Hoạt động đầu tư công tại các cấp chính quyền địa phương đóng vai trò hạt nhân trong việc thúc đẩy hạ tầng cơ sở và chỉnh trang diện mạo nông thôn mới. Tuy nhiên, tính hiệu quả của các dự án này không chỉ nằm ở việc giải ngân nguồn vốn mà còn phụ thuộc mật thiết vào năng lực thực thi của đội ngũ nhà thầu. Tại tỉnh Lâm Đồng, sự việc một doanh nghiệp trúng thầu qua hình thức chỉ định với tỷ lệ tiết kiệm chuẩn xác đang mở ra những góc nhìn sâu sắc về công tác quản lý đấu thầu và đánh giá năng lực nhà thầu trong bối cảnh thượng tôn pháp luật hiện nay.

Ghi nhận sự tuân thủ trong quy trình lựa chọn nhà thầu

Theo hồ sơ hồ sơ quản lý dự án, ngày 16/04/2026, Chánh Văn phòng HĐND & UBND xã Bảo Lâm 5 (tỉnh Lâm Đồng) đã ký Quyết định số 24/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 01: Toàn bộ chi phí xây lắp thuộc kế hoạch lựa chọn nhà thầu Công trình: Nâng cấp sửa chữa cổng, hàng rào và làm tiểu khuôn viên trụ sở Đảng ủy và UBND xã. Công trình này được đầu tư với mục tiêu cải thiện điều kiện làm việc và tạo mỹ quan cho cơ quan hành chính xã.

Đơn vị được tin tưởng giao phó thực hiện gói thầu này là Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Huy Hải Phát (Mã số thuế: 5801434086; trụ sở đặt tại Phường 1, tỉnh Lâm Đồng). Đây là gói thầu được triển khai theo hình thức chỉ định thầu thông thường, một phương thức cho phép chủ đầu tư chủ động lựa chọn đơn vị có đủ năng lực để đảm bảo tính thời sự và tiến độ của dự án. Giá gói thầu được xác định tại Quyết định số 20/QĐ-VP ngày 06/04/2026 là 1.309.425.156 đồng. Sau quá trình thương thảo và thẩm định, giá trúng thầu chính thức được chốt ở con số 1.243.915.673 đồng.

Một điểm đáng ghi nhận trong công tác quản lý dự án tại xã Bảo Lâm 5 là sự chấp hành nghiêm túc các chỉ đạo về tiết kiệm ngân sách. Cụ thể, tại Quyết định số 97/QĐ-UBND ngày 26/03/2026 do Chủ tịch UBND xã Bảo Lâm 5 ký phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật, chủ đầu tư đã được yêu cầu thực hiện giải pháp tiết kiệm 5% khi chỉ định thầu theo tinh thần Văn bản Số: 9886/VPCP-KTTH của Văn phòng Chính phủ. Đối soát giữa giá dự toán và giá trúng thầu, mức tiết kiệm đạt khoảng 65,5 triệu đồng, tương đương đúng 5%. Việc tuân thủ chính xác con số này cho thấy nỗ lực của chủ đầu tư trong việc tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách tập trung phân cấp của địa phương năm 2026.

Bức tranh tương phản trong lịch sử năng lực nhà thầu

Số liệu từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia về Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Huy Hải Phát cung cấp một cái nhìn đa chiều về năng lực của doanh nghiệp này. Kể từ khi đi vào hoạt động vào tháng 5/2020, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 35 gói thầu, trong đó trúng 26 gói và trượt 9 gói. Tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập đạt 12.575.262.037 đồng.

Tuy nhiên, phân tích sâu vào cơ cấu các gói thầu đã trúng, có một sự chênh lệch rõ rệt về phương thức lựa chọn. Trong tổng số 12.575.262.037 đồng giá trị trúng thầu, có tới 7.404.912.779 đồng (chiếm gần 60%) đến từ các gói chỉ định thầu. Điều này cho thấy sự tín nhiệm của nhiều bên mời thầu tại địa phương (với quan hệ công tác với 12 đơn vị mời thầu) dành cho doanh nghiệp này trong các dự án mang tính chỉ định.

Ngược lại, khi tham gia vào các "sân chơi" có tính cạnh tranh cao hơn, sự thành công của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Huy Hải Phát lại có phần khiêm tốn. Thống kê cho thấy doanh nghiệp từng đối đầu trực tiếp với 26 nhà thầu trong 13 gói thầu đấu thầu cạnh tranh, nhưng chỉ giành chiến thắng ở 4 gói và chấp nhận thất bại ở 9 gói thầu còn lại. Ngay cả khi tham gia dưới hình thức liên danh tại 2 gói thầu khác, đơn vị này cũng chưa đạt được kết quả khả quan.

Trách nhiệm giám sát và yêu cầu minh bạch

Bình luận về vấn đề này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng: "Việc áp dụng Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi bổ sung năm 2024, 2025 đã mở ra cơ chế linh hoạt nhưng cũng đặt lên vai chủ đầu tư trách nhiệm giải trình rất lớn. Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, chỉ định thầu không đồng nghĩa với việc lựa chọn đơn vị một cách tùy tiện. Nhà thầu phải chứng minh được năng lực tài chính và kinh nghiệm thực hiện các hợp đồng tương tự một cách thực chất thông qua hồ sơ đề xuất. Trong trường hợp nhà thầu có lịch sử đấu thầu cạnh tranh chưa thực sự ấn tượng, chủ đầu tư càng phải tăng cường khâu giám sát thi công và nghiệm thu để đảm bảo công trình nhà nước không bị ảnh hưởng bởi những sai sót kỹ thuật".