Việc đầu tư nâng cấp, sửa chữa hệ thống hạ tầng kỹ thuật tại các khu tái định cư không chỉ bảo đảm điều kiện sinh hoạt ổn định cho người dân địa phương mà còn là thước đo hiệu quả trong công tác quản lý vốn đầu tư công của các đơn vị hành chính cấp cơ sở. Để tối ưu hóa nguồn ngân sách này, quy trình tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng đòi hỏi tính cạnh tranh công bằng, sòng phẳng nhằm tìm ra nhà thầu có năng lực tốt nhất với chi phí hợp lý nhất. Vừa qua, diễn biến chấm thầu tại một dự án công ích trên địa bàn xã Bình Minh, thành phố Đồng Nai đang thu hút sự chú ý của các đơn vị chuyên môn khi ghi nhận việc hai nhà thầu đối thủ đồng loạt bị loại vì những lỗi nghiệp vụ đáng tiếc.
Theo dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ngày 16/5/2026, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Bình Minh vừa ban hành Quyết định số 59/QĐ-TTDVTH phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 04 (Xây lắp): Thi công xây dựng công trình. Gói thầu này thuộc dự án Sửa chữa, thay thiết bị hệ thống điện tại khu Tái định cư xã Bình Minh, một công trình hạ tầng kỹ thuật điện có vai trò thiết yếu đối với đời sống cư dân nội vùng. Dự án được triển khai tại xã Bình Minh, thành phố Đồng Nai, đơn vị hành chính đang vận hành theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp mới. Dự toán giá gói thầu được phê duyệt là 6.709.248.662 đồng. Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Xây Lắp Tuấn Tú với giá trúng thầu được công bố là 6.503.089.099 đồng.
Xét về bài toán kinh tế, thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, gói thầu đã tiết kiệm cho ngân sách nhà nước số tiền tuyệt đối là 206.159.563 đồng. Biên độ giảm giá này tương đương với tỉ lệ tiết kiệm khoảng 3,07% so với giá dự toán ban đầu. Mặc dù đây là một con số tiết kiệm đáng ghi nhận ở cấp chính quyền cơ sở, song diễn biến thực tế tại biên bản mở thầu cho thấy dư địa tiết kiệm hoàn toàn có thể tối ưu hơn nếu các nhà thầu tham gia không vấp phải các rào cản loại bỏ về mặt hồ sơ pháp lý và năng lực.
Hồ sơ hệ thống ghi nhận tại thời điểm đóng thầu ngày 11/05/2026, gói thầu số 04 có 03 doanh nghiệp nộp hồ sơ tham gia cạnh tranh. Tuy nhiên, quy trình chấm thầu độc lập do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH MTV 36 thực hiện đã bộc lộ những lỗ hổng nghiệp vụ lớn từ phía các đơn vị dự thầu. Cụ thể, Công ty TNHH Dịch vụ và Kỹ thuật Bảo Châu bị loại ngay từ vòng sơ bộ do hồ sơ dự thầu không đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về tính hợp lệ của E-HSDT theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Tiếp sau đó, một cái tên khác là Công ty TNHH Tư vấn và xây dựng Quang Điện cũng dừng bước do không đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm thi công các công trình tương tự. Việc hai đối thủ lần lượt bị loại bỏ do không vượt qua các bước thẩm định bắt buộc đã tạo ra thế độc đạo, giúp Công ty TNHH Xây Lắp Tuấn Tú thuận lợi tiến thẳng vào vòng xem xét tài chính và giành quyền thực hiện hợp đồng.
Tìm hiểu về lịch sử năng lực của đơn vị trúng thầu, theo dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Xây Lắp Tuấn Tú (Mã số thuế: 3603291509) được thành lập vào ngày 24/06/2015, hiện đăng ký địa chỉ trụ sở chính tại phường Biên Hòa, thành phố Đồng Nai. Trên bản đồ đấu thầu xây lắp cơ điện địa phương, doanh nghiệp này chứng minh vị thế tương đối dày dạn khi từng ghi nhận lịch sử liên danh, đối tác trúng thầu 8 gói thầu với Công ty TNHH Một thành viên Kỹ thuật Đại Hải, cùng một số gói thầu xây lắp khác với Công ty Cổ phần Cơ điện - Điện lực Đồng Nai. Sự chuẩn bị bài bản về mặt hồ sơ kỹ thuật đã giúp nhà thầu này đứng vững trước các tiêu chí sàng lọc khắt khe của Công ty TNHH MTV 36, khẳng định năng lực thực tế của một pháp nhân có hơn 10 năm hoạt động trong ngành.
Nhìn nhận sự việc dưới góc độ chuyên gia đấu thầu, Nguyễn Quốc Vũ đánh giá: "Quy trình lựa chọn nhà thầu qua mạng hiện nay được vận hành trên tinh thần vô cùng chặt chẽ của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Việc các nhà thầu bị loại vì không đáp ứng tính hợp lệ của E-HSDT hay thiếu hụt chứng minh kinh nghiệm hợp đồng tương tự là bài học kinh nghiệm rất đắt giá. Luật Đấu thầu số 90/2025/QH15 mới ban hành luôn nhấn mạnh mục tiêu bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Khi tính cạnh tranh trực tiếp giữa các nhà thầu bị sụt giảm ngay từ bước hồ sơ pháp lý, các chủ đầu tư sẽ mất đi cơ hội tối ưu hóa tối đa giá trị tiết kiệm tài chính cho nguồn vốn đầu tư công, dù quy trình phê duyệt kết quả hoàn toàn tuân thủ đúng các bước pháp lý quy định".
Được biết, dự án sửa chữa điện tái định cư được thiết lập và phê duyệt dựa trên một hệ thống văn bản pháp lý tuần tự tại địa phương, bắt đầu từ Quyết định số 590/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND xã Bình Minh Trần Đức Hòa về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật, tiếp nối bằng Quyết định số 48/QĐ-TTDVTH phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu của Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã. Điều này cho thấy công tác chuẩn bị đầu tư được triển khai bài bản. Do đó, việc công khai minh bạch thông tin kết quả lựa chọn nhà thầu theo hướng dẫn của Thông tư số 79/2025/TT-BTC chính là giải pháp hữu hiệu để củng cố niềm tin công luận và thúc đẩy trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý nguồn vốn nhà nước tại cơ sở.
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.