Sốt cao, phát hiện nhiễm khuẩn tiết niệu, trào ngược bàng quang

Bệnh nhi N.Đ.P.T., 4 tháng tuổi, trú tại Hà Tĩnh, vừa được Khoa Tim mạch, Bệnh viện Sản nhi Nghệ An tiếp nhận trong tình trạng sốt cao liên tục 2 ngày, không hạ.

Kết quả xét nghiệm cho thấy các chỉ số nhiễm trùng trong máu tăng cao, đồng thời xét nghiệm nước tiểu có bạch cầu niệu dương tính. Trẻ được chẩn đoán nhiễm khuẩn tiết niệu và điều trị bằng kháng sinh đường tĩnh mạch.

Sau 2 ngày điều trị, trẻ cắt sốt hoàn toàn. Đến ngày thứ 4, các chỉ số xét nghiệm gần như trở về bình thường.

Tuy nhiên, với trẻ nhỏ bị nhiễm khuẩn tiết niệu kèm sốt, việc điều trị hết nhiễm trùng chưa phải là bước cuối cùng. Các bác sĩ tiếp tục tìm kiếm nguyên nhân tiềm ẩn, đặc biệt là những bất thường về cấu trúc và chức năng đường tiết niệu.

Siêu âm cho thấy hệ tiết niệu của trẻ có giãn nhẹ đài bể thận hai bên, lần lượt 4,5 mm và 5,2 mm. Dù mức độ giãn không lớn, đây vẫn là dấu hiệu cần được đánh giá trong bối cảnh trẻ đã xuất hiện nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt.

Bệnh nhi sau đó được chỉ định chụp bàng quang - niệu quản ngược dòng (VCUG). Kết quả phát hiện trào ngược bàng quang - niệu quản (VUR) độ 4 bên trái.

Đây là tình trạng nước tiểu từ bàng quang trào ngược lên niệu quản và có thể lên tới thận. VUR mức độ cao làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt và tổn thương nhu mô thận, đặc biệt khi nhiễm khuẩn tái diễn.

Trẻ nhỏ có thể chỉ biểu hiện bằng một cơn sốt

Theo các bác sĩ Bệnh viện Sản nhi Nghệ An, sốt ở trẻ nhỏ không phải lúc nào cũng do bệnh hô hấp hay virus. Khi sốt không rõ nguyên nhân, nhiễm khuẩn tiết niệu cần được nghĩ tới và đánh giá phù hợp. Phát hiện sớm nhiễm khuẩn cũng như các bất thường đường tiết niệu giúp bác sĩ có kế hoạch theo dõi, điều trị, qua đó góp phần bảo vệ chức năng thận lâu dài cho trẻ.

Các bác sĩ phân tích, ở người bình thường, niệu quản đi vào bàng quang theo hướng tạo nên cơ chế van một chiều, giúp hạn chế nước tiểu trào ngược khi bàng quang co bóp. Ở trẻ có VUR, cơ chế chống trào ngược này bất thường, tạo điều kiện cho nước tiểu từ bàng quang đi ngược lên đường tiết niệu trên.

Điều đáng lưu ý là trẻ dưới 2 tuổi chưa thể mô tả các triệu chứng như đau khi tiểu, tiểu buốt hay đau vùng hông lưng. Vì vậy, nhiễm khuẩn tiết niệu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt, kèm bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc chậm tăng cân.

Các hướng dẫn nhi khoa cũng lưu ý rằng trẻ nhỏ bị nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt cần được đánh giá đường tiết niệu. Siêu âm thận - bàng quang thường được sử dụng để tìm bất thường; VCUG không phải xét nghiệm thực hiện thường quy sau mọi trường hợp nhiễm khuẩn tiết niệu lần đầu mà được cân nhắc khi siêu âm có dấu hiệu gợi ý trào ngược mức độ cao, tắc nghẽn hoặc trong những tình huống lâm sàng phù hợp.

Với trường hợp của bé N.Đ.P.T., phát hiện giãn đài bể thận trên siêu âm trong bối cảnh nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt là cơ sở để các bác sĩ tiếp tục thăm dò và xác định VUR độ 4.

Nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, đặc biệt khi liên quan đến viêm thận - bể thận, có thể gây sẹo nhu mô thận. Về lâu dài, tổn thương thận có thể liên quan đến tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn. Điều trị nhiễm khuẩn sớm và hạn chế tái phát có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ tổn thương này.