Ngày 20/7, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen tuyên bố áp đặt lệnh cấm vận hàng hải đối với Ả Rập Xê Út nhằm đáp trả việc nước này phong tỏa Yemen và vụ tấn công gần đây vào sân bay quốc tế Sanaa. Động thái này đe dọa một tuyến đường thủy quan trọng khác của vận tải toàn cầu và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột bùng phát trở lại, AP đưa tin.
Người phát ngôn quân sự của Houthi, Yahya Saree, cho biết trong một tuyên bố rằng lệnh cấm vận hàng hải đối với Ả Rập Xê Út sẽ có hiệu lực ngay lập tức.
Eo biển Bab al-Mandeb sẽ bị đóng cửa với Ả Rập Xê Út
Hiện chưa có nhiều chi tiết về cách thức thực hiện lệnh cấm vận, nhưng Phó trưởng ban truyền thông Houthi, Nasruddin Amer, viết trên mạng X rằng eo biển Bab al-Mandeb sẽ bị đóng cửa đối với Ả Rập Xê Út nhằm đáp trả cái mà ông gọi là “cuộc phong tỏa phi lý (của Ả Rập Xê Út) đối với Yemen suốt hơn 10 năm qua”.
Bab el-Mandeb, nằm ở cực nam bán đảo Ả Rập, là cửa ngõ vào Biển Đỏ, nơi khoảng 12% thương mại toàn cầu thường xuyên đi qua. 1/4 lượng hàng hóa container toàn cầu vận chuyển qua eo biển rộng 32 km này để đến và đi từ kênh đào Suez.
Trước đây, lực lượng Houthi đã thể hiện khả năng gây gián đoạn vận tải biển tại eo biển khi tấn công các tàu trong nhiều tháng, với hơn 100 tàu bị tấn công. Hiện chưa rõ liệu Houthi có tiếp tục tấn công ở mức độ đó nhằm vào Ả Rập Xê Út hay không.
Đáp trả, Quân đội Ả Rập Xê Út tuyên bố sẽ giữ cho tuyến đường thủy này luôn thông suốt.
“Mọi đe dọa của Houthi đối với các tàu qua lại sẽ bị xử lý nhanh chóng và cứng rắn, vì những đe dọa này là sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế và bị xem là hành động cướp biển trên biển”, Thiếu tướng Turki al-Malki, người phát ngôn quân đội Ả Rập Xê Út, nhấn mạnh.
Ả Rập Xê Út đã chịu áp lực khi sử dụng đường ống Đông-Tây dẫn dầu ra Biển Đỏ như một phương án thay thế cho eo biển Hormuz, vốn bị Iran kiểm soát chặt chẽ ngay sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2.
"Ả Rập Xê Út đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua đường ống này. Hiện khoảng 2,5 triệu thùng dầu/ngày có thể bị đe dọa", theo công ty Rystad Energy (Texas, Mỹ) nhận định hôm 20/7.
Việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Bab al-Mandeb buộc các hãng vận tải phải chuyển hướng tàu vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), làm tăng đáng kể chi phí. Chính phủ Mỹ từng cho biết, đi vòng qua mũi này sẽ làm tăng thêm khoảng 4.345 km cho hành trình từ Ả Rập Xê Út đến Mỹ.
Yemen chìm trong bất ổn từ năm 2014 khi Houthi chiếm giữ thủ đô Sanaa và phần lớn khu vực miền Bắc Yemen. Năm 2015, liên minh Ả Rập do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đã can thiệp nhằm khôi phục quyền lực của Chính phủ được quốc tế công nhận ở Yemen. Được biết, liên minh này đã áp đặt phong tỏa đường không, đường biển đối với Yemen từ năm 2015. Một thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đạt được vào năm 2022. Dù vậy, hiện Houthi vẫn đang kiểm soát phần lớn miền Bắc Yemen.
Giao tranh leo thang căng thẳng
Thỏa thuận ngừng bắn này đang bị đe dọa trong những ngày gần đây sau khi Houthi cáo buộc Ả Rập Xê Út tấn công sân bay Sanaa nhằm ngăn chặn một chuyến bay chở các lãnh đạo Houthi trở về từ Iran, nơi họ dự tang lễ Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Chiếc máy bay sau đó hạ cánh an toàn tại một sân bay khác.
Sau đó, Houthi phóng tên lửa và máy bay không người lái vào sân bay quốc tế Abha của Ả Rập Xê Út, đánh dấu cuộc đối đầu nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua.
Theo các chuyên gia, bằng việc cho phép một chuyến bay quốc tế trực tiếp hạ cánh mà không cần sự chấp thuận của liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu, lực lượng Houthi muốn thiết lập một thực tế mới, trong đó họ có thể tự quyết định về không phận Yemen.
"Houthi sẵn sàng đối đầu mọi hành động liều lĩnh của Ả Rập Xê Út bằng sự leo thang toàn diện và quyết liệt”, người phát ngôn quân sự của Houthi, Yahya Saree, tuyên bố hôm 20/7.
Kênh truyền hình Al Masirah do Houthi kiểm soát đã phát sóng hình ảnh hàng trăm người ủng hộ tập trung tại thành phố Ibb, phía nam Sanaa, để ủng hộ lệnh cấm vận hàng hải đối với Ả Rập Xê Út. Các cuộc tuần hành tương tự cũng diễn ra tại các tỉnh Saada, Marib, Hajjah và Taiz.
Kho vũ khí của Houthi đang dần cạn kiệt?
Houthi là một phần quan trọng trong cái gọi là “Trục kháng chiến” do Iran dẫn đầu, bao gồm cả các nhóm vũ trang ở Lebanon, Iraq và các vùng lãnh thổ Palestine.
Lực lượng này từng sở hữu kho máy bay không người lái với quy mô lớn, nhưng một số thành viên Houthi trước đó nói với AP rằng kho này đang cạn kiệt sau các đợt tấn công trong cuộc chiến giữa Israel và lực lượng Hamas. "Cuộc chiến Mỹ - Iran càng làm gián đoạn nguồn cung vũ khí", thành viên này cho biết, với điều kiện giấu tên vì không được phép phát ngôn với truyền thông.
Mỹ và Israel đã đáp trả các cuộc tấn công trước đó của lực lượng Houthi vào vận tải biển bằng chiến dịch không kích dữ dội trên các khu vực do Houthi kiểm soát ở Yemen cho đến khi đạt được thỏa thuận khiến lực lượng này ngừng tấn công.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Houthi tấn công sân bay ở Ả Rập Xê Út hôm 13/7
