Chỉ định thầu sát giá, tiết kiệm dưới 1%
Nhằm nâng cao chất lượng hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn, bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông hiện hữu để phục vụ nhu cầu lưu thông, vận chuyển nông sản của nhân dân, xã Đăk Ơ đã phê duyệt dự án "Láng nhựa tuyến ĐƠ 37 từ QL14C thôn 7" với tổng mức đầu tư 2 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn đầu tư công năm 2026. Tuy nhiên, công tác lựa chọn nhà thầu tại dự án này đang thu hút sự quan tâm của dư luận khi dòng tiền ngân sách đồng loạt được hoạch định qua phương thức giao thầu trực tiếp.
Theo Quyết định số 33/QĐ-TTDVTH-ĐT do bà Lê Thị Huệ – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đăk Ơ ký ban hành, Công ty TNHH đầu tư phát triển xây dựng Nam Phú Lộc được phê duyệt chỉ định thực hiện gói thầu xây dựng chính của dự án. Giá phê duyệt thầu được xác định cụ thể là 1.673.764.018 đồng (Bằng chữ: Một tỷ, sáu trăm bảy mươi ba triệu, bảy trăm sáu mươi bốn nghìn, không trăm mười tám đồng).
So với giá gói thầu xây dựng được xác lập trong Kế hoạch lựa chọn nhà thầu là 1.685.950.818 đồng, mức chênh lệch giảm giá sau bước thương thảo hoàn thiện hợp đồng chỉ đạt 12.186.800 đồng. Gói thầu này được triển khai theo hình thức hợp đồng trọn gói với thời gian thi công là 120 ngày kể từ ngày chủ đầu tư phát lệnh khởi công.
Không chỉ riêng gói thầu xây lắp chính, cả 4 gói thầu tư vấn và phụ trợ còn lại của dự án bao gồm: Quản lý dự án (giá gói thầu 50.983.153 đồng); Giám sát thi công xây dựng (giá gói thầu 54.001.004 đồng); Kiểm toán độc lập (giá gói thầu 20.284.740 đồng) và Bảo hiểm công trình (giá gói thầu 4.552.067 đồng) cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Toàn bộ các gói thầu phụ trợ này với tổng trị giá hơn 129 triệu đồng đã được chủ đầu tư hoạch định áp dụng đồng loạt hình thức chỉ định thầu rút gọn trong Quý II và Quý III năm 2026.
Qua tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH đầu tư phát triển xây dựng Nam Phú Lộc (MST: 3801218885), có địa chỉ tại Thôn Tân Lập, Xã Phú Nghĩa, TP Đồng Nai, được thành lập năm 2020 do ông Nguyễn Văn Tùng là đại diện pháp luật. Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026 nhà thầu này đã tham gia dự và trúng khoảng 12/12 gói thầu, với tổng giá trị trúng thầu đạt 11.840.120.181 đồng.
Góc nhìn chuyên gia về hiệu quả đầu tư công
Dưới góc độ pháp lý, việc áp dụng loại hình chỉ định thầu rút gọn đối với một gói thầu xây lắp công trình giao thông có giá trị trên 1,6 tỷ đồng là vấn đề cần được xem xét một cách toàn diện và thận trọng. Luật Đấu thầu đã quy định rõ ràng các điều kiện và hạn mức đối với những gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của dòng vốn ngân sách nhà nước.
Chia sẻ về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích, hình thức chỉ định thầu rút gọn là phương thức đặc thù giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và đẩy nhanh tiến độ triển khai đối với các công trình có tính chất cấp bách, bí mật nhà nước hoặc nằm trong các hạn mức luật định. Tuy nhiên, đi đôi với sự nhanh chóng, hình thức này cũng hạn chế bớt tính cạnh tranh trực tiếp trên thị trường so với đấu thầu rộng rãi.
"Theo quy định hiện hành về đấu thầu, các gói thầu xây lắp thuộc dự án đầu tư công thông thường có hạn mức chỉ định thầu nhất định. Khi giá trị gói thầu vượt qua hạn mức quy định chung, việc áp dụng chỉ định thầu rút gọn đòi hỏi gói thầu đó phải đáp ứng được các tiêu chí kỹ thuật cụ thể hoặc nằm trong các trường hợp cấp bách, đặc thù được quy định chi tiết tại các điều khoản của Luật Đấu thầu và văn bản hướng dẫn thi hành. Mục đích tối thượng của pháp luật là vừa đảm bảo hạ tầng giao thông phục vụ nhân dân, vừa phải đảm bảo tối đa hiệu quả sử dụng dòng vốn ngân sách, tránh thất thoát", Luật sư Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.
Đồng quan điểm trên dưới góc độ kỹ thuật, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ lưu ý, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức dưới 1% tại gói thầu xây dựng tuyến ĐƠ 37 là một chỉ dấu cho thấy sự cần thiết phải rà soát chặt chẽ quy trình lập, thẩm định dự toán ban đầu. Đối với các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở, việc công khai, minh bạch các bước thương thảo và tối ưu vật liệu, biện pháp thi công là giải pháp căn cơ để mỗi đồng vốn đầu tư của nhà nước đều đem lại giá trị thặng dư cao nhất cho cộng đồng.
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt