Sau nhiều năm gây chú ý bằng những màn trình diễn như nhảy múa, pha cà phê hay bắt chước động tác con người, ngành robot AI của Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Tại Triển lãm Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC 2026) tổ chức ở Thượng Hải, tâm điểm không còn là những tính năng hào nhoáng mà là khả năng làm việc bền bỉ, ổn định và có thể tạo ra giá trị kinh tế. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, cho thấy robot thể hóa (Embodied AI) đang tiến gần hơn tới giai đoạn thương mại hóa quy mô lớn thay vì chỉ dừng ở các màn trình diễn công nghệ.

Theo báo cáo toàn cảnh ngành robot năm 2026, thị trường robot Trung Quốc được dự báo tăng từ 200,3 tỷ nhân dân tệ trong năm 2025 lên gần 491,4 tỷ nhân dân tệ vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm gần 20%. Điều đáng chú ý là chi phí dành cho hệ thống chấp hành - bộ phận trực tiếp tạo ra chuyển động - chiếm tới 40-50% tổng giá thành của robot hình người. Riêng bàn tay robot linh hoạt đã chiếm khoảng 14-18%, phản ánh vai trò đặc biệt quan trọng của bộ phận này trong việc đưa AI từ thế giới số sang tương tác với môi trường thực tế.

Robot tại WAIC 2026 được thiết kế ưu tiên hiệu suất vận hành liên tục thay vì chỉ trình diễn các kỹ năng bắt mắt.

Khác với cánh tay robot truyền thống chỉ phù hợp với dây chuyền công nghiệp cố định, các hệ thống robot thế hệ mới phải xử lý hàng nghìn loại hàng hóa có kích thước, hình dạng và chất liệu khác nhau. Đó cũng là lý do các doanh nghiệp Trung Quốc không còn theo đuổi mục tiêu tạo ra một "bàn tay vạn năng". Thay vào đó, họ phát triển nhiều dòng sản phẩm phục vụ từng kịch bản riêng biệt. Chẳng hạn, dòng Std16A hướng tới kho vận và sản xuất với 16 bậc tự do, lực kẹp lớn và độ chính xác lặp lại cao, đồng thời tích hợp cảm biến xúc giác 3D giúp robot kiểm soát lực cầm nắm tốt hơn. Trong khi đó, dòng Eco12 được tối ưu cho giáo dục, nghiên cứu và điều khiển từ xa với trọng lượng nhẹ hơn, chi phí thấp hơn nhưng vẫn đảm bảo khả năng mô phỏng chuyển động của bàn tay người.

Một minh chứng cho xu hướng này là hệ thống bàn tay robot của Wanneng Robot đã chính thức được đưa vào vận hành tại trung tâm phân loại hàng hóa từ tháng 5/2026. Việc chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang hoạt động trong môi trường logistics thực tế đồng nghĩa robot phải đáp ứng yêu cầu rất cao về độ ổn định, khả năng xử lý lỗi và vận hành liên tục trong mùa cao điểm. Đây cũng là thước đo mới của ngành: robot không còn được đánh giá qua một vài động tác phức tạp mà bằng khả năng hoàn thành hàng nghìn chu kỳ làm việc với tỷ lệ sai sót cực thấp.

Bàn tay robot thế hệ mới được tích hợp cảm biến lực và xúc giác nhằm xử lý nhiều loại hàng hóa có hình dạng, chất liệu khác nhau. (Ảnh: Sina)

Để đạt được điều đó, thách thức lớn nhất nằm ở việc thu nhỏ toàn bộ động cơ, cảm biến, hộp số và mạch điều khiển vào không gian chỉ tương đương một bàn tay người. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào những linh kiện cốt lõi như xi-lanh điện mini đồng trục, có trọng lượng chỉ vài chục gram nhưng tạo ra lực đẩy lên tới hàng trăm newton với độ chính xác rất cao. Khi kết hợp cùng thuật toán AI, hệ thống điều khiển thời gian thực và kết cấu cơ khí tối ưu, robot có thể điều chỉnh lực cầm nắm để tránh làm rơi hoặc làm hỏng sản phẩm, đồng thời duy trì hiệu suất trong thời gian dài.

Sự chuyển hướng này cũng phản ánh cách ngành Embodied AI đang thay đổi tư duy phát triển. Thay vì chạy theo những video lan truyền trên mạng xã hội, các doanh nghiệp giờ đây tập trung vào ba yếu tố quyết định khả năng thương mại hóa: làm chủ công nghệ lõi, sản xuất hàng loạt với chi phí hợp lý và đảm bảo độ ổn định khi vận hành trong môi trường thực tế. Với tốc độ tăng trưởng mạnh của thị trường robot Trung Quốc, cuộc cạnh tranh trong những năm tới có thể sẽ không còn xoay quanh việc robot "thông minh đến đâu", mà là liệu chúng có đủ bền bỉ, đủ đáng tin cậy và đủ rẻ để trở thành lực lượng lao động mới trong nhà máy, kho vận và nhiều lĩnh vực khác hay không.