Sau hơn hai thập kỷ vận hành, Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình – công trình từng được xem là biểu tượng của thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Bộ Quốc phòng xây dựng đề án chuyển giao quản lý theo chỉ đạo của Chính phủ.

Đằng sau quyết định này là hàng loạt vấn đề tồn đọng kéo dài: cơ sở vật chất xuống cấp, nợ thuế hàng trăm tỷ đồng, khó khăn tài chính chồng chất và bài toán khai thác một “đất vàng” thể thao giữa lòng Thủ đô.

CHUẨN BỊ CHUYỂN GIAO VỀ BỘ QUỐC PHÒNG

Ngày 19/5, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết các cơ quan liên quan đang hoàn thiện phương án chuyển giao Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình về Bộ Quốc phòng quản lý. Sau khi thống nhất đề án, hai bộ sẽ quyết định lộ trình tiếp nhận cụ thể.

Trước đó, Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam đã chủ trì cuộc họp với các cơ quan chức năng về công tác chuẩn bị tiếp nhận khu liên hợp.

Theo chỉ đạo, Bộ Quốc phòng sẽ thành lập ban chỉ đạo và tổ công tác để khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng khu liên hợp; đồng thời xây dựng đề án tiếp nhận và phương án tổ chức hoạt động sau chuyển giao. Các đơn vị liên quan được giao rà soát hồ sơ, khảo sát thực tế, tổng hợp báo cáo và đề xuất phương án xử lý.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cũng đã chủ trì cuộc làm việc với các bộ, ngành về phương án chuyển giao quản lý Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, sau 25 năm hình thành và phát triển, khu liên hợp đã đóng góp lớn cho các nhiệm vụ chính trị, văn hóa, thể thao của đất nước. Tuy nhiên, quá trình hoạt động cũng phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc và tồn đọng kéo dài chưa được xử lý dứt điểm.

Theo Phó Thủ tướng, việc chuyển giao nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và khai thác là cần thiết, song phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, khoa học và thực tiễn.

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu việc tiếp nhận phải thực hiện “theo nguyên trạng”, bao gồm tổ chức bộ máy, nhân sự, tài sản, cơ sở hạ tầng và các dự án chuyển tiếp.

“Không thể chuyển giao khi các vấn đề pháp lý, tài chính, đất đai, tài sản còn chưa được làm rõ”, Phó Thủ tướng lưu ý.

HÌNH CẢNH NHẾCH NHÁC SAU ÁNH HÀO QUANG

Có mặt tại Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình thời điểm này, dễ dàng nhận thấy sự xuống cấp ở nhiều hạng mục.

Ngay cổng vào khu liên hợp treo dày đặc băng rôn cho thuê tổ chức sự kiện. Bên trong sân vận động, nhiều khu vực tường và sàn bị nứt, bong tróc; hàng ghế khán đài bạc màu; mặt cỏ xuống cấp nghiêm trọng, không còn đảm bảo chất lượng cho các trận đấu đỉnh cao.

Từng được ca ngợi là một trong những sân vận động hiện đại nhất Đông Nam Á khi đăng cai SEA Games 22 năm 2003, nhưng hiện nay Mỹ Đình bị đánh giá tụt hậu so với nhiều sân vận động địa phương như Thiên Trường (Nam Định), Việt Trì (Phú Thọ) hay Lạch Tray (Hải Phòng).

Ông Nguyễn Hồng Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Thể thao thành tích cao, cho biết thời điểm SEA Games, bạn bè quốc tế đánh giá rất cao chất lượng sân Mỹ Đình. “Ngành thể thao từng rất tự hào vì đây là một trong vài ba sân vận động tốt nhất Đông Nam Á”, ông nói.

Tuy nhiên, theo ông Minh, sân vận động quốc gia trước hết phải phục vụ các sự kiện thể thao, đặc biệt là bóng đá và điền kinh. Việc tổ chức quá nhiều chương trình âm nhạc, giải trí thời gian qua đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng mặt sân.

Theo đại diện Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình, đơn vị hiện tự chủ tài chính 100%. Tuy nhiên, do khó khăn kéo dài, số nhân sự đã giảm mạnh từ 187 xuống còn khoảng 100 người vì không đủ nguồn chi trả lương.

Để duy trì hoạt động, ngoài cho thuê phục vụ bóng đá, đơn vị phải đẩy mạnh cho thuê tổ chức concert, sự kiện giải trí và khai thác mặt bằng.

“Chúng tôi đã làm đề án trình lên trên nhưng đến nay vẫn chưa được phê duyệt. Mong muốn lớn nhất là có phương án hỗ trợ để khai thác hiệu quả, tránh lãng phí và xuống cấp”, đại diện khu liên hợp chia sẻ.

Theo Cục Thể dục Thể thao, năm 2025 sân Mỹ Đình được cấp khoảng 8 tỷ đồng để cải tạo mặt cỏ. Dự kiến toàn bộ mặt sân sẽ được đào sâu, làm lại cốt nền và nâng cấp hệ thống phun nước nhằm phục vụ thi đấu.

GÁNH NẶNG NỢ THUẾ GẦN 1.000 TỶ ĐỒNG

Khó khăn lớn nhất của Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình hiện nay là bài toán tài chính.

Theo Bộ Tài chính, đến ngày 30/11/2023, đơn vị này nợ thuế khoảng 941,7 tỷ đồng, bao gồm: Tiền thuê đất 475,2 tỷ đồng; Thuế thu nhập doanh nghiệp 7,2 tỷ đồng; Tiền phạt vi phạm hành chính gần 1 tỷ đồng; Tiền chậm nộp hơn 458 tỷ đồng.

Ngoài ra, đơn vị còn phải bồi thường hơn 10 tỷ đồng do không đảm bảo nghĩa vụ hợp đồng với doanh nghiệp.

Trước đó, Kết luận thanh tra số 106/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ xác định Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình có dấu hiệu thất thu ngân sách nhà nước liên quan tiền thuê đất trong giai đoạn liên doanh, liên kết và cho thuê mặt bằng.

Từ cuối năm 2018, khu liên hợp đã chấm dứt toàn bộ hợp đồng cho thuê đất, khiến nguồn thu sụt giảm mạnh. Đại dịch COVID-19 sau đó tiếp tục đẩy đơn vị vào tình trạng khó khăn khi phải dừng hoạt động trong thời gian dài.

Năm 2022, doanh thu của khu liên hợp giảm tới 72% so với năm 2018.

Trong khi đó, cơ quan thuế áp dụng các biện pháp cưỡng chế như ngừng sử dụng hóa đơn, trích doanh thu để thu nợ, phong tỏa tài khoản ngân hàng… càng khiến hoạt động của đơn vị thêm bế tắc.

BÀI TOÁN KHÔNG CHỈ LÀ CHUYỂN GIAO

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khoá XVI đoàn TP Hà Nội kỳ vọng: Trước hết, Mỹ Đình sẽ không chỉ được nhìn như một sân vận động hay một quần thể thi đấu, mà phải trở thành một không gian văn hóa – thể thao mở, hiện đại, kỷ luật, an toàn, thân thiện với người dân. Với kinh nghiệm tổ chức, quản lý chặt chẽ, tinh thần kỷ luật và năng lực điều hành của Bộ Quốc phòng, chúng ta có quyền kỳ vọng khu liên hợp này sẽ được vận hành hiệu quả hơn, chuyên nghiệp hơn, trở thành nơi tổ chức các sự kiện thể thao đỉnh cao, các chương trình văn hóa nghệ thuật lớn, đồng thời phục vụ nhu cầu rèn luyện thể chất, hưởng thụ văn hóa của nhân dân Thủ đô và cả nước.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, để phát huy giá trị của Mỹ Đình trong thời gian tới, cần có một chiến lược quản trị tổng thể, không chỉ sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất mà còn tái định vị công năng của khu liên hợp. Mỹ Đình cần được quy hoạch như một trung tâm sự kiện quốc gia, kết nối thể thao thành tích cao, thể thao cộng đồng, công nghiệp văn hóa, du lịch sự kiện và kinh tế đêm. Cùng với đó, cần có cơ chế phối hợp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành phố Hà Nội và khu vực tư nhân để huy động nguồn lực xã hội, khai thác hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm tính công cộng, tính văn hóa và lợi ích lâu dài của đất nước.

"Khi được quản lý tốt, Mỹ Đình hoàn toàn có thể trở thành biểu tượng mới của tinh thần khỏe mạnh, sáng tạo, kỷ cương và khát vọng vươn lên của Việt Nam", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Khu Liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình được khởi công năm 2002, khánh thành cuối năm 2003 với tổng vốn đầu tư khoảng 53 triệu USD. Công trình có sức chứa hơn 40.000 chỗ ngồi trên diện tích khoảng 17,5ha, gồm sân vận động chính và hai sân tập.

Đây là tổ hợp thể thao hiện đại bậc nhất Việt Nam, từng đăng cai SEA Games, Asian Indoor Games và nhiều sự kiện chính trị, văn hóa lớn của quốc gia.

Chính vì vậy, việc chuyển giao quản lý không đơn thuần là thay đổi cơ quan chủ quản mà còn là bài toán về mô hình vận hành, khai thác tài sản công và giữ gìn biểu tượng thể thao quốc gia.

Chính phủ yêu cầu mọi hoạt động của khu liên hợp phải được duy trì bình thường trong thời gian chờ chuyển giao, không để xảy ra gián đoạn hay trì trệ.

Trong bối cảnh Mỹ Đình đang xuống cấp nghiêm trọng, gánh nợ khổng lồ chưa có lời giải và công năng khai thác còn nhiều bất cập, dư luận kỳ vọng việc chuyển giao sẽ mở ra cơ hội “hồi sinh” cho công trình từng là niềm tự hào của thể thao Việt Nam.