Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, quá trình phân tích lịch sử lựa chọn nhà thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước, TP Đồng Nai cho thấy một kịch bản có tính lặp lại cao ở các gói thầu xây lắp giao thông. Đó là tình trạng các cuộc thầu được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, nhưng đến thời điểm đóng thầu, hệ thống thường chỉ ghi nhận duy nhất một đơn vị nộp hồ sơ dự thầu.

Từ kịch bản một nhà thầu duy nhất tham dự...

Minh chứng rõ nét nhất cho hiện tượng này là Gói thầu Thi công xây dựng gói thầu xây lắp 01: Xây dựng nâng cấp Đường Điểu Ong, Ngõ 987 (Mã TBMT: IB2600253265-00) do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước làm chủ đầu tư. Theo thông tin công bố, gói thầu này có dự toán được phê duyệt là 3.168.768.058 đồng, áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng. Tuy nhiên, kết thúc thời gian nộp hồ sơ, Công ty TNHH Một thành viên Thọ Xuân (Mã số thuế: 3801149790) là đơn vị duy nhất nộp hồ sơ và dễ dàng trúng thầu với giá sát nút.

Kịch bản thiếu vắng tính cạnh tranh này không phải là hiện tượng cá biệt tại địa bàn. Tại Gói thầu Thi công xây dựng gói Xây lắp 01 (Mã TBMT: IB2600259348-00), dự toán 2.130.694.880 đồng, Công ty TNHH Xây dựng Cầu đường Tuấn Tú cũng là cái tên duy nhất băng băng về đích. Tương tự, tại gói thầu thi công xây dựng khu vực Tân Đồng (Mã TBMT: IB2600276590-00) trị giá 15.643.215.321 đồng, Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Quang Phú cũng ung dung trúng thầu mà không gặp phải bất kỳ sự cạnh tranh nào từ các đối thủ khác.

Về lý thuyết, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được vận hành nhằm xóa bỏ rào cản địa lý, tăng tính công khai để thu hút đông đảo cộng đồng doanh nghiệp tham gia, giúp chủ đầu tư chọn được nhà thầu tối ưu nhất. Thế nhưng, tại các gói thầu giao thông do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước làm chủ đầu tư, sự vắng bóng hoàn toàn của các nhà thầu lạ khiến dư luận băn khoăn về tính hấp dẫn và bình đẳng của các cuộc thầu này.

...đến dấu hỏi về tính minh bạch trong lập tiêu chí

Phân tích hiện tượng này dưới góc nhìn hành lang pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập cho rằng: Việc một gói thầu đấu thầu rộng rãi qua mạng nhưng chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ, dù pháp luật hiện hành vẫn cho phép mở thầu và xét duyệt, nhưng nếu tình trạng này diễn ra có tính hệ thống tại một chủ đầu tư, thì cơ quan chức năng cần phải thực hiện công tác hậu kiểm, rà soát lại khâu lập và thẩm định Hồ sơ mời thầu (E-HSMT). Thực tế tại nhiều địa phương đã từng xảy ra tình trạng chủ đầu tư hoặc đơn vị tư vấn cố tình đưa vào các tiêu chí mang tính đặc thù cao về nhân sự chủ chốt hoặc thiết bị thi công không thực sự cần thiết, nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu bên ngoài, dọn đường cho doanh nghiệp quen mặt.

Đồng quan điểm, chuyên gia Đào Giang đánh giá: Môi trường đấu thầu thiếu cạnh tranh là rào cản lớn đối với hiệu quả sử dụng dòng vốn đầu tư công. Khi một nhà thầu dự thầu trong vị thế biết chắc chắn không có đối thủ, họ sẽ không có động lực tối ưu hóa chi phí để đưa ra mức giá cạnh tranh nhất. Điều này lý giải vì sao tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tại các gói thầu này luôn ở mức rất thấp. Chỉ thị 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Công văn 5557 của Bộ Tài chính đã quán triệt rất rõ yêu cầu phải tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, nghiêm cấm các hành vi cản trở thầu.

Để đảm bảo tinh thần thượng tôn pháp luật và quyền lợi của nhà nước, dư luận đặt câu hỏi liệu các bộ E-HSMT tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước (TP Đồng Nai) có thực sự thông thoáng và công bằng? Câu trả lời đang chờ đợi sự vào cuộc bóc tách, kiểm tra khách quan từ các cơ quan quản lý chuyên ngành và thanh tra địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.