Hoạt động đầu tư công đầu tư vào cơ sở vật chất giáo dục tại các địa phương luôn là tâm điểm thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận xã hội. Việc triển khai các gói thầu sửa chữa công trường học đòi hỏi không chỉ tính kịp thời, tiến độ khẩn trương nhằm phục vụ công tác giảng dạy mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý về đầu tư, thương thảo giá để bảo đảm hiệu quả kinh tế cao nhất cho ngân sách nhà nước.
Mới đây, Ban Quản lý dự án xã Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa đã hoàn tất thủ tục giao thầu đối với gói thầu xây lắp thuộc dự án cải tạo trường học trên địa bàn theo hình thức chỉ định thầu rút gọn.
Theo các dữ liệu của dự án được công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, công trình "Cải tạo khối 10 phòng học và một số hạng mục phụ trợ của Trường Tiểu học Cam Đức 1" có địa điểm xây dựng tại xã Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa.
Đây là công trình dân dụng cấp III, thuộc nhóm dự án nhóm C có tính chất sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất giáo dục, sử dụng 100% nguồn vốn từ nguồn ngân sách xã. Dự án được phê duyệt chính thức theo Quyết định số 426/QĐ-UBND ký ngày 12/05/2026 bởi ông Huỳnh Uy Viễn - Chủ tịch UBND xã Cam Lâm với tổng mức đầu tư được phê duyệt của dự án là 2 tỷ đồng.
Trong cơ cấu chi phí cấu thành tổng mức đầu tư, phần chi phí xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với giá trị hơn 1,745 tỷ đồng; tiếp theo là chi phí tư vấn đầu tư xây dựng 169.968.000 đồng; chi phí quản lý dự án 55.686.000 đồng; chi phí khác 23.939.000 đồng và chi phí dự phòng được phân bổ ở mức 5.177.000 đồng. Công ty TNHH Tư vấn thiết kế Phú An là đơn vị chịu trách nhiệm lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật cho dự án này.
Sau khi dự án được phê duyệt, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Cam Lâm đã ký Quyết định số 321/QĐ-BQL ngày 21/05/2026 phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu với tổng giá trị các gói thầu là 1,814 tỷ đồng. Phụ lục đính kèm kế hoạch bao gồm 4 gói thầu thành phần, trong đó trọng tâm là Gói thầu số 01: Thi công xây dựng có giá gói thầu là 1,745 tỷ đồng. Do tính chất quy mô gói thầu xây lắp nằm trong hạn mức pháp lý cho phép, chủ đầu tư đã quyết định áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn, phương thức hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện trong vòng 90 ngày.
Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, tiến trình lựa chọn nhà thầu đã được thực hiện rất nhanh chóng. Chỉ một ngày sau, vào ngày 22/05/2026, Ban Quản lý dự án xã Cam Lâm tiếp tục ban hành Quyết định số 323/QĐ-BQL, chính thức phê duyệt kết quả chỉ định thầu đối với Gói thầu số 01. Đơn vị được lựa chọn giao thầu là một doanh nghiệp địa phương: Công ty TNHH Xây dựng Q.C Cam Lâm, có mã số thuế 4201827936, trụ sở đặt tại thôn Tân Hòa, xã Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa. Giá chỉ định thầu (giá trúng thầu) được phê duyệt sau quá trình thương thảo và hoàn thiện hợp đồng cùng ngày 22/05/2026 là 1,715 tỷ đồng.
Khi đối chiếu một cách chi tiết giữa giá gói thầu xây lắp được đưa ra trong kế hoạch (1,745 tỷ đồng) và giá trúng thầu thực tế (1,715 tỷ đồng), gói thầu xây lắp trường học này ghi nhận mức giá trị tiết kiệm tuyệt đối cho ngân sách xã là 30.230.000 đồng. Con số này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 1,73%.
Đi sâu phân tích dữ liệu lịch sử hoạt động của nhà thầu được chọn trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy một hồ sơ năng lực đáng chú ý. Công ty TNHH Xây dựng Q.C Cam Lâm thiết lập một chuỗi thành tích đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%. Doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 3 gói thầu trên phạm vi toàn quốc và đều trúng cả 3 gói thầu dưới vai trò nhà thầu độc lập. Tổng giá trị các gói thầu trúng đạt khoảng 1.898.740.000 đồng.
Phân tích dưới góc nhìn chuyên môn, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định rằng, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với gói thầu xây lắp công trình công cộng dưới 02 tỷ đồng là hoàn toàn phù hợp với các hạn mức được pháp luật quy định nhằm tối ưu hóa thời gian chuẩn bị thủ tục, nhanh chóng đưa công trình vào sử dụng.
Tuy nhiên, đi kèm với sự thuận tiện về mặt quy trình và tiến độ, hình thức này đòi hỏi chủ đầu tư phải nâng cao tối đa trách nhiệm giải trình và năng lực kiểm soát chất lượng đầu vào. Do không qua môi trường cạnh tranh rộng rãi của thị trường, công tác thương thảo giá giữa chủ đầu tư và nhà thầu giữ vai trò then chốt quyết định tính hiệu quả kinh tế của dự án.
Sự xuất hiện của các gói thầu có tỷ lệ trúng sát giá dự toán đòi hỏi cơ quan quản lý cấp trên và ban giám sát đầu tư cộng đồng tại địa phương cần tăng cường hậu kiểm, theo dõi sát sao chất lượng vật tư, biện pháp thi công thực tế và quá trình nghiệm thu khối lượng hoàn thành, bảo đảm từng đồng vốn ngân sách chi ra phải mang lại giá trị công ích tương xứng.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.