Liên quan vụ tai nạn ở Đắk Lắk khiến nam sinh lớp 12 tử vong và cựu thiếu tá CSGT bị khởi tố, PV Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội xung quanh các vấn đề pháp lý.

Có căn cứ khởi tố cựu thiếu tá CSGT

Theo Luật sư Cường, theo dõi sự việc qua clip cho thấy nam sinh điều khiển xe máy với tốc độ rất cao dẫn đến tai nạn giao thông và đã tự tử vong. Đáng chú ý là cán bộ CSGT điều khiển phương tiện đi phía sau phát hiện ra nhưng không cứu giúp nên người này đã bị xử lý kỷ luật ở mức cao nhất là tước danh hiệu công an nhân dân và bị khởi tố về tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

Với những gì diễn ra qua clip và kết quả xác minh bước đầu từ phía cơ quan chức năng, việc cơ quan chức năng tước danh hiệu công an nhân dân và khởi tố cựu thiếu tá CSGT Nguyễn Quang Hoàng về hành vi không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là có căn cứ.

Theo quy định của pháp luật, cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là trách nhiệm pháp lý chứ không đơn giản chỉ là vấn đề đạo đức xã hội. Đặc biệt là với người có chức vụ quyền hạn, có hiểu biết pháp luật, có khả năng cứu giúp người khác nhưng cố tình không cứu giúp dẫn đến nạn nhân tử vong, đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật đến mức bị xử lý hình sự.

Luật sư Cường cho biết, trong tình huống nêu trên, nam sinh đi xe ô tô với tốc độ cao nếu do bị CSGT truy đuổi thì hành vi truy đuổi này cũng không đúng pháp luật. Cơ quan chức năng xác định người này đã không ra hiệu lệnh dừng xe để kiểm tra hành chính mà lại tự ý truy đuổi dẫn đến nam sinh điều khiển xe với tốc độ cao để bỏ chạy rồi tai nạn xảy ra. Đây là hành vi vi phạm điều lệnh công an nhân dân, vi phạm pháp luật nên cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ để xem xét xử lý về hành vi này, nếu có căn cứ cho rằng đã có hành vi vô ý làm chết người hoặc lạm dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ có thể sẽ khởi tố thêm tội danh nữa để điều tra xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với hành vi không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng đã rất rõ ràng thể hiện qua clip. CSGT nhìn thấy rõ xe của thanh niên bị tai nạn, hoàn toàn có thể cứu giúp nhưng đã quay xe bỏ đi để mặc nạn nhân thương tích nghiêm trọng dẫn đến tử vong.

Trong trường hợp được cứu giúp kịp thời có thể cứu mạng được nam thanh niên này, tuy nhiên người thi hành công vụ này đã không thực hiện trách nhiệm pháp lý. Điều đáng trách là người này lại là người thực thi pháp luật, có am hiểu pháp luật, đồng thời lại là người gây ra vụ việc. Chính vì vậy sau khi clip được đăng tải trên mạng xã hội, nhiều người rất bức xúc, bất bình về hành vi của người này, làm ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng công an nhân dân và có dấu hiệu vi phạm pháp luật nên cơ quan điều tra khởi tố vụ án đồng thời cơ quan chức danh hiệu công an nhân dân để xử lý và cần thiết và có căn cứ.

Cơ quan chức năng đang xác định cựu CSGT này là người không cứu giúp khi theo quy định pháp luật và nghề nghiệp, người này có nghĩa vụ phải cứu giúp nên cựu cảnh sát giao thông này phải đối mặt với khung hình phạt là phạt tù từ 1 năm đến 5 năm theo Điều 132 Bộ luật hình sự quy định tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

Xe nam sinh bị “độ” gấp 3 lần, chủ phương tiện có bị xử lý?

Nói về thông tin xe 50 cc của nam sinh bị 'độ' lên gấp 3 lần, luật sư Cường cho biết, theo Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024, chủ phương tiện không được cải tạo trái phép xe cơ giới. Cụ thể, khoản 11, Điều 9 nêu rõ các hành vi bị nghiêm cấm: “Cải tạo trái phép; cố ý can thiệp làm sai lệch chỉ số trên đồng hồ báo quãng đường đã chạy của xe ô tô; cắt, hàn, tẩy xóa, đục sửa, đóng lại trái phép số khung, số động cơ của xe cơ giới, xe máy chuyên dùng”. Hành vi thay đổi khung, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe còn có thể bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 168 với mức phạt từ 4 đến 6 triệu đồng.

Cùng với đó, đến nay, cơ quan chức năng có căn cứ xác định nam thanh niên đã độ xe và điều khiển phương tiện với tốc độ cao, phát hiện sự việc có dấu hiệu vi phạm hành chính nên CSGT là Nguyễn Quang Hoàng với dùng xe đặc chủng đuổi theo. Không thể xác định được nam sinh này tăng tốc độ là do bị đuổi hay là do hành vi bột phát của cá nhân do nạn nhân đã tử vong. Tuy nhiên trong tình huống này cũng có thể xem xét áp dụng xác định tình tiết người bị hại có lỗi một phần là cơ sở để giảm nhẹ trách nhiệm hình phạt cho bị can khi tòa án lượng hình.

Ngoài ra, bị can có thời gian công tác trong lực lượng vũ trang, nếu được tặng bằng khen, huân huy chương cũng được xem xét là tình tiết giảm nhẹ một phần trách nhiệm hình sự.

Việc quyết định hình phạt cụ thể do tòa án quyết định trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ của hành vi phạm tội, căn cứ vào nhân thân người phạm tội và các tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Vụ việc này là bài học đối với nhiều thanh thiếu niên và ý thức chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông đường bộ. Đồng thời cũng là bài học cho người thi hành công vụ và những người khác trong việc cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

Nam sinh dù có vi phạm hành chính, có thiếu ý thức chấp hành pháp luật nhưng bị tai nạn giao thông cũng cần phải được cứu giúp. Nếu người bị tai nạn giao thông được cứu giúp kịp thời có thể đã cứu được tính mạng. Trong tình huống này có thể cảnh sát giao thông đã thực hiện việc truy đuổi không đúng điều lệnh, không có hiệu lệnh dừng xe trước đó và lo sợ bị kỷ luật nên đã bỏ chạy, bỏ mặc nạn nhân vụ tai nạn giao thông. Cái giá phải trả của cán bộ cảnh sát giao thông này là rất lớn, sẽ là bài học cảnh tỉnh cho nhiều người về ứng xử khi thi hành công vụ và ứng xử khi gặp những tình huống rủi ro nguy hiểm trong xã hội.