Chỉ vì muốn con có thêm tài khoản game để trải nghiệm, một người mẹ đã phải chứng kiến chiếc iPhone của gia đình bị khóa hoàn toàn sau vài phút. Câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội mới đây nhanh chóng thu hút sự quan tâm của cộng đồng game thủ, đồng thời một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những chiêu trò lừa đảo nhắm vào trẻ em và người dùng thiếu kinh nghiệm trên không gian mạng.
Chiêu lừa "cho mượn tài khoản game" khiến nhiều người mất quyền kiểm soát iPhone
Theo nội dung bài đăng, người mẹ cho con trai mượn điện thoại để chơi game như thường lệ. Trong quá trình chơi, cậu bé được một tài khoản lạ tiếp cận và hứa hẹn cho sử dụng tài khoản game hoặc nhận các vật phẩm miễn phí. Để thực hiện, đối tượng hướng dẫn cậu đăng xuất tài khoản iCloud trên chiếc iPhone rồi đăng nhập một tài khoản khác.
Tin rằng đây chỉ là thao tác cần thiết để sử dụng tài khoản game, cậu bé làm theo mà không hề nghi ngờ. Tuy nhiên, ngay sau khi hoàn tất, chiếc iPhone bất ngờ bị khóa kích hoạt và hiển thị thông báo cho biết thiết bị hiện thuộc quyền quản lý của một tài khoản iCloud khác.
Gia đình nhanh chóng mang điện thoại đến cửa hàng sửa chữa với hy vọng có thể lấy lại quyền sử dụng. Thế nhưng, theo chia sẻ từ bài đăng, kỹ thuật viên cho biết đây là thủ đoạn không hề mới và đã gặp nhiều lần. Trong nhiều trường hợp, người dùng buộc phải tìm đến các dịch vụ xử lý iCloud với chi phí khá cao nhưng vẫn không có gì đảm bảo có thể mở khóa thành công hoặc khôi phục toàn bộ dữ liệu.
Bài đăng nhanh chóng nhận được hàng nghìn lượt tương tác cùng nhiều bình luận từ cộng đồng mạng. Không ít người cho biết bản thân cũng từng nhận được những lời mời như "cho mượn tài khoản VIP", "đăng nhập để nhận skin miễn phí", "đổi tài khoản game xịn", hay "nhận quà sự kiện". Điểm chung của các kịch bản này là đều đánh trúng tâm lý muốn sở hữu vật phẩm hiếm hoặc tài khoản giá trị mà không phải bỏ chi phí.
Thực tế, các hình thức lừa đảo nhắm vào game thủ đã xuất hiện từ nhiều năm nay nhưng liên tục biến tướng. Thay vì yêu cầu chuyển tiền ngay từ đầu, kẻ gian thường xây dựng lòng tin bằng những lời hứa hấp dẫn, sau đó từng bước hướng dẫn nạn nhân thực hiện các thao tác tưởng chừng vô hại như đăng xuất tài khoản, đăng nhập Apple ID hoặc iCloud lạ, cung cấp mã xác thực, chia sẻ mật khẩu hay cấp quyền điều khiển từ xa cho thiết bị.
Đối với người dùng iPhone, đây là hành động đặc biệt nguy hiểm. Khi tài khoản iCloud của người lạ được đăng nhập trên thiết bị, đối tượng có thể nhanh chóng thay đổi mật khẩu, bật tính năng Khóa kích hoạt (Activation Lock) hoặc kích hoạt chế độ Tìm (Find My). Lúc này, chiếc điện thoại sẽ bị gắn với tài khoản iCloud của kẻ gian và chủ sở hữu hợp pháp gần như mất toàn bộ quyền kiểm soát thiết bị.
Không chỉ mất điện thoại, nạn nhân còn có nguy cơ bị lộ toàn bộ dữ liệu cá nhân lưu trong máy như hình ảnh, danh bạ, tài liệu, ghi chú, thông tin tài khoản trực tuyến và nhiều dữ liệu nhạy cảm khác. Trong trường hợp iPhone được sử dụng để xác thực ngân hàng hoặc các dịch vụ số, thiệt hại có thể còn lớn hơn rất nhiều.
Điều đáng lo ngại là phần lớn nạn nhân trong các vụ việc này đều là trẻ em hoặc người không am hiểu công nghệ. Chính sự thiếu cảnh giác và tâm lý tin tưởng người lạ trên môi trường game trực tuyến đã tạo cơ hội để các đối tượng lừa đảo thực hiện hành vi chiếm quyền thiết bị chỉ sau vài phút trò chuyện.
