Chuỗi quyết định trừng phạt dồn dập từ các cơ sở y tế tuyến đầu

Theo các hồ sơ pháp lý công khai về hoạt động đấu thầu mua sắm y tế, Công ty Cổ phần Dược phẩm Phúc Thiện (Mã số thuế: 0304153199; Địa chỉ: 38 Đường số 7, KDC Him Lam, P. Tân Hưng, TP HCM) vừa nhận liên tiếp 5 quyết định xử lý vi phạm nặng nề từ các bệnh viện lớn chỉ trong vòng chưa đầy một tháng (từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 7/2026).

Cụ thể, chuỗi quyết định trừng phạt bắt đầu từ Bệnh viện Thống Nhất khi Giám đốc bệnh viện ký Quyết định số 1006/QĐ-BVTN ngày 30/06/2026 xử lý vi phạm tại "Gói thầu thuốc Generic thuộc kế hoạch lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc năm 2026-2027". Bệnh viện quyết định hủy kết quả trúng thầu, chấm dứt Hợp đồng số HD2600043766_2603050831 (ký ngày 05/03/2026), tịch thu tiền bảo đảm thực hiện hợp đồng lên tới 271.988.699 đồng và cấm nhà thầu Phúc Thiện tham gia đấu thầu tại đơn vị trong vòng 3 năm.

Ngay sau đó, ngày 03/07/2026, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định ban hành Quyết định số 1988/QĐ-BVNDGĐ xử lý vi phạm của Dược phẩm Phúc Thiện tại gói thầu thuộc dự toán mua sắm thuốc bổ sung năm 2025. Bệnh viện chấm dứt 2 hợp đồng kinh tế đã ký (Hợp đồng ký ngày 23/01/2026 và Hợp đồng số 32/2026/HĐ-NDGĐ-Phúc Thiện ngày 20/03/2026), tịch thu tiền bảo đảm thực hiện hợp đồng và áp dụng hình thức cấm thầu 3 năm.

Đến ngày 06/07/2026, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 2040/QĐ-BVĐKKH hủy kết quả lựa chọn nhà thầu tại 2 quyết định phê duyệt trúng thầu trước đó đối với các gói thầu thuốc generic cung ứng vắc xin và thuốc năm 2025–2027. Đơn vị này tiến hành chấm dứt Hợp đồng số 05/HĐVC/2026 và Hợp đồng số 08/HĐVC/2026, tịch thu tổng số tiền bảo đảm thực hiện hợp đồng là 82.766.796 đồng, đồng thời cấm thầu 3 năm.

Chỉ một ngày sau, ngày 07/07/2026, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) ra Quyết định số 3179/QĐ-BVCR chấm dứt 2 hợp đồng đã ký kết vào tháng 2 và tháng 5/2026 tại các gói thầu vắc xin và thuốc generic. Bệnh viện Chợ Rẫy tịch thu tổng số tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng 105.395.187 đồng và cấm Dược phẩm Phúc Thiện tham gia đấu thầu tại bệnh viện trong 3 năm.

Mới đây nhất, ngày 21/07/2026, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế ban hành Quyết định số 1718/QĐ-BVH xử lý vi phạm đối với Dược phẩm Phúc Thiện tại "Gói 01: 883 danh mục thuốc Generic thuộc dự toán mua sắm cung cấp thuốc lần 1 năm 2026". Bệnh viện Trung ương Huế quyết định cấm nhà thầu này tham gia đấu thầu tất cả các dự án, dự toán do bệnh viện tổ chức trong thời hạn 03 năm.

Căn cứ pháp lý và nguyên nhân bị cấm thầu đồng loạt

Căn cứ dữ liệu từ các văn bản xử lý vi phạm, toàn bộ các bệnh viện nêu trên đều chỉ ra lý do Dược phẩm Phúc Thiện bị trừng phạt là do nhà thầu đã có hành vi vi phạm khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15).

Các quyết định kỷ luật đều căn cứ trên quy định tại điểm a khoản 1 Điều 133 và khoản 20 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ.

Đáng chú ý, quá trình phát hiện vi phạm tại một số bệnh viện xuất phát từ công tác rà soát kiến nghị của các nhà thầu đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Điển hình như tại Bệnh viện Chợ Rẫy và Bệnh viện Thống Nhất, các quyết định xử lý vi phạm được đưa ra sau khi Hội đồng giải quyết kiến nghị của bệnh viện xem xét báo cáo rà soát liên quan đến đơn kiến nghị của Công ty Cổ phần Vắc xin và Sinh phẩm Nam Hưng Việt.

Đánh giá từ chuyên gia và bài học về tuân thủ pháp lý

Việc một doanh nghiệp dược phẩm liên tục nhận các quyết định chấm dứt hợp đồng, tịch thu tiền bảo đảm và bị cấm thầu đồng loạt tại nhiều chủ đầu tư lớn trong thời gian ngắn là hiện tượng hiếm hoi và nghiêm trọng.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết:

"Khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định chi tiết về các hành vi bị cấm trong đấu thầu, chủ yếu liên quan đến hành vi gian lận, làm giả hoặc làm sai lệch thông tin, hồ sơ, tài liệu. Việc các chủ đầu tư căn cứ Nghị định 214/2025/NĐ-CP để áp dụng hình thức phạt tối đa là cấm thầu 03 năm, hủy kết quả và tịch thu bảo đảm thực hiện hợp đồng thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật. Khi đã bị ban hành quyết định cấm thầu và công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, uy tín và cơ hội tham gia các gói thầu công của nhà thầu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng."

Nhìn nhận ở góc độ quản lý hoạt động mua sắm công, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm trong đấu thầu nhằm tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch. Việc các bệnh viện tuyến Trung ương như Chợ Rẫy, Trung ương Huế, Thống Nhất hay các bệnh viện lớn tuyến tỉnh chủ động thành lập hội đồng giải quyết kiến nghị, rà soát hồ sơ và kiên quyết hủy hợp đồng đối với nhà thầu vi phạm thể hiện sự chuyển biến tích cực trong công tác quản lý. Đây là bài học đắt giá cho các nhà thầu: Trong bối cảnh khung pháp lý về đấu thầu ngày càng hoàn thiện và cơ chế giám sát chặt chẽ, sự gian lận hay thiếu trung thực trong E-HSDT sớm muộn cũng sẽ bị phát hiện và trả giá bằng chính năng lực hoạt động của doanh nghiệp trên thị trường."