Mỗi trẻ có một hành trình phát triển riêng

Các bác sĩ Khoa Nhi, Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (Phú Thọ) cho biết, rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK) là một rối loạn phát triển thần kinh, thường xuất hiện từ những năm đầu đời. Trẻ mắc RLPTK có thể gặp khó khăn ở các mức độ khác nhau trong giao tiếp, tương tác xã hội, đồng thời có hành vi, sở thích hoặc hoạt động mang tính hạn chế, lặp lại và khó thích nghi với sự thay đổi.

Tuy nhiên, không có một “mẫu” chung cho tất cả trẻ mắc RLPTK. Mỗi trẻ có đặc điểm, khả năng và nhu cầu hỗ trợ khác nhau.

Vì vậy, cha mẹ cần quan sát quá trình phát triển của con thay vì chỉ chú ý đến một biểu hiện đơn lẻ. Khi có những băn khoăn về giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác xã hội hoặc hành vi của trẻ, việc tìm kiếm tư vấn chuyên môn là cần thiết.

Các bác sĩ Khoa Nhi, Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê phân tích, một số trẻ có thể ít phản ứng khi được gọi tên, giao tiếp bằng mắt hạn chế, ít biểu cảm khuôn mặt hoặc thích chơi một mình. Trẻ có thể chậm nói, không nói, khó bắt đầu và duy trì cuộc trò chuyện, chỉ nói khi có nhu cầu hoặc lặp lại lời người khác (echolalia) mà không sử dụng ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh.

Một số trường hợp có giọng nói, nhịp điệu bất thường; gặp khó khăn trong việc hiểu chỉ dẫn, câu hỏi đơn giản hoặc nhận biết, thể hiện cảm xúc. Trẻ cũng có thể khó hiểu các tín hiệu phi ngôn ngữ như nét mặt, tư thế và giọng nói.

Về hành vi, trẻ có thể thường xuyên lắc lư, xoay tròn, vỗ tay hoặc thực hiện những động tác lặp lại. Một số trẻ khó chịu khi thói quen hoặc môi trường thay đổi, quá tập trung vào một đồ vật hay hoạt động, đặc biệt chú ý đến những chi tiết nhỏ như bánh xe quay.

Trẻ cũng có thể nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng; ngược lại, ít phản ứng với đau hoặc nhiệt độ. Một số trường hợp không tham gia trò chơi giả vờ, khó bắt chước, có sở thích ăn uống chọn lọc hoặc chỉ chấp nhận một số loại thực phẩm nhất định.

Sàng lọc không thay thế chẩn đoán

Các bác sĩ Khoa Nhi cảnh báo, những biểu hiện trên không đồng nghĩa trẻ chắc chắn mắc RLPTK và có thể gặp trong nhiều vấn đề phát triển khác.

Việc xác định trẻ có RLPTK hay không cần dựa trên quá trình đánh giá toàn diện về sự phát triển, giao tiếp, hành vi và khả năng tương tác xã hội bởi nhân viên y tế hoặc chuyên gia được đào tạo phù hợp.

Khi nhận thấy con có dấu hiệu đáng lưu ý, cha mẹ không nên chỉ dựa vào các thông tin trên mạng để tự chẩn đoán. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để khám, sàng lọc và đánh giá phát triển phù hợp.

Sàng lọc giúp nhận diện trẻ có nguy cơ hoặc những lĩnh vực cần được đánh giá thêm, nhưng không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn.

Phát hiện sớm những khó khăn trong quá trình phát triển giúp gia đình có thêm cơ hội tiếp cận các biện pháp hỗ trợ và can thiệp phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các bác sĩ Khoa Nhi cảnh báo, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau. Tuy nhiên, nếu cha mẹ nhận thấy những biểu hiện bất thường hoặc kéo dài trong giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác xã hội và hành vi, nên chủ động tìm kiếm tư vấn thay vì chờ đợi.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Không cho lao động nữ nuôi con nhỏ nghỉ 60 phút mỗi ngày sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng