Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, một trong những nguyên nhân căn cốt dẫn đến việc tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước tại các gói thầu độc lập của Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú chạm mức "đáy" 1% bắt nguồn từ cục diện tham gia dự thầu. Dữ liệu trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia làm lộ diện một mối quan hệ song hành đặc biệt giữa nhà thầu này và Công ty TNHH Một thành viên Hà Minh (Mã số thuế: 3800710484). Hai doanh nghiệp này thiết lập một trạng thái đan xen kỳ lạ: Vừa là đối tác liên danh mật thiết, vừa là đối thủ cạnh tranh trực tiếp thường xuyên của nhau trên thị trường mua sắm công tại địa phương.

Đối thủ duy nhất tại gói thầu tiết kiệm 1% lại là đối tác liên danh quen thuộc

Quay trở lại diễn biến đấu thầu tại gói thầu "Thi công xây dựng gói Xây lắp 01 thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng một số tuyến đường giao thông hiện hữu thuộc khu vực Tân Đồng (cũ)" do Phòng Kinh tế, hạ tầng và Đô thị phường Bình Phước làm chủ đầu tư. Khi đóng thầu, danh sách nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu hiển thị duy nhất 2 cái tên: Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú và Công ty TNHH Một thành viên Hà Minh.

Kết quả đánh giá của đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Tư vấn đấu thầu E-Bidding ghi nhận cả hai nhà thầu đều vượt qua mọi hàng rào kỹ thuật, năng lực và kinh nghiệm với điểm số tuyệt đối. Tuy nhiên, tại bước mở hồ sơ đề xuất tài chính, một kịch bản thiếu tính cạnh tranh về giá đã diễn ra. Công ty TNHH Một thành viên Hà Minh nộp hồ sơ hợp lệ nhưng lại đưa ra mức giá dự thầu lên tới 11.181.742.245 đồng – một mức giá "sát vách" so với giá dự toán 11.224.974.073 đồng (chỉ giảm giá khoảng 43 triệu đồng). Chính việc đối thủ bỏ giá quá cao đã tạo điều kiện thuận lợi để Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú chỉ cần giảm giá nhẹ xuống mức 11.112.725.145 đồng là chắc chắn giành vị trí xếp hạng thứ nhất để trúng thầu.

Sự trùng hợp này không phải là ngẫu nhiên nếu lật lại lịch sử quan hệ giữa hai nhà thầu. Hệ thống lưu vết cho thấy, Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú và Công ty TNHH Một thành viên Hà Minh đã từng liên danh cùng nhau trong tổng cộng 4 gói thầu xây lắp hạ tầng và đạt tỷ lệ trúng thầu rất cao (thắng 3 gói, trượt 1 gói). Ngược lại, ở vai trò đối thủ cạnh tranh, hai đơn vị này đã đụng độ trực tiếp nhau tại 7 gói thầu khác nhau. Kết quả của những cuộc đối đầu này mang tính áp đảo tuyệt đối khi Thọ Phú thắng tới 6 gói và Hà Minh chỉ thắng duy nhất 1 gói.

Nhận diện dấu hiệu bất thường dưới góc nhìn chuyên gia

Việc các doanh nghiệp vừa bắt tay liên danh ở dự án này, vừa đóng vai đối thủ ở dự án khác đang làm dấy lên những nghi ngại về tính minh bạch và cạnh tranh lành mạnh. Hiện tượng này có dấu hiệu chia sẻ thị phần nhằm tối đa hóa biên độ lợi nhuận của doanh nghiệp, đi ngược lại tôn chỉ của Luật Đấu thầu. dư luận đặt giả thuyết về việc có hay không sự dàn xếp ngầm giữa các bên để vô hiệu hóa tính cạnh tranh của đấu thầu qua mạng là một tình tiết.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập phân tích: "Trong hoạt động đấu thầu, hiện tượng hai nhà thầu có lịch sử liên danh dày dặn nhưng lại liên tục xuất hiện cùng nhau tại một gói thầu với tư cách đối thủ, rồi một bên bỏ giá sát trần để bên kia trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% là một dấu hiệu rất rõ nét. Hành vi bỏ giá thiếu tính cạnh tranh, không dựa trên bài toán tối ưu chi phí thực tế mà nhằm mục đích tạo điều kiện cho đối tác trúng thầu trần là biểu hiện của hiện tượng cạnh tranh hình thức. Điều này có thể làm tổn hại trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước và tính nghiêm minh của pháp luật."

Đồng quan điểm, dưới góc độ thực thi chính sách, chuyên gia đấu thầu Đào Giang khẳng định rằng các cơ quan chức năng cần chủ động vào cuộc rà soát toàn bộ quy trình lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và nhật ký thao tác trên hệ thống mạng của nhóm "liên minh" này. Nếu phát hiện có hành vi thông đồng, dàn xếp sơ đồ giá dự thầu để vô hiệu hóa sự cạnh tranh, các cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc nhằm trả lại sự trong sạch cho môi trường đầu tư công.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Lộ diện điểm yếu năng lực của Xây dựng Thọ Phú khi rời "sân nhà" và bài học thượng tôn pháp luật