Theo tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, đầu tư công tại các cấp cơ sở luôn đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo nguồn vốn ngân sách được sử dụng hiệu quả và công tâm. Tại dự án xây mương, cống và gia cố sạt lở mương bê tông cốt thép tuyến đường Phước Thịnh - Phước Lộc thuộc xã Bình Tân, TP Đồng Nai, kết quả lựa chọn nhà thầu vừa được công bố đã ghi nhận một tỷ lệ giảm giá khá khiêm tốn.
Trước đó, ngày 05/5/2026, chủ tịch UBND xã Bình Tân đã ký Quyết định số 650/QĐ-UBND phê duyệt dự án trên với tổng mức đầu tư 3 tỷ đồng. Trên cơ sở nội dung dự án được duyệt, kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã được ban hành tại Quyết định số 90/QĐ-PKT ngày 06/5/2026, đưa gói thầu thi công xây dựng ra tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng với giá gói thầu hơn 2,573 tỷ đồng. Nguồn vốn thực hiện được xác định từ nguồn vốn đầu tư công ngân sách xã giai đoạn 2026.
Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận biên bản mở thầu ngày 21/5/2026 có 2 đơn vị tham gia nộp hồ sơ dự thầu hợp lệ. Đến ngày 01/6/2026, trưởng phòng Kinh tế xã Bình Tân đã ký Quyết định số 136/QĐ-PKT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu này.
Đơn vị trúng thầu được xác định là Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Thương mại Hảo Anh, có mã số thuế là 3801195469, địa chỉ trụ sở tại thôn Phú Hưng, xã Phú Riềng, TP Đồng Nai. Giá trúng thầu được duyệt ở mức 2,534 tỷ đồng. Phương thức lựa chọn nhà thầu là một giai đoạn một túi hồ sơ với hình thức hợp đồng trọn gói, thực hiện trong thời gian 150 ngày.
Đối chiếu giữa giá gói thầu và giá trúng thầu công bố, giá trị tiết kiệm tuyệt đối mang lại cho ngân sách địa phương là 38.514.882 đồng. Phép tính tỷ lệ phần trăm cho thấy mức tiết kiệm đạt xấp xỉ 1,5%.
Dưới góc độ kinh tế và quản lý đầu tư, việc áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng rõ ràng đã đáp ứng đầy đủ tính công khai, tuân thủ hành lang pháp lý quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15. Tuy nhiên, việc tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt xấp xỉ 1,5% đối với một công trình sử dụng hoàn toàn dòng vốn ngân sách cấp xã đang thu hút những phân tích đa chiều về tính tối ưu hóa chi phí.
Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, các công trình hạ tầng quy mô nhỏ tại cấp cơ sở thường có dự toán được tính toán sát với định mức kinh tế kỹ thuật hiện hành nên biên độ cạnh tranh về giá của các nhà thầu địa phương đôi khi không quá lớn. Dù vậy, một kết quả trúng thầu sát nút với giá gói thầu như tại dự án này phản ánh hiệu quả kinh tế ở mức trung bình, đòi hỏi các bên liên quan cần chú trọng hơn nữa khâu lập và thẩm định dự toán ban đầu nhằm phản ánh chính xác biến động thị trường vật tư.
Hồ sơ tư liệu thể hiện công tác lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty Cổ phần Đấu thầu Cửu Long Bình Phước thực hiện. Trong khi đó, việc thẩm định hồ sơ mời thầu được giao cho Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Miền Nam chịu trách nhiệm theo Báo cáo thẩm định số 68/BCTĐ-MN ngày 11/5/2026. Mặc dù các quy trình phê duyệt hồ sơ mời thầu tại Quyết định số 105/QĐ-PKT ngày 11/5/2026 đều bảo đảm đúng quy trình thủ tục, song việc chỉ có 2 nhà thầu nộp hồ sơ tham gia cũng là một yếu tố khiến biên độ giảm giá thầu chưa có sự bứt phá.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ yêu cầu về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu nhằm bảo vệ nghiêm ngặt dòng vốn công, hạn chế tối đa các thất thoát. Bên cạnh đó, các địa phương cũng phải bám sát hướng dẫn tại Công văn số 5557/BTC của Bộ Tài chính về giải pháp thực hiện tiết kiệm khi tổ chức đấu thầu các dự án đầu tư công năm 2026.
HÀNH LANG PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VỐN ĐẦU TƯ CÔNG
Hoạt động lựa chọn nhà thầu đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước được điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu nhằm bảo đảm mục tiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kinh tế trong đấu thầu không chỉ thể hiện ở việc tuân thủ quy trình công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia mà còn nằm ở kết quả tiết kiệm thực tế cho ngân sách nhà nước thông qua giá trúng thầu so với dự toán được duyệt.
Tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, các tiêu chí về đánh giá hiệu quả tài chính và nghĩa vụ của chủ đầu tư được quy định rất cụ thể. Theo đó, người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư và bên mời thầu chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác của giá dự toán, quy trình chấm thầu cũng như kết quả tối ưu hóa chi phí đầu tư.
Nhằm tăng cường hơn nữa hiệu lực quản lý, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03 tháng 4 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu đã đặt ra yêu cầu kiên quyết chống lãng phí, tiêu cực. Thêm vào đó, Công văn số 5557/BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày 05 tháng 5 năm 2026 cũng hướng dẫn chi tiết các biện pháp thực hiện tiết kiệm trong đấu thầu các dự án đầu tư công năm 2026. Văn bản yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý, kiểm tra sát sao công tác lập dự toán, tăng tính cạnh tranh trong đấu thầu rộng rãi để đạt tỷ lệ tiết kiệm tối ưu cho ngân sách, tránh hiện tượng trúng thầu sát nút hoặc tỷ lệ tiết kiệm ở mức thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực công tại các cấp hành chính, đặc biệt là cấp cơ sở.