Chuyên gia: Người nắm tài khoản iCloud mới là chủ sở hữu thiết bị
Theo các chuyên gia an ninh mạng, những vụ lừa đảo nhắm vào game thủ không phải xuất phát từ việc kẻ gian tấn công trực tiếp vào hệ thống của Apple mà chủ yếu lợi dụng sự thiếu hiểu biết và mất cảnh giác của người dùng. Chỉ cần nạn nhân tự đăng xuất Apple ID, đăng nhập tài khoản iCloud do đối tượng cung cấp hoặc làm theo các hướng dẫn tưởng chừng vô hại, quyền kiểm soát thiết bị có thể rơi hoàn toàn vào tay kẻ xấu.
Liên quan đến cơ chế bảo mật của iPhone, chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn cho biết, theo thiết kế của Apple, người nắm giữ tài khoản iCloud chính là chủ sở hữu hợp pháp của thiết bị. Vì vậy, khi tài khoản này bị kẻ xấu kiểm soát, chúng hoàn toàn có thể khóa thiết bị từ xa thông qua tính năng Khóa kích hoạt (Activation Lock), khiến người dùng gần như không thể tự mở khóa.
Theo ông Sơn, việc tìm đến các dịch vụ quảng cáo "mở khóa iCloud" trên mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Không chỉ mất thêm chi phí, người dùng còn có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu hoặc tiếp tục trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo khác nếu giao thiết bị cho những đơn vị không uy tín.
Từ cơ chế bảo mật này, chuyên gia cũng khuyến cáo người dùng tuyệt đối không đăng nhập tài khoản iCloud của người lạ lên thiết bị cá nhân, kể cả khi được giới thiệu là tài khoản dùng để chơi game, nhận vật phẩm, mở khóa tính năng hay trải nghiệm miễn phí. Đồng thời, cần cảnh giác với các lời mời nâng cấp ứng dụng, mua tài khoản hoặc vật phẩm game với mức giá rẻ bất thường, bởi đây là những "mồi nhử" thường được kẻ gian sử dụng để dụ nạn nhân tự giao quyền kiểm soát thiết bị.
Thực tế cho thấy, Apple đã xây dựng hệ thống bảo mật rất chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền sở hữu của người dùng. Tuy nhiên, chính sự chặt chẽ đó lại khiến việc khôi phục thiết bị trở nên vô cùng khó khăn nếu chủ sở hữu tự giao tài khoản cho người khác. Vì vậy, thay vì tìm cách "mở khóa" sau khi bị lừa, người dùng cần chủ động bảo vệ Apple ID, mật khẩu và mã xác thực ngay từ đầu, bởi đây vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để tránh mất cả thiết bị lẫn dữ liệu cá nhân.
Sự việc lần này cho thấy dù là một chiêu trò đã xuất hiện từ nhiều năm trước, các đối tượng lừa đảo vẫn liên tục thay đổi cách tiếp cận để đánh vào tâm lý của người dùng, đặc biệt là trẻ em. Chỉ một thao tác đăng xuất iCloud hoặc đăng nhập tài khoản lạ cũng có thể khiến chiếc iPhone cùng toàn bộ dữ liệu cá nhân rơi vào tay kẻ xấu. Trong bối cảnh các hoạt động giải trí, học tập và giao dịch ngày càng gắn với thiết bị di động, việc nâng cao nhận thức về bảo mật không còn là lựa chọn mà đã trở thành kỹ năng cần thiết đối với mỗi người dùng và cả các bậc phụ huynh.
Những sai lầm phổ biến mà người dùng thường mắc phải:
Nhẹ dạ cả tin vào lời mời tặng quà, nhận tiền qua ứng dụng hoặc đường link lạ, nhất là khi được chia sẻ bởi người quen (có thể đã bị hack).
Đăng nhập Apple ID (iCloud) vào app lạ – đây là hành động cực kỳ nguy hiểm vì kẻ gian có thể dùng tính năng Find My iPhone để khoá máy từ xa và đòi tiền chuộc (ransomware).
Thiếu kiến thức cơ bản về bảo mật như xác thực hai yếu tố (2FA) hay kiểm tra nguồn gốc ứng dụng trước khi cài đặt.
Cách bảo vệ bản thân:
Tuyệt đối không đăng nhập Apple ID vào bất kỳ ứng dụng nào không rõ nguồn gốc.
Luôn bật xác thực hai lớp (2FA) cho tài khoản Apple, Gmail, Facebook… để tăng bảo mật.
Không cài app qua link lạ – chỉ nên tải từ App Store hoặc Google Play chính thức.
Cảnh giác với các lời mời trúng thưởng, nhận tiền, nhận quà bất ngờ trên mạng xã hội hoặc tin nhắn riêng tư.
Ngoài ra, người dùng có thể trang bị thêm kiến thức an toàn mạng qua nca.org.vn và chongluadao.vn – nơi cung cấp công cụ kiểm tra link lừa đảo và cảnh báo sớm các chiêu trò đang lan truyền.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu.