Suốt khoảng 8 tuần qua, thuyền trưởng Ấn Độ Rahul Dhar cùng thủy thủ đoàn của mình bị mắc kẹt trên một tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư, nhiều lần chứng kiến máy bay không người lái và tên lửa phát nổ khi eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa gần như hoàn toàn trong lúc chiến sự giữa Mỹ và Iran kéo dài, theo AP.

Thuyền trưởng Rahul Dhar cho hay, tinh thần của thủy thủ đoàn vẫn ổn định nhờ các hoạt động thường nhật, nhưng áp lực bắt đầu lộ rõ. Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đã mang lại “chút hy vọng thận trọng” cho thủy thủ đoàn, song vẫn chưa có dấu hiệu cuộc chiến sẽ kết thúc.

“Hàng ngày, chúng tôi cố gắng giữ mọi thứ bình thường bằng những cuộc trò chuyện cởi mở và các hoạt động nhóm nhỏ để động viên tinh thần mọi người”, thuyền trưởng Rahul Dhar chia sẻ.

Các thành viên trong thủy thủ đoàn nhiều lần nhìn thấy máy bay không người lái và các vụ đánh chặn tên lửa, cả gần tàu lẫn ở phía xa. “Những khoảnh khắc như vậy thực sự khó khăn và gây căng thẳng cho thủy thủ đoàn. May là chúng tôi vẫn có thể liên lạc với gia đình. Những cuộc gọi và tin nhắn với người thân thực sự giúp chúng tôi vững vàng và tiếp thêm sức mạnh”, ông Dhar nói tiếp.

Khoảng 20.000 thủy thủ mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư

Theo AP, khoảng 20.000 thủy thủ trên hàng trăm tàu, bao gồm tàu chở dầu, khí đốt và tàu hàng, đang bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư, không thể vượt qua eo biển Hormuz - nơi thông thường khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd’s List Intelligence, trong tuần từ 13-19/4, chỉ có khoảng 80 tàu đi qua eo biển, so với khoảng 130 lượt/ngày trước khi chiến sự bùng phát hôm 28/2. Hàng chục tàu đã bị tấn công kể từ khi cuộc chiến nổ ra, Liên Hợp Quốc cho biết, ít nhất 10 thủy thủ đã thiệt mạng.

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước đã gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa các cảng của Iran. Đáp trả, Iran nổ súng vào các tàu trong eo biển và bắt giữ hai tàu.

“Thủy thủ là trụ cột của thương mại toàn cầu, nhưng chúng tôi lại thường là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các xung đột địa chính trị khu vực”, thuyền trưởng Arun Kumar Rajendran, người cũng bị mắc kẹt cùng thủy thủ đoàn trên tàu chở dầu suốt khoảng 8 tuần, chia sẻ.

Chứng kiến các vụ nổ từ boong tàu

Ông Manoj Kumar Yadav, thuộc Liên đoàn Thủy thủ Ấn Độ cho biết, hàng nghìn thủy thủ Ấn Độ đang ở trên các tàu mắc kẹt, phải chịu đựng những ngày tháng lo sợ và cô lập khi tàu neo đậu gần các cảng của Iran như Bandar Abbas và Khorramshahr. Đôi khi, các vụ nổ xảy ra chỉ cách tàu vài trăm mét.

“Họ đã chứng kiến các vụ nổ ngay từ boong tàu. Nhiều người trong số họ lần đầu tiên lên tàu, bạn có thể tưởng tượng trạng thái tinh thần mà họ phải trải qua”, ông nói, đồng thời cho biết liên đoàn nhận được các cuộc gọi cầu cứu hàng ngày từ thủy thủ đoàn và gia đình họ.

Được biết, Ấn Độ có hơn 20.000 công dân làm việc trên các tàu treo cờ nước ngoài trong khu vực, nhiều người trong số đó nằm ngoài tầm với của các nỗ lực sơ tán phối hợp. Bộ Giao thông Vận tải Ấn Độ cho biết, ít nhất 2.680 thủy thủ đã được sơ tán kể từ khi xung đột bắt đầu.

Theo ông Yadav, nhiều thủy thủ báo cáo tình trạng thiếu lương thực và nước uống nghiêm trọng, một số tàu buộc phải chia khẩu phần. Việc liên lạc với gia đình ở Ấn Độ bị gián đoạn do mất kết nối internet và bị gây nhiễu tín hiệu. Khi có thể liên lạc, thủy thủ thường phải trả phí chuyển vùng quốc tế rất cao chỉ để nói chuyện vài phút.

Gia đình các thủy thủ ngày càng lo lắng, đề nghị chính quyền đảm bảo an toàn và đưa người thân trở về.

Ông Mohamed Arrachedi, điều phối viên mạng lưới của Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF) tại Trung Đông cho biết, đầu tháng này tổ chức đã nhận được hàng trăm yêu cầu hỗ trợ, bao gồm cả lương thực, từ các thủy thủ.

Không biết khi nào Hormuz được mở trở lại

Bị mắc kẹt ngoài khơi Oman hơn một tháng, ông Reza Muhammad Saleh, thủy thủ người Indonesia trên một tàu hàng thuộc sở hữu Hy Lạp cho biết, một máy bay không người lái đã phát nổ gần cảng ngay sau khi họ cập bến ngày 3/3. Ít nhất hai vụ việc nữa xảy ra sau đó, buộc thủy thủ đoàn nhiều lần phải sơ tán vào hầm trú ẩn. May mắn là không ai bị thương.

“Vấn đề lớn nhất là sự bất định. Chúng tôi không biết khi nào Hormuz sẽ mở cửa trở lại”, ông Saleh nói với AP.

Con tàu với 24 thủy thủ đến từ Indonesia, các nước Ả Rập, Ấn Độ và Ethiopia thường vận chuyển quặng sắt giữa các quốc gia vùng Vịnh, đi qua Hormuz một hoặc hai lần mỗi tháng. Hiện nay, tàu phải có giấy phép bằng văn bản từ Iran. “Không công ty nào dám mạo hiểm nếu không có giấy phép đó”, ông nói.

Dù đã quen với các vùng chiến sự, thủy thủ đoàn vẫn bị ảnh hưởng tâm lý bởi các vụ tấn công tên lửa và tình trạng nhiễu GPS buộc họ phải điều hướng thủ công, ông cho biết.

“Đôi khi chúng tôi nghĩ là an toàn, nhưng đột nhiên lại không phải. Hôm nay an toàn, ngày mai thì không ai biết”, ông nói tiếp.

Công ty Fleet Management Limited thường xuyên liên lạc nhiều lần mỗi ngày với hàng chục tàu mắc kẹt, với hơn 400 thủy thủ, theo Giám đốc điều hành Rajalingam Subramaniam.

Việc kiểm tra dự trữ lương thực được thực hiện thường xuyên, và các chuyến tiếp tế đã được sắp xếp bằng cách di chuyển tàu đến các điểm gần nhất để nhận thực phẩm tươi và khô, ông cho biết.

Một số trường hợp thay thủy thủ đoàn vẫn diễn ra, nhưng số lượng hạn chế. “Ai muốn lên tàu lúc này? Thủy thủ mới có quyền từ chối và chúng tôi tôn trọng điều đó", ông Subramaniam nói.

Phần lớn thủy thủ bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư kể từ khi chiến sự bắt đầu. “Những thủy thủ không đăng ký làm việc ở vùng chiến sự cũng cần được tôn trọng để họ không trở thành nạn nhân ngoài ý muốn”, ông nói.

Công ty vận tải biển của Đức, Hapag-Lloyd, có khoảng 150 thủy thủ mắc kẹt gần eo biển trên 6 tàu. “Đây là những ngày rất khó khăn”, người phát ngôn Nils Haupt của Hapag-Lloyd nói với AP đầu tháng này. Ông cho biết công ty vẫn liên lạc với các thuyền trưởng và thủy thủ đoàn ít nhất một lần mỗi ngày.

Lo ngại tình trạng thiếu hụt thủy thủ toàn cầu

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) - cơ quan vận tải biển của Liên Hợp Quốc - cùng nhiều tổ chức khác đã kêu gọi thiết lập hành lang an toàn cho tàu thương mại qua eo biển. Phần lớn tàu vẫn không thể đi qua, dù Iran tuyên bố eo biển mở cửa cho các tàu mà họ coi là không thù địch và yêu cầu thu phí qua lại.

Các cuộc khủng hoảng trong những năm gần đây như đại dịch COVID-19, cuộc xung đột Nga - Ukraine và các vụ tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen vào tàu ở Biển Đỏ,...đã khiến nhiều thủy thủ bị mắc kẹt trên biển. Ông Subramaniam lo ngại rằng ngay cả khi chiến sự tại Iran kết thúc, sẽ có ít người sẵn sàng làm việc trên tàu hơn, trong bối cảnh ngành hàng hải toàn cầu vốn đã thiếu hụt lao động có tay nghề.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz