Thực trạng nhiễu loạn thông tin trên không gian mạng tại Việt Nam vừa qua lại tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý khi chương trình Góc nhìn văn hóa phát sóng trên kênh VTV1 trực tiếp "điểm tên" và dán dấu gạch chéo đỏ lên hình ảnh các video của nhóm sáng tạo nội dung Bách Khỉ - Lê Bảo (kênh KBNB). Sự việc không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho giới làm nội dung số mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao kỹ năng tiếp nhận thông tin của người dùng mạng.

Bản tin "nhái" truyền hình và cái bẫy tương tác

Nhóm sáng tạo nội dung KBNB từ lâu đã sở hữu lượng người theo dõi thuộc hàng "khủng" trên các nền tảng mạng xã hội nhờ những nội dung giải trí bắt trend. Tuy nhiên, trong chuỗi video mới nhất, nhóm này đã tiến xa hơn ranh giới giải trí thông thường khi tự dàn dựng các sản phẩm dưới dạng "dự báo thời tiết" hay "bản tin thời sự".

Để thu hút lượt xem, các video này được cắt ghép cầu kỳ với đầy đủ trường quay, bản đồ, bàn dẫn tin tức và micro chuyên nghiệp không khác gì một đài truyền hình chính thống. Mặc dù khoác vỏ bọc nghiêm túc, nội dung bên trong lại chứa đựng thông tin vô thưởng vô phạt, bóp méo thực tế như "Dự báo thời tiết hôm qua" nhằm mục đích câu view.

Theo phân tích từ VTV, việc giả lập giao diện và phong cách dẫn bài của cơ quan báo chí chính thống khiến không ít người dùng, đặc biệt là người lớn tuổi và giới trẻ thiếu kỹ năng phân tích, rất dễ nhầm lẫn đây là tin tức thật. Sự nhập nhằng này vô hình trung biến nội dung giải trí nhảm nhí thành tác nhân gây nhiễu loạn thông tin trên môi trường số.

Cần bật "bộ lọc tư duy" trước mỗi lượt chia sẻ

Sự việc của KBNB phản ánh một thực tế đáng lo ngại: thuật toán ưu tiên nội dung giật gân trên các nền tảng video ngắn đang làm mờ ranh giới giữa sự thật và chiêu trò truyền thông. Trước thực trạng đó, các chuyên gia truyền thông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một "bộ lọc trong không gian số" cho mỗi cá nhân.

Người dùng mạng xã hội cần duy trì thói quen kiểm tra nguồn gốc thông tin trước khi nhấn nút "Share" (chia sẻ). Tỉnh táo phân biệt giữa tin tức chính thống với các nội dung dàn dựng mang tính chất thương mại hoặc câu tương tác là kỹ năng thiết yếu. Khi đối mặt với thông tin gây hoang mang, giải pháp an toàn nhất là đối chiếu trực tiếp trên các kênh báo chí quốc gia thay vì chia sẻ theo cảm xúc nhất thời.

Về phía người sáng tạo nội dung, vụ việc là lời nhắc nhở nghiêm túc rằng tự do sáng tạo phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và đạo đức. Việc lợi dụng hình ảnh cơ quan báo chí để trục lợi tương tác không chỉ là hướng đi ngắn hạn mà còn dễ dẫn đến những hệ lụy pháp lý và tổn hại uy tín nghiêm trọng.

Trách nhiệm của người nổi tiếng

Nằm trong tâm điểm của vụ việc, Lê Bảo (tên thật là Lê Ngọc Bảo, sinh năm 2001, quê Nam Định) là gương mặt quen thuộc với giới trẻ. Nổi tiếng từ thời cấp 3 với biệt danh "hot boy ảnh thẻ" nhờ ngoại hình sáng, Lê Bảo nhanh chóng lấn sân sang làm sáng tạo nội dung và sở hữu kênh TikTok triệu lượt theo dõi. Anh từng tham gia các sản phẩm parody thu hút hàng chục triệu lượt xem và vươn lên Top Trending trên YouTube.

Tuy nhiên, sự nghiệp mạng xã hội của TikToker này cũng gắn liền với không ít bê bối. Trước khi bị VTV phản ánh về việc dàn dựng tin tức giả lập, Lê Bảo từng hứng chịu làn sóng phản đối gay gắt từ cộng đồng mạng khi công khai đăng tải đường link quảng cáo cho các ứng dụng nội dung 18+ không lành mạnh trên trang cá nhân.

Cùng với đó, năm 2023, video của nam Tiktoker cũng từng bị VTV "điểm danh" trên phóng sự với tiêu đề "Lợi dụng hình ảnh tín ngưỡng tôn giáo để bán hàng, câu view". Theo đó, hành vi hóa trang thành nhân vật Đường Tăng trong Tây Du Kí với các hành động được cho là không phù hợp của nhóm Lê Bảo được lấy dẫn chứng cho việc lợi dụng hình ảnh để câu view bất chấp.

Những thị phi liên tiếp của các KOL như Lê Bảo cho thấy áp lực chạy theo tương tác đang khiến nhiều người trẻ làm nội dung bất chấp giới hạn. Vụ việc bị đài truyền hình quốc gia cảnh báo lần này không chỉ là bài học riêng cho Lê Bảo hay nhóm KBNB, mà còn là lời nhắc nhở chung cho toàn bộ cộng đồng sáng tạo nội dung về trách nhiệm xã hội trên không gian mạng.