đi tiêu thụ sẽ bị xử lý hình sự chung một tội danh là tội vi phạm phạm quy quy định về an toàn thực phẩm theo quy định tại điều 317 bộ luật hình sự.

Hành vi vi phạm phạm tội của các bị can được quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 317 Bộ luật hình sự là: “b) Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm mà biết là có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy mà sản phẩm trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;”.

Hành vi vi phạm phạm tội của các bị can vi phạm quy định về an toàn thực phẩm trong vụ án này được xác định là có tổ chức nên mức xử phạt thấp nhất là 3 năm tù phải mức cao nhất là 20 năm tù. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm. Toàn bộ số tiền thu lợi bất chính sẽ bị tịch thu để xung vào công quỹ nhà nước, ngoài ra khi xử lý thì tòa án còn có thể phạt tiền đối với các đối tượng này là hình phạt bổ sung.

Điều đáng chú ý trong vụ án này là khi bị bắt giữ, các đối tượng khai nhận cho rằng do mua bán giết mổ lợn mắc bệnh dịch sẽ có lợi nhuận cao hơn là lợn khỏe nên vì hám lợi các đối tượng này đã thực hiện hành vi phạm tội. Lời thú tội này là rất đáng lên án vì động cơ phạm tội là đê hèn, là ích kỷ, chỉ vì hám lợi mà các đối tượng này sẵn sàng xem nhẹ sức khỏe, thậm chí tính mạng của người khác.

Hiện nay cơ quan chức năng đã thu giữ được rất nhiều mẫu vật chứng chứng minh lợn mắc bệnh dịch, thu giữ được rất nhiều tài liệu chứng cứ để chứng minh tội phạm, các đối tượng cũng đã thừa nhận hành vi phạm tội nên khi lượng hình, tòa án sẽ làm căn cứ để kết tội đối với các bị can, đồng thời sẽ áp dụng hình phạt nghiêm khắc.

Cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ những người bán lợn cho nhóm đối tượng này. Đối với các tổ chức cá nhân chăn nuôi nếu biết lợn của mình mắc dịch bệnh truyền nhiễm nhưng không thông báo cho thú y địa phương để tiêu hủy mà lại bán cho thương lái thì đây cũng là hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, người bán lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi cũng sẽ bị xem xét xử lý hình sự theo quy định tại điều 317 bộ luật hình sự.

Ngoài hành vi của chủ lò mộ, những người giúp sức cho việc mua gom lợn bệnh dịch để giết mổ bị xử lý Tội vi phạm về an toàn thực phẩm theo Điều 317 BLHS thì những người cán bộ thuộc Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội có hành vi cấp giấy tờ giả về giấy chứng nhận kiểm dịch cũng sẽ bị xử lý về tội giả mạo trong công tác theo quy định tại điều 359 bộ luật hình sự với mức hình phạt thấp nhất là một năm tù và mức hình phạt cao nhất có thể tới 20 năm tù.

Điều đáng chú ý trong vụ án này là lời khai của một số bị can bị xử lý về tội giả mạo trong công tác thừa nhận là do thu nhập thấp nên nhắm mắt làm ngơ, thực hiện hành vi giả mạo trong công tác để được hưởng lợi, cơ quan điều tra sẽ làm rõ yếu tố vụ lợi trong vụ án này là động cơ phạm tội hay có thể xử lý thành một tội danh độc lập là tội nhận hối lộ.

Trong trường hợp có sự thỏa thuận giữa các bên về việc buôn lậu quản lý để hưởng lợi, những cán bộ này sẽ bị xử lý thêm một tội nữa là tội nhận hối lộ. Còn trường hợp không có sự thỏa thuận về lợi ích được hưởng, công việc sẽ làm, số tiền nhận được coi là vụ lợi và sẽ bị xử lý về một tội danh là tội giả mạo trong công tác. Còn trường hợp số tiền nhận do sự thỏa thuận là cấp giấy tờ giả hoặc bỏ qua sai phạm để được hưởng tiền sẽ xử lý thêm tội đưa hối lộ và nhận hối lộ với các bên. Đây là vụ việc phức tạp, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật luật.

“Các bị can bị xử lý về tội giả mạo trong công tác đã bao biện cho hành vi vi phạm pháp luật của mình là do lương thấp, cuộc sống khó khăn nên kiếm thêm. Tuy nhiên kiếm thêm bằng cách cấp giấy tờ giả, xác nhận dấu kiểm dịch động vật, xác nhận thực phẩm an toàn để các đối tượng tuần thực phẩm bẩn ra thị trường, đây là suy nghĩ và hành vi rất nguy hiểm.

Các cán bộ này là chốt chặn cuối cùng để bảo vệ sức khỏe của nhân dân, chỉ vì thêm vài đồng thu nhập, các đối tượng sẵn sàng bán rẻ lương tâm, xem nhẹ trách nhiệm mà đảng và nhà nước đã giao phó, để người dân vào trận thực phẩm bẩn, tiếp tay cho các đối tượng bất lương trục lợi. Hành vi của các đối tượng này phải làm rõ để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật”, luật sư Cường nêu ý kiến.