Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, hồ sơ năng lực thực tế của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina đang bộc lộ những điểm nghẽn về mặt logic và số học. Quá trình bóc tách dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy doanh nghiệp này sở hữu một lịch sử trúng thầu đồ sộ, với tỷ lệ thắng thầu đạt mức 89,21%. Cụ thể, trong tổng số 102 gói thầu đã tham gia, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina được xướng tên trúng thầu tới 91 gói, tổng giá trị ghi nhận lên tới hơn 55,1 tỷ đồng.
Năng lực nhân sự gánh 4 công trường thi công song song
Khi đi sâu rà soát năng lực doanh nghiệp do ông Đặng Thanh Bằng làm người đại diện theo pháp luật, một bức tranh hoàn toàn đối lập hiện ra. Dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và hồ sơ kê khai trên mạng đấu thầu cho thấy, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina đăng ký quy mô nhân sự hữu cơ vô cùng mỏng. Nghịch lý bắt đầu bộc phát mạnh mẽ vào thời điểm tháng 6/2026, khi doanh nghiệp có nhân sự đăng ký hạn chế liên tiếp ký hợp đồng triển khai đồng thời 4 dự án xây lắp hạ tầng công ích quy mô lớn trên địa bàn hai phường Đông Hưng Thuận và Trung Mỹ Tây thuộc TP HCM.
Bằng chứng số liệu từ các quyết định phê duyệt và biên bản mở thầu ghi nhận 4 đại dự án đang được Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina thi công song song bao gồm:
Thứ nhất, Gói thầu Sửa chữa, Cải tạo Văn phòng khu phố phường Đông Hưng Thuận: Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 93/QĐ-VP ngày 02/06/2026 do ông Lê Duy Giáp, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Đông Hưng Thuận ký, ghi nhận giá trúng thầu là 1.643.893.766 đồng.
Thứ hai, Gói thầu Sửa chữa, thay thế bảng tên đường, hẻm trên địa bàn phường Trung Mỹ Tây: Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 115/QĐ-QLDA ngày 30/06/2026 do ông Phan Cường, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trung Mỹ Tây ký ban hành, ghi nhận giá trúng thầu là 4.264.786.386 đồng.
Thứ ba, Gói thầu Sửa chữa, cải tạo Trường Mầm non Sơn Ca 4: Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 94/QĐ-QLDA ngày 23/06/2026 cũng do ông Phan Cường ký xác nhận, với giá trúng thầu là 4.331.969.661 đồng.
Thứ tư, Gói thầu Sửa chữa, cải tạo Trường Tiểu học Trần Quang Cơ: Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 95/QĐ-QLDA ngày 23/06/2026 do ông Phan Cường ký, ghi nhận giá trúng thầu là 4.372.628.593 đồng.
Tổng trị giá của 4 công trường thi công đồng loạt này vượt mốc 14,6 tỷ đồng. Bài toán năng lực được đặt ra: Với quy mô đăng ký hữu cơ mỏng chỉ 5 nhân sự, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina làm cách nào để phân bổ đầy đủ lực lượng nhân sự chủ chốt túc trực tại 4 công trường khác biệt về không gian địa lý?
Theo quy định nghiêm ngặt của pháp luật xây dựng, mỗi công trình bắt buộc phải có ít nhất một Chỉ huy trưởng công trường, đội ngũ cán bộ giám sát an toàn lao động, cán bộ kỹ thuật và lực lượng nhân công trực tiếp thi công. Sự việc đòi hỏi vai trò giám sát, hậu kiểm khắt khe từ phía Chủ đầu tư để loại trừ nguy cơ mượn danh nhân sự ảo để vượt qua khâu chấm thầu, hoặc có dấu hiệu chuyển nhượng phần lớn khối lượng công việc cho các đội thợ bên ngoài thi công trái phép.
Trách nhiệm giải trình trong mô hình hành chính mới
Đánh giá về vấn đề dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập - Đoàn Luật sư TP HCM phân tích, sự việc của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Hồng Hà Vina không còn là câu chuyện năng lực của một doanh nghiệp đơn lẻ, mà nó phản ánh trực tiếp lỗ hổng trong khâu thẩm định và hậu kiểm của các chủ đầu tư. Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh, từ ngày 01/07/2025, cả nước đã chính thức bước vào kỷ nguyên quản lý hành chính mới theo mô hình tinh gọn 2 cấp (Cấp Tỉnh và Cấp Xã), bãi bỏ hoàn toàn cấp trung gian. Sự tinh gọn này trao quyền tự chủ tài chính và quyền tự quyết rất lớn cho chính quyền cấp cơ sở. Tuy nhiên, quyền lực phân cấp càng rộng thì cơ chế giám sát ngược và trách nhiệm giải trình pháp lý cá nhân lại càng phải khắt khe.
Theo phân tích của Luật sư, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nghiêm ngặt việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả và cá nhân hóa trách nhiệm của người đứng đầu chủ đầu tư. Việc Tổ chuyên gia chấm đạt cho một bộ hồ sơ năng lực của nhà thầu có quy mô nhân sự hữu cơ cực kỳ mỏng manh (chỉ đăng ký 5 nhân viên hữu cơ trên hệ thống) nhưng liên tiếp gánh vác hàng chục tỷ đồng thi công xây lắp cùng một thời điểm là một điểm nghẽn nghiêm trọng cần thanh tra làm rõ. Dưới lăng kính pháp lý, các cơ quan chức năng cần thiết phải thực hiện kiểm tra chéo nhật ký thi công thực tế tại hiện trường, rà soát hợp đồng lao động, đối chiếu sổ bảo hiểm xã hội của đội ngũ kỹ sư và dòng tiền thanh toán thực tế để xác minh có hay không hành vi sử dụng nhân sự chủ chốt ảo "trên giấy" nhằm đối phó khi chấm thầu, bảo đảm tính nghiêm minh tuyệt đối của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.
Từ những dữ liệu nguyên bản thu thập được, bài toán trách nhiệm quản lý dòng vốn đầu tư công được quy chiếu trực tiếp về các Chủ đầu tư. Tại các gói thầu nêu trên, trách nhiệm giải trình trực tiếp thuộc về ông Lê Duy Giáp, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Đông Hưng Thuận, cùng ông Phan Cường, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trung Mỹ Tây.
Tiến trình ra quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu của người đứng đầu các đơn vị này ghi nhận rõ:
Quyết định phê duyệt số 93/QĐ-VP ngày 02/06/2026 do ông Lê Duy Giáp ký ban hành, phê duyệt Hồng Hà Vina trúng thầu gói thầu Xây lắp tại phường Đông Hưng Thuận với giá 1.643.893.766 đồng.
Quyết định phê duyệt số 115/QĐ-QLDA ngày 30/06/2026 do ông Phan Cường ký ban hành, phê duyệt Liên danh Hồng Hà Vina + Phú An Khang trúng thầu gói sửa chữa bảng tên đường tại phường Trung Mỹ Tây với giá 4.264.786.386 đồng.
Quyết định phê duyệt số 94/QĐ-QLDA ngày 23/06/2026 do ông Phan Cường ký ban hành, phê duyệt Hồng Hà Vina trúng thầu gói cải tạo trường Mầm non Sơn Ca 4 với giá 4.331.969.661 đồng.
Quyết định phê duyệt số 95/QĐ-QLDA ngày 23/06/2026 do ông Phan Cường ký ban hành, phê duyệt Hồng Hà Vina trúng thầu gói cải tạo Trường Tiểu học Trần Quang Cơ với giá 4.372.628.593 đồng.
Với tổng giá trị các công trường thi công đồng loạt vượt mốc 14,6 tỷ đồng, việc nhà thầu thi công có đảm bảo đúng thành phần nhân sự chủ chốt trực tiếp giám sát, thi công tại công trường như cam kết điện tử hay không, chất lượng công trình dân dụng công ích và trường học cho học sinh có bị ảnh hưởng bởi việc dàn trải năng lực hay không, là những câu hỏi bắt buộc người đứng đầu cơ quan phê duyệt kết quả thầu phải trả lời minh bạch, sòng phẳng trước các cơ quan chức năng và dư luận xã hội.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
Trách nhiệm giải trình và chế tài nghiêm khắc đối với hành vi sử dụng nhân sự ảo, chuyển nhượng thầu trái phép
Sự minh bạch và toàn vẹn của một dự án đầu tư công phụ thuộc hoàn toàn vào việc nhà thầu phải huy động đúng năng lực thực chất (nhân sự, máy móc, tài chính) như đã cam kết trong hồ sơ dự thầu. Hệ thống pháp luật đấu thầu hiện hành, với hạt nhân là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15), đã thiết lập những rào cản pháp lý chặt chẽ nhằm ngăn chặn triệt để các hành vi lách luật, mượn hồ sơ ảo hay chuyển nhượng thầu trái phép.
Cơ sở pháp lý then chốt đầu tiên là Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, quy định rất rõ các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến hành vi gian lận và chuyển nhượng thầu. Việc một doanh nghiệp cố ý cung cấp thông tin không trung thực về năng lực nhân sự, mượn bằng cấp, chứng chỉ của cá nhân không làm việc thực tế tại đơn vị để đưa vào hồ sơ dự thầu nhằm qua mặt Tổ chuyên gia bị khép vào hành vi gian lận quy định tại khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu. Nghiêm trọng hơn, hành vi chuyển nhượng thầu trái phép (bán thầu) quy định tại khoản 8 Điều 16 Luật Đấu thầu được định nghĩa là việc nhà thầu trúng thầu chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu vượt mức tối đa cho phép, hoặc giao toàn bộ công trình cho các tổ đội bên ngoài thi công mà không trực tiếp điều hành, quản lý.
Để siết chặt khâu kiểm soát năng lực, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định rất cụ thể về quy trình đánh giá và làm rõ hồ sơ dự thầu qua mạng. Đối với các gói thầu đấu thầu trong nước, tổ chuyên gia sẽ đánh giá nội dung nhân sự chủ chốt và thiết bị chủ yếu dựa trên cam kết trong đơn thầu trước. Sau khi xếp hạng tài chính, nhà thầu xếp hạng thứ nhất mới bị đánh giá chi tiết tài liệu nhân sự, thiết bị đính kèm. Trường hợp tài liệu kê khai không đáp ứng, chủ đầu tư cho phép nhà thầu làm rõ, bổ sung hoặc thay thế đối với từng vị trí nhân sự chủ chốt, thiết bị chủ yếu tối đa 02 lần. Tuy nhiên, pháp luật loại trừ hoàn toàn quyền tự sửa sai này nếu nhà thầu có hành vi cố ý kê khai không trung thực trong hồ sơ dự thầu nhằm làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu; khi đó, nhà thầu không được phép thay thế nhân sự/thiết bị khác, hồ sơ dự thầu bị loại trực tiếp và nhà thầu bị xử lý về hành vi gian lận.
Chế tài xử phạt đối với các hành vi này là vô cùng nghiêm khắc theo quy định tại Điều 133 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP:
Cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 03 năm đến 05 năm đối với hành vi gian lận quy định tại khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu.
Cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 01 năm đến 03 năm đối với hành vi chuyển nhượng thầu trái phép quy định tại khoản 8 Điều 16 Luật Đấu thầu.
Nhà thầu vi phạm còn bị khóa tài khoản đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Nếu hành vi gian lận, chuyển nhượng thầu gây hậu quả nghiêm trọng, cá nhân vi phạm hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Đồng thời, để chuẩn hóa công tác quản lý và hậu kiểm, Thông tư số 79/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành yêu cầu áp dụng triệt để các biểu mẫu điện tử trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Mọi bước đánh giá, Biên bản đối chiếu tài liệu (Phụ lục 4A) hay Biên bản thương thảo hợp đồng (Phụ lục 4B) đều phải được số hóa và lưu vết điện tử rõ ràng.
Bên cạnh đó, pháp luật đặt gánh nặng giải trình và hậu kiểm thực tế lên vai Chủ đầu tư. Theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 12/CT-TTg, người đứng đầu cơ quan phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu phải chịu trách nhiệm cá nhân hóa toàn diện. Đối với các gói thầu chỉ định thầu rút gọn hoặc nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều gói thầu trong cùng thời điểm, Chủ đầu tư có trách nhiệm bắt buộc phải rà soát chặt chẽ việc bố trí, huy động nguồn lực thực tế (nhân sự, thiết bị, tài chính...) và giải pháp kỹ thuật của nhà thầu nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình (theo Chỉ thị số 12/CT-TTg). Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Chủ đầu tư phải có biện pháp tăng cường giám sát, kiểm soát thực địa; nếu phát hiện nhà thầu không bố trí đúng Chỉ huy trưởng, kỹ sư và lực lượng công nhân như đã cam kết, Chủ đầu tư phải ngay lập tức xử lý vi phạm hợp đồng, đình chỉ thi công, tịch thu bảo đảm thực hiện hợp đồng và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm minh theo đúng kỷ cương pháp luật.