Gói thầu số 3: Thi công xây dựng, thuộc Dự án Sửa chữa nền, mặt đường, hệ thống ATGT trên Quốc lộ 30 (tỉnh Đồng Tháp) – mã gói thầu IB2500011477 – đang trở thành một trường hợp điển hình trong quản lý vốn đầu tư công, phản ánh thực tế khắc nghiệt của công tác hậu kiểm sau đấu thầu.

Quy trình đấu thầu: Sự chặt chẽ ngay từ khâu hồ sơ

Dự án được phê duyệt bởi Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam tại Quyết định số 06/QĐ-CĐBVN ngày 06/01/2025. Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) được phê duyệt bởi ông Hoàng Văn Phượng - Phó Giám đốc Khu Quản lý đường bộ IV vào ngày 10/01/2025.

Ngay từ giai đoạn phát hành, Ban Quản lý dự án 8 đã phải phát hành Văn bản số 171/BQLDA8-KTKH ngày 23/01/2025 để làm rõ các nội dung về bảo đảm dự thầu và yêu cầu về vật liệu. Đáng chú ý, Bên mời thầu kiên quyết yêu cầu nhà thầu phải chứng minh năng lực của Nhà sản xuất/Nhà cung cấp vật liệu qua tối thiểu 01 hợp đồng hoàn thành (kèm biên bản thanh lý hoặc hóa đơn GTGT) trong vòng 05 năm.

Sự kỹ lưỡng này nhằm tránh tình trạng nhà thầu chỉ "đậu" trên giấy tờ. Tại thời điểm mở thầu ngày 06/02/2025, có 9 nhà thầu tham dự, cho thấy mức độ cạnh tranh khá cao.

Đánh giá năng lực: Khi "gạn đục khơi trong"

Tổ chuyên gia gồm ông Bùi Anh Dũng, Lê Quốc Ca, Trịnh Minh Đức đã tiến hành đánh giá nghiêm ngặt. Kết quả cho thấy nhiều tên tuổi lớn bị loại. Điển hình là Liên danh Quốc lộ 30 Đồng Tháp bị đánh giá "Không đạt" ngay từ bước kiểm tra tính hợp lệ do thỏa thuận liên danh không rõ nội dung công việc cụ thể. Các nhà thầu khác như Công ty Trí Việt Investcons hay Công ty Anh Tuấn cũng bị loại ở bước đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng yêu cầu về vật liệu hoặc thiết bị.

Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Việc Bên mời thầu loại bỏ các đơn vị thiếu minh bạch ngay trong giai đoạn hồ sơ là tín hiệu đáng mừng. Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 đã tạo hành lang pháp lý để siết chặt khâu này, đảm bảo những nhà thầu có năng lực thật sự mới được chạm tay vào dự án.".

Năng lực của Liên danh trúng thầu: Những con số biết nói

Tại Quyết định số KQ2500011477_2504170837 ngày 17/04/2025, Liên danh Công ty Cổ phần Xây dựng 439 và Công ty Cổ phần 379 Việt Nam được chọn trúng thầu với giá 35.176.381.563 đồng.

• Công ty Cổ phần Xây dựng 439 (nay là Công ty Cổ phần Xây lắp Công trình Phúc Vinh An): Địa chỉ tại TP. Vinh, Nghệ An, do ông Võ Văn Dũng làm Giám đốc. Nhà thầu này từng tham gia 113 gói, trúng 70 gói, tổng giá trị trúng thầu (bao gồm liên danh) đạt hơn 1.474 tỷ đồng. Tuy nhiên, đáng chú ý, đơn vị này đã từng nhận 2 quyết định xử phạt do vi phạm quy định đấu thầu trong quá khứ.
• Công ty Cổ phần 379 Việt Nam: Do ông Lữ Đức Nghĩa làm Giám đốc, tham gia 83 gói, trúng 48 gói, tổng giá trị hơn 1.060 tỷ đồng.

Sự đổ vỡ hợp đồng và bài học về hậu kiểm

Niềm tin vào các nhà thầu "ngàn tỷ" đã sớm sụp đổ. Ngày 23/04/2026, Giám đốc Khu Quản lý đường bộ IV đã ban hành Quyết định số 287/QĐ-KQLĐBIV, chính thức chấm dứt hợp đồng với Liên danh 439 - 379.

Lý do được nêu rõ: Nhà thầu không hoàn thành khối lượng công việc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ và hiệu quả gói thầu. Chủ đầu tư đã quyết định tịch thu toàn bộ bảo đảm thực hiện hợp đồng và đăng tải thông tin vi phạm lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) chia sẻ: "Quyết định chấm dứt hợp đồng là hệ quả tất yếu khi nhà thầu vi phạm Điều 16 Luật Đấu thầu về tính trung thực. Việc nhà thầu từng bị xử phạt nhưng vẫn tiếp tục trúng thầu rồi bỏ dở công việc cho thấy công tác hậu kiểm năng lực thực tế sau khi trúng thầu cần quyết liệt hơn nữa.".

Việc Khu Quản lý đường bộ IV quyết liệt chấm dứt hợp đồng và yêu cầu tịch thu bảo đảm thực hiện hợp đồng theo Điều 1 của Quyết định 287/QĐ-KQLĐBIV cho thấy sự nghiêm minh trong quản lý vốn đầu tư công. Gói thầu IB2500011477 không chỉ là câu chuyện về một con số tài chính, mà là bài học về quy trình lựa chọn nhà thầu, tầm quan trọng của việc kiểm tra tính "sẵn sàng huy động" nhân sự và thiết bị, cũng như trách nhiệm giải trình của bên liên danh khi xảy ra rủi ro chất lượng.

Đấu thầu không dừng lại ở thời điểm công bố kết quả, mà sự thành bại nằm ở khâu tổ chức thực hiện và sự giám sát sát sao của Chủ đầu tư. Đây cũng là tinh thần thượng tôn pháp luật mà Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản sửa đổi 2025 đang hướng tới để bảo vệ hiệu quả đầu tư công.