Nắng nóng gay gắt không chỉ gây mệt mỏi, kiệt sức mà còn có thể đẩy thận vào tình trạng nguy hiểm nếu cơ thể mất nước kéo dài. Một trường hợp được điều trị tại Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy nguy cơ này, đặc biệt ở những người lao động nặng ngoài trời.

Mất nước kéo dài, thận suy giảm chức năng nhanh

Người bệnh nam, 56 tuổi, làm nghề thợ xây, nhập viện trong tình trạng mệt lả sau nhiều ngày làm việc dưới thời tiết nắng nóng, có thời điểm nhiệt độ ngoài trời lên tới 40°C. Công việc nặng khiến cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi, trong khi người bệnh chỉ uống nước theo thói quen và thường đợi đến khi khát mới uống.

Kết quả xét nghiệm cho thấy creatinin máu tăng lên 565 µmol/L, trong khi mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) chỉ còn 9 mL/phút/1,73 m². Các bác sĩ xác định người bệnh bị tổn thương thận cấp trước thận (pre-renal AKI) do thiếu dịch nghiêm trọng.

Người bệnh được bù dịch và kiểm soát điện giải kịp thời. Sau quá trình điều trị, chức năng thận cải thiện rõ rệt, người bệnh tránh được nguy cơ phải lọc máu cấp cứu.

Theo ThS.BS Công Minh, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, thận nhận khoảng 20-25% lưu lượng máu từ tim. Khi cơ thể mất nhiều nước do nắng nóng nhưng không được bù đủ, thể tích máu tuần hoàn giảm, lượng máu đến thận cũng giảm, khiến khả năng lọc của thận suy giảm.

Nếu tình trạng thiếu máu nuôi thận kéo dài, tổn thương chức năng ban đầu có thể tiến triển thành tổn thương thực thể tại các ống thận. Khi đó, quá trình hồi phục sẽ khó khăn hơn.

Không nên đợi khát mới uống nước

Các bác sĩ khuyến cáo, người phải làm việc hoặc vận động trong môi trường nóng không nên chờ đến khi khát mới uống nước. Thay vào đó, cần chủ động bổ sung từng lượng nhỏ, thường xuyên trong ngày và điều chỉnh lượng dịch phù hợp với mức độ mất nước.

Với người lao động nặng, ra nhiều mồ hôi, cần lưu ý bổ sung cả điện giải. Có thể sử dụng Oresol theo đúng hướng dẫn trên bao bì, nước khoáng hoặc đồ uống phù hợp để bù nước và điện giải. Không nên uống quá nhiều nước lọc trong thời gian ngắn vì có thể gây rối loạn cân bằng điện giải.

Rượu bia và các đồ uống không phù hợp cũng nên được hạn chế khi cơ thể đang mất nước.

Màu sắc nước tiểu có thể là một dấu hiệu tham khảo về tình trạng hydrat hóa. Nước tiểu vàng nhạt thường gợi ý cơ thể được cung cấp đủ nước, trong khi nước tiểu vàng sẫm, cô đặc có thể là dấu hiệu cần chú ý đến việc bổ sung dịch.

Khi đang làm việc dưới trời nóng xuất hiện hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút hoặc mệt lả, cần ngừng lao động, di chuyển đến nơi thoáng mát, làm mát cơ thể và bổ sung nước phù hợp. Nếu triệu chứng nặng hoặc không cải thiện, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Tuy nhiên, không phải ai cũng nên uống nhiều nước. Người bệnh suy tim, suy thận mạn hoặc đang chạy thận nhân tạo có khả năng đào thải nước hạn chế. Nếu tự ý uống quá nhiều, người bệnh có thể bị quá tải tuần hoàn, phù phổi, tăng huyết áp hoặc làm nặng thêm tình trạng suy tim.

Với nhóm này, lượng dịch đưa vào cơ thể cần được kiểm soát theo chỉ định của bác sĩ. Khi phải ra ngoài trời nóng, cần ưu tiên các biện pháp làm mát như mặc quần áo thoáng, hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng nóng gay gắt và không tự ý tăng lượng nước uống.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Hàng nghìn công nhân sống trong "lò nung" dưới nắng nóng 40 độ